تقاضای بازار مصرف؛ تنگنای توسعه پرورش میگو در ایران

ابراهیم میگلی نژاد

کدخبر: 20375

تکثیر و پرورش میگو پس از فراز و نشیب های فراوان و تنگناها و مشکلات بسیار، هم اکنون به همت و تلاش کسانی که زندگی خود، خانواده و آیندگان خود را به این فعالیت پر بار گره زده اند، به بار نشسته و به سخن ساده "بومی" شده است.

در مسیر دو دهه کار و کوشش، گرفتاری ها و ناملایمات فراوانی دامنگیر فعالین این کسب و کار شد که بیشتر آن به دلیل بی تدبیری مدیران دولتی و فراهم نبودن زیربناهای حرفه ای (نرم افزاری و سخت افزاری) بوده است. تا آنجا که در سه سال گذشته، به برکت افزایش بی بند و بار ارزش دلار در مقابل ارزش ریال، زمینه صادرات میگو و در نتیجه سودآوری مناسب برای دست اندر کاران پرورش میگو فراهم آمده بود، اما در سال جاری به دلیل توانمندی دولت در مهار کاهش ارزش ریال، این فعالیت بار دیگر دست خوش تردید و دودلی شده است.

در سال های گذشته و به ویژه دوران طلایی شیلات ایران، با درک صحیح مدیران، نسبت به راه اندازی بسیج تبلیغاتی اقدام شده بود که افزایش مصرف سرانه ماهی را با سلیقه و تدبیر به پیش برده و واژه پربار "ماهی غذای سلامتی" را در جامعه کم مصرف ایران جا انداخت. تلاشی که با همکاری و همدلی بخش خصوصی و وزارت بهداشت و درمان همراه شد و ثمرات فراوانی داشت. اما سال هاست این حرکت ها در شیلات ایران جایگاهی ندارد و در روابط عمومی (مدیر پروژه افزایش سرانه آبزیان)، شور و شوق گذشته پیدا نیست.

اما هم اکنون پرورش میگو با چند تنگنا مواجه شده که مهم ترین آنان عبارت است از؛ محدودیت دسترسی به بازار مصرف، نبود نقدینگی لازم و تورم نهاده های تولید. در مورد دو موضوع آخر، به رغم تلاش شیلات ایران، بانک ها ساز خود را می نوازند و تورم بازار نیز راه خود می رود. در این میان شیلات ایران به عنوان دلواپس این فعالیت، ناگزیر باید چاره ای اندیشیده و در این حرکت پر برکت، بخش خصوصی را در بازاریابی و افزایش سهم میگو در بازار مصرف پشتیبانی نماید.

در سال جاری با پیش فرض افزایش ارزش دلار در مقابل ارزش ریال، بخش خصوصی شاغل در زنجیره پرورش میگو اقدام به اندک توجهی به افزایش تولید داشت که ماحصل آن در حد 30 درصد افزایش تولید برای پرورش میگو پیش بینی می شود که بازار مصرف برای همین مقدار نیز با مشکل مواجه شده و علیرغم نیاز پرورش دهندگان به نقدینگی برای آمادگی برای سال آتی، سردخانه ها مملو از میگوی پرورشی شده و بازاریان به دلایلی (بی تجربگی، ریسک ناپذیری، اعتماد نداشتن، ...) از خرید محصول اکراه دارند. این در حالی است که سال گذشته تقاضای بسیاری برای میگوی پرورشی وجود داشت.

بی تردید زمینه افزایش تولید، درآمد، اشتغال و ارز خارجی برای این فعالیت ارزشمند با بهره گیری از شوره زارهای جنوب فراهم است و اندک توجهی از سوی دولت، امید و رونق کار فراهم می آید. لذا برای نجات پرورش میگو لازم است برای بازار مصرف داخلی کمی تلاش کرد. این از جمله وظایف دولت است که با تدبیر از امکانات موجود بهره گیرد و راهی برای بازار میگوی تولیدی فراهم آورد. بخش خصوصی در نبود فعالیت دولت در چند سال گذشته این بار را به دوش کشیده و کم کم راه خود را یافته است ولی افزایش تولید، بازار مصرف مناسب را طلب می کند و در این مسیر دولت لازم است سرمایه گذاری لازم به ویژه نرم افزاری را بنماید.

گام مهم برای فراهم سازی تولید میگوی پرورشی وجود بازار مطمئن است که با رقابت موجود در بازار بین الملل، به نظر می رسد ساده ترین و قابل دسترس ترین بازار برای میگوی پرورشی " بازار داخلی" باشد. بازار ایران هم مناسب است و هم قیمت ها قابل توجه. نکته اساسی ایجاد "بازار نو " برای این محصول ارزشمند است. پیش بینی تولید برای سال جاری 18هزار تن میگو است که در بازار مصرف 70 میلیونی ایران سهم سرانه سالانه کمتر از 250 گرم خواهد بود.

پیشنهاد می شود مانند سال های طلایی شیلات ایران، برنامه مناسبی تدوین و با همکاری بخش خصوصی نهایی شود تا با یک گام دیگر میگو به عنوان پروتئین سالم برای تقویت امنیت غذایی جامعه در رسانه های عمومی جایگاه یابد و راه برای تولید بیشتر فراهم شود. در این مسیر بهره گیری از تجربه و تخصص سازمان های تخصصی بین المللی، کشورهای پیش گام و دست آوردهای بازار مصرف سایر اقلام کشاورزی، همچون مرغ و شیر می تواند کارساز باشد. هر چند موضوع بازار سال هاست مورد توجه بوده و اهمیت آن هویدا شده است، ولی اقدام قابل قبولی تا کنون به ویژه برای میگو که زمینه افزایش جهشی تولید و درآمد برای ساحل نشینان دارد و به مقدار زیاد فشار را بر منابع دریایی کاهش می دهد، نشده است. نپرداختن به موضوع بازار روند افزایش تولید میگوی پرورشی را بار دیگر با تنگنا مواجه می سازد که از تحمل سرمایه گذاران این بخش خارج است./

*************

شناسه ای از نویسنده:

ابراهیم میگلی‌نژاد، پژوهشگر گروه امور کشاورزی معاونت اقتصادی پژوهش های اقتصادی مجمع تشخیص مصلحت نظام است و درسوابق علمی وی 8 مقاله انگلیسی، 5 مقاله فارسی، 18 ترجمه کتاب و مقاله، ریاست شورای حاکمه Infofis، NACA، نائب رئیس کمیته جهانی ماهیگیری، کمیته جهانی تجارت آبزیان و مشاوره FAO دیده می شود. این در حالی است که ترویج ماهیگیری ژاپن ـ مدیریت کیفیت ـ سازمان برنامه از دوره‌های تخصصی طی شده توسط اوست.

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید