بهانه 17 مهرماه؛ روز جهانی تخممرغ
حبیبا... افزونی
نهم اکتبر مصادف با 17 مهرماه (امروز) روز جهانی تخممرغ نامگذاری شده و به همین مناسبت مراسمی طی چهار سال گذشته از سوی ستاد کشوری ترویج تخممرغ در کشور برگزار شده است. امسال پنجمین دوره گرامیداشت روز جهانی تخممرغ در کشورمان با شعار "خودمراقبتی تغذیهای با یک تخممرغ در روز" 16 مهرماه سال جاری در هتل المپیک تهران برگزار شد. در این مراسم از مرغداران شاغل در تولید تخممرغ و نیز برگزیدگان صنعت مرغ تخمگذار با اهدای تندیس و لوح تقدیر تجلیل شد.
برگزاری مراسم نمادین "بفرمایید صبحانه سلامت با تخممرغ" در کلیه خانههای سلامت شهرداری تهران، تهیه، ارسال و نصب 15 هزار پوستر در کلیه دانشگاههای علوم پزشکی و شبکههای بهداشت، سازمانهای جهاد کشاورزی، ادارات کل دامپزشکی در سراسر کشور و مدارس، خانههای سلامت و میادین میوه و ترهبار استان تهران و سایر استانها و... از برنامههای گرامیداشت روز جهانی تخممرغ در کشورمان بود. (مشروح خبرهای این مراسم در خبرگزاری ایانا منتشر شده است)
امسال روز جهانی تخممرغ در کشورمان در حالی برگزار شد که سرانه مصرف این ماده غذایی در مقایسه با جهان پایین است. در حال حاضر میزان سرانه مصرف تخممرغ در کشور حدود 160 عدد است، در حالی که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه و توسعهیافته تا بیش از 300 عدد هم میرسد.
برخی از آمارهای مصرف این ماده غذایی در کشورهای شاخص چنین است: چین، مکزیک و ژاپن بالای 300 عدد، مجارستان و دانمارک بالای 280 عدد، آمریکا، فرانسه، اتریش و جمهوری چک بالای 240 عدد، بلژیک، آلمان، سوئیس و سوئد بالای 190 عدد.
از سوی دیگر سرانه مصرف تخممرغ در ایران برابر متوسط مصرف جهانی 11 کیلوگرم است، در حالی که در کشورهای پیشرفته سرانه مصرف حدود 16 تا 18 کیلوگرم در سال است. تولید تخممرغ در ایران سالانه بیش از 900 هزار تن است و در خاور میانه بعد از ترکیه رتبه دوم را دارد.
ایران با پتانسیل بسیار بالای تولید تخممرغ بهعنوان یازدهمین کشور تولیدکننده تخممرغ در بین 211 کشور تولیدکننده این ماده غذایی در جهان بهشمار میرود. برنامهریزی برای مصرف سرانه 13 کیلوگرم در سال با همکاری ارگانهای وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شورای سلامت، صدا و سیما، آموزش و پرورش، ارتش و سایر ارگانها و بخشهای خصوصی در حال انجام است.
حدود 87 درصد تولید تخممرغ در ایران بهصورت صنعتی و 13 درصد توسط مرغان محلی و عمدتاً در روستاها تولید میشود.
با این همه، صنعت مرغ تخمگذار کشور با مشکلات عدیدهای روبهرو است که ضرورت دارد به آنها توجه شود. نخستین -و مهمترین آن- مشکل صادرات تخممرغ است. به گفته دبیر ستاد کشوری ترویج مصرف تخممرغ بهدلیل قیمت تمامشده بالای تخممرغ در کشور و عدم رقابتپذیری با کشورهای همسایه، میزان صادرات این محصول در ششماهه نخست سال جاری 40 درصد کمتر از پیشبینیهای انجامشده بوده است و اظهار امیدواری کرده در سفر وزیر جهاد کشاورزی به روسیه مقدمات صدور محصولات کشاورزی ازجمله تخممرغ و گوشت مرغ مازاد بر نیاز به این کشور فراهم شود.
نکته دیگر، نوسانات فصلی و مناسبتی مصرف تخممرغ است. به بیان دیگر در فصل تابستان و ایامی مانند ماه محرم مصرف کاهش مییابد و در نهایت به ضرر و زیان مرغداران میافزاید. مرغداران این انتظار را داشتند که در ماههای شهریور و مهر با افزایش مصرف صنایع غذایی، این زیان جبران شود، اما بهدلیل تولید مازاد و ذخیرهسازی زیاد در انبارها، از تقاضای صنایع غذایی نیز کاسته شده و صنعت تولید تخممرغ را در شرایط دشواری قرار داد.
کمبود صنایع تبدیلی و فرآوریهای تخممرغ نیز از دیگر مشکلات پیش رو صنعت تولید تخممرغ در کشور بهشمار میرود که باید برای آن تدبیری اندیشد.
از دیگر تنگناهای صنعت تولید تخممرغ کشور، تمرکز تولید آن در کلان شهرهاست و بسیاری از شهرهای ایران فاقد این صنعت مهم و اساسی هستند. هرچند بهنظر میرسد نخست باید مسئله صادرات و مصرف مطلوب سرانه این ماده حیاتی در کشور فراهم شود و سپس در صدد توسعه آن باشیم.
نکته دیگر که بیشتر مربوط به مصرف تخممرغ در کشور و حتی در دنیا است، ایجاد یک سوءتفاهم در مصرف آن است؛ تخممرغ بهدلیل اینکه منبعی از کلسترول است به اشتباه به افزایش کلسترول خون تفسیر شده است، در صورتی که قسمت اعظم چربیهای موجود در زرده تخممرغ، از نوع غیراشباع هستند و از این رو ارتباط قابل توجهی با افزایش کلسترول خون ندارند. بنابراین، اکنون کارشناسان تغذیه اعلام کردهاند که در یک رژیم غذایی کمچرب میتوان از یک یا دو تخممرغ در روز بدون تغییر قابل توجهی در سطوح کلسترول خون استفاده کرد. تحقیقات انجامشده در مرکز تغذیه با تخممرغ (Egg nutrition center) در آمریکا حاکی است که 24 درصد آمریکاییها بهدلیل ترس از کلسترول غذایی، از خوردن تخممرغ خودداری میکنند! در حالی که بیش از 30 سال تحقیق ثابت کرده است که افراد بزرگسال سالم میتوانند بدون هیچگونه نگرانی معنی داری از بروز بیماریهای قلبی، از خوردن تخممرغ لذت ببرند./
D-930717-01
دیدگاه تان را بنویسید