بایستههای فرهنگسازی افزایش مصرف شیر در کشور
حبیبا... افزونی - کارشناس ارشد ترویج و توسعه روستایی
فارغ از بحثهای پیچیده و دشوار و گاه چالشی و تنشزای کنونی در زمینه تولید، بهداشت، فرآوری، تعیین قیمت، پرداخت یارانه و... شیر در کشور -که صد البته طرح هرکدام در جای خود مهم است- آنچه بهنظر میرسد مورد غفلت جامعه قرار گرفته و رفع مسائل موارد یادشده در گرو حل آن است، موضوع ضرورت ترویج و فرهنگسازی مصرف شیر بهمنظور افزایش سرانه مصرف این ماده غذایی با ارزش نزد مردم کشورمان است. با نگاهی گذرا به آمار موجود تولید شیر در کشور و مقایسه آن با سایر کشورهای پیشرفته، نشان از فاصله قابل تأمل میان آنهاست. در حالی که سرانه تولید شیر خام در کشور 107 کیلوگرم است و به عبارتی هر فرد قادر است معادل یک لیوان شیر را در روز مصرف کند، در برخی از کشورهای پیشرفته این میزان بیش از 250 کیلوگرم بوده، بعضاً در کشورهای آمریکای شمالی، اروپای غربی، استرالیا و نیوزلند بیش از 280 کیلوگرم است؛ به بیان دیگر هر فرد قادر خواهد بود بین سه تا چهار لیوان شیر مصرف کند. در این یادداشت سعی شده فهرستی از اقدامات بایسته در زمینه فرهنگسازی توسعه مصرف شیر در کشور ارائه شود:
بایستههای اجرایی:
بهرهوری، آموزش و ترویج:
عرضه شیر با قیمت پایین برای دسترسی همگانی به مصرف شیر با اختصاص یارانه دولتی به دامداران کشور؛ حذف مالیات و عوارض از صنعت شیر؛ تکرقمی شدن نرخ سود تسهیلات بانکی به دامداران؛ اجرای شیر یارانه خانوار؛ معرفی دامهای تولیدکننده شیر بیشتر در کشور؛ تأمین خوراک مورد مصرف دامها برای تولید شیر؛ معرفی انواع شیر در ایران؛ ترویج مصرف شیر و فرآوردههای آن در کشور؛ معرفی و برگزاری جشنواره دامهای برتر و نمایشگاههای شیر در ایران؛ تبیین فرآیند قیمتگذاری شیر در ایران؛ حمایت از صنایع بستهبندی شیر در کشور؛ تهیه، تدوین، انتشار و توزیع جزوات و نشریات و سیدیهای ترویجی و آموزشی؛ برگزاری دورههای آموزشی در روستاها، برگزاری مسابقات محلی تهیه انواع خوراکهای فرآوری شده با شیر؛ توزیع شیر رایگان در مدارس و مهد کودکها؛ جایگزینی مواد غذایی مانند دوغ، نخودچی و عدسی به جای نوشابه، پفک، چیپس و... در بوفه مدارس؛ بر گزاری جشنهای کوچک کمهزینه در مدارس و...
سلامت و بهداشت:
تبیین نقش خوراک دام در تولید شیر سالم (آفلاتوکسین، فلزات سنگین، آفتکشها)؛ ارتباط شیر سالم با رعایت بهداشت در دامداری (بهداشت دام، بهداشت جایگاه، بهداشت فردی و شیردوشی در دامداری صنعتی و سنتی)؛ آگاهسازی نقش مسئولان فنی در تولید شیر سالم؛ برنامه کنترل باقیماندهها در دامداری؛ معرفی شیوههای کنترل آلودگیهای شیر (شمارش میکروبی و سوماتیک سل)؛ تعیین ضوابط و مقررات مصرف دارو در گاوداریها و نقش آن در بهداشت شیر؛ کنترل ورم پستان در گاوداریها؛ نظارت بر نگهداری و حمل و نقل بهداشتی شیر؛ نظارت بر شیر خام در مراکز جمعآوری تا کارخانهها؛ برنامه کنترل تقلبات در شیر؛ تبیین مخاطرات موجود در عرضه شیرخام؛ شرح ترکیبات شیر و خواص آن؛ نظارت بر باقیماندههای دارویی در شیر و زمان پرهیز از مصرف؛ کنترل کیفیت شیر خام و عوامل مؤثر بر آن؛ نظارت بر سالمسازی حرارتی شیر؛ آفلاتوکسین در شیر؛ روشهای کاهش بار میکروبی شیرخام؛ روشهای افزایش ماندگاری عمر شیر؛ برنامه کنترل تقلبات در شیر؛ آگاهسازی جامعه بر تأثیرات مصرف شیر بر پیشگیری از پوکی استخوان، پوسیدگی دندان، بیماریهای قلبی و عروقی و امراض عفونی و نیز در افزایش بهره هوشی و رشد جسمی افراد و...؛ چاپ برگهای یکبرگی و توزیع آنها در بیمارستانها؛ انتشار جزوات و کتابچههای کوچک و جامع بهمنظور بهداشت و منافع مصرف شیر و...
پژوهش و تحقیقات:
پژوهش در زمینه تولید شیر و مسائل مربوط به آن؛ معرفی برنامههای توسعهای و تحقیقاتی درباره تولید، فرآوری و بازاریابی شیر و محصولات لبنی در کشور و جهان؛ پژوهش در زمینههای اصلاح نژاد و دستیابی به نژادهای پر تولید، شناخت نیازهای غذایی دامها و نیز شناخت ارزش مواد خوراکی، توسعه گونههای مختلف علوفه، عملآوری مواد خوراکی و فناوری سیلو کردن علوفه، توسعه فناوری جیرهنویسی برای دامها، گسترش فناوریها در زمینه ماشینهای شیردوشی، فرآوری شیر و توسعه صنایع لبنی، پژوهش در بهداشت دام، تولید دارو و واکسن، امکان تولید محصولات لبنی سنتی کشور به شیوه نیمهصنعتی یا صنعتی و...
بایستههای همیاری و هماهنگی سازمانی:
وزارت کشور:
ایجاد هماهنگی با استانداریها، فرمانداریها و دهداریها برای توزیع مناسب شیر یارانه.
شهرداریها:
برگزاری همایشها، سمینارها و مسابقات متعدد در ایام اعیاد و روزهای خاص در فرهنگسراها و ترمینالها؛ انجام تبلیغات متعدد و توزیع شیر به مسافران کمسن و سال؛ برگزاری مسابقات آشپزی و خوراکهای شیری (شیربرنج، فرنی و شیرینیهای شیری و...) در پارک شهرها؛ چاپ و نصب بنرهای تبلیغاتی بسیار بزرگ در میادین شهرها، استادیومهای ورزشی، پایانههای مسافربری، فرودگاهها، مدارس و...
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی:
تهیه فیلمهای تبلیغاتی و داستانهای کوتاه مربوط به شیر و مصرف شیر به زبانهای فارسی و دیگر زبانهای محلی، انتشار کتاب و جزوات کمحجم در ارتباط با شیر و مصرف آن؛ کمک به تبلیغ مصرف شیر در نشریات مختلف (روزنامهها، هفتهنامهها، ماهنامهها، فصلنامهها؛ چاپ برگهای یکبرگی و توزیع آنها در درون نشریات و مجلات و بین مردم، در جادههای بین شهری توسط پلیس راهنمایی، نماز جمعه، مدارس، مساجد، ترمینالهای مسافربری، بیمارستانها؛ تبیین شیر و لبنیات در فرهنگ و ادبیات ایران (شعر، داستان، امثال و...)؛ انتشار کتابشناسی شیر در ایران (مکتوب و الکترونیکی)؛ پژوهش و نظرسنجی از مردم در زمینه مصرف شیر و...
بایستههای رسانهای:
تأسیس شبکه ویژه کشاورزی در سیما بهمنظور آشنایی مردم با موضوعات کشاورزی و نیز لزوم مصرف محصولات لبنی بهویژه شیر؛ افزایش سهم کشاورزان در شبکههای گوناگون سیما؛ ایجاد عادت به مصرف شیر و فرآوردههای آن در فرهنگ غذایی خانوادهها؛ توجه ویژه به مصرف شیر بهعنوان منبعی غنی از مواد معدنی مانند کلسیم، پتاسیم، فسفر، سدیم، مقداری آهن و انواع ویتامین و آگاهسازی جامعه بر تأثیرات مصرف شیر بر پیشگیری از پوکی استخوان، پوسیدگی دندان، بیماریهای قلبی و عروقی و امراض عفونی و نیز در افزایش بهره هوشی و رشد جسمی افراد در شبکه سلامت و سایر شبکهها؛ تبلیغات رسانهای اصولی و اثربخش در معرفی محصولات حاوی ارزش غذایی بهویژه شیر و محصولات لبنی در تلویزیون (بین سریالهای جذاب، اخبار، مسابقات ورزشی و... به زبان فارسی و زبانهای محلی) ساخت و پخش فیلمهای کوتاهمدت تبلیغاتی پیرامون شیر و مصرف آن؛ نظرسنجی از مردم در ارتباط با مصرف و عدم مصرف شیر در کشور و...
بایستههای تشکلهای صنفی:
بهینهسازی صنایع شیر و فرآوردههای لبنی بهعنوان صنایع سلامتساز؛ طراحی شکیل، زیبا و در اندازههای گوناگون بستهبندی شیر و محصولات لبنی؛ آشنایی دامداران با فناوریهای پیشرفته روز دنیا، افزایش بهرهوری با برگزاری دورههای آموزشی کارآمد، کمک به تکمیل تجهیزات نو و لوازم مورد نیاز دامداریها، دریافت تسهیلات بانکی از بانکها و مؤسسات مالی با سود کمتر، رایزنی بهمنظور حذف یا کاهش دریافت مالیات از دامپروران، تأمین بار مالی تبلیغات رسانهای (رادیویی، تلویزیونی، نشریات تخصصی و عام و...) با هدف مصرف بیشتر مردم از شیر و محصولات لبنی؛ برپایی همایشها، سمینارها و سمپوزیمهای علمی برای ارتقاء دانش، افزایش مهارت و بهرهوری بالا به دامداران؛ انتشار بروشور و ساخت تیزرهای تبلیغاتی از فعالیتهای واحدهای دامداری کشور؛ ترتیب بازدید دامداران از واحدهای موفق داخلی و خارجی بهمنظور آشنایی با دامداریهای پیشرفته و مجهز به فناوریهای جدید؛ برپایی نمایشگاههای تخصصی در داخل و خارج کشور با هدف معرفی دستاوردهای ارزشمند کشور در زمینه دام و...
D-930901-01
دیدگاه تان را بنویسید