افزایش سرمایه روستا با خانه های سند دار
در ساختار سرمایه کشور، نقش املاک و خانههای روستایی با وجود صرف هزینه و سرمایه قابلتوجه برای تولید و ساخت آنها نادیده گرفته میشود و این امر به علت بیهویتی این املاک از نظر حقوقی است. محمدرضا شاملو، معاون عمران روستایی بنیاد مسکن معتقد است با سنددار شدن خانههای روستایی که تعداد کلی آنها 5میلیون واحد برآورد میشود، روستاییان میتوانند برای پیشبرد طرحهای عمران و آبادانی در روستاها از بانکها و موسسات مالی و اعتباری تسهیلات دریافت کنند و به این ترتیب مسیر ورود نقدینگی و سرمایه به روستاها هموار میشود. به اتفاق گفتوگوی مجتبی کاوه، خبرنگار روزنامه «کسب وکار» با محمدرضا شاملو ، معاون عمران روستایی بنیاد مسکن را می خوانیم:
سنددار کردن خانههای روستایی به چه هدفی صورت میگیرد و چرا بنیاد مسکن این کار را به عهده گرفته است؟
ما در کشور بالغبر 5میلیون واحد مسکونی روستایی داریم. آیا این خانهها سرمایه و ثروت نیستند؟ سوال اینجاست که اگر این خانهها سرمایه و ثروت هستند پس چرا این سرمایه در ساختار کلی سرمایه کشور نادیده گرفته میشود و چرا روستاییان نمیتوانند از این سرمایه خود استفاده بهینه ببرند؟ یک شهرنشین میتواند تسهیلات بانکی برای مقاصد مختلف دریافت کند و سند واحد مسکونیاش توسط بانکها بهعنوان تضمین برگشت وام قبول میشود، چرا برای روستاییان این اتفاق نیفتد؟ با این نگاه بنیاد مسکن به مقوله سنددار کردن خانههای روستایی ورود کرد و تاکنون برای بیش از دومیلیونو740هزار واحد مسکونی روستایی سند صادر شده است.
آیا بانکها سند املاک روستایی را بهعنوان وثیقه قبول میکنند؟
بانک مرکزی به تمام بانکها بخشنامهای صادر کرده و آنها را ملزم کرده است که اسناد خانههای روستایی را بهعنوان وثیقه بپذیرند، بنابراین در این زمینه مشکل قانونی وجود ندارد و اگر بانکی در این زمینه مانع تراشی میکند یا سند را قبول نمیکند، درواقع برخوردی سلیقهای انجام میدهد که برخلاف بخشنامه بانک مرکزی است.
برخی معتقدند سنددار کردن خانههای روستایی باعث رواج دلالی مسکن در روستاها خصوصا در استانهای شمالی که خرید خانه روستایی برای مردم غیربومی هم جذابیت دارد، میشود. این انتقاد را قبول دارید؟
خانههای روستایی در مناطق مورد سوال شما بدون سند هم برای دلالان جذابیت دارد و سنددار کردن این خانهها در بدترین حالت بیشتر از آنکه برای دلالان منفعت داشته باشد برای روستاییان نافع است. سنددار شدن و صاحب شناسنامه حقوقی شدن خانههای روستایی از اختلافات ملکی که یکی از مناقشهبرانگیزترین مسائل روستاهاست بهشدت کم خواهد کرد و معامله و انتقال این املاک را تسهیل میکند. توجه داشته باشید که ما نمیتوانیم چون عدهای معدود دلال از منافع طرحی بهرهمند میشوند از بهرمندی خیل عظیم روستاییان از این طرح جلوگیری کنیم. با اجرای این طرح ثروت قابلتوجهی از منابع کشور که به حاشیه رفته است، وارد چرخه اقتصادی میشود و مسیر ورود نقدینگی و سرمایه به روستاها هموارتر میشود.
انتقاد دیگری که به طرحهای هادی میشود، این است که در این طرحها سرمایههای زیادی برای تغییر ظاهر روستاها تلف میشود. این انتقاد را میپذیرید؟
یعنی ظاهر روستاها نباید بهبود پیدا کند و اگر در این راه هزینه شود سرمایه کشور تلف شده است؟ این انتقاد قابل پذیرش نیست. مثلا بخشی از منابع طرح هادی صرف ساماندهی ورودی روستاهای کشور میشود و این کار لازم است چون وقتی در ابتدای راه ورودی روستا شاهد وضعیت ناهنجاری باشیم رغبتی برای زندگی و سفر به آن روستا بهوجود نمیآید. یا مثلا آبراههها و مسیرهای پیادهرو یا سوارهرو روستاها بهینهسازی میشود تا محل زندگی و راه آمدورفت روستاییان به خانههای همجوار ناهموار و مشکلدار نباشد. این کار لازم است و در نگاه کلی ما باید ظاهر روستاها را در درجه اول برای خود روستاییان جذاب کنیم تا به محل زندگی خود عشق بورزند و آن را حفظ کنند.
منظور از این پرسش، پارکهایی است که در برخی روستاها ساخته شده است. من خودم شاهد بودهام که در بعضی روستاها با هزینه زیاد پارک و آبنما ساخته شده اما تاسیسات آن بدون رسیدگی رها شده و به حالت مخروبه درآمده است. به نظر شما روستا با آن همه فضاهای طبیعی نیاز به پارک دارد؟
این همان بحث فرهنگی است که باید درباره روستاها به آن توجه کنیم. پرسش شما دو بخش است یکی اینکه آیا روستا با وجود فضاهای طبیعی به پارک هم نیاز دارد؟ جواب من این است که بله، کودک روستایی ما با اینکه در دل طبیعت زندگی میکند به پارک و سرسره و الاکلنگ هم نیاز دارد و اگر این امکانات ابتدایی که برای شهرنشینها داشتن آن عادی است در روستاها هم وجود داشته باشد، کودک و نوجوان روستایی ما با ورود به شهر مسحور ظواهر شهرنشینی نمیشوند. این بحث در ابعاد فرهنگی بسیار گسترده است و مجال پرداختن به آن در زمان اندک فراهم نیست اما معتقدم باید دستگاهها و متولیان فرهنگسازی در این زمینه تحرک بیشتری داشته باشند. پرسش دیگر شما این بود که چرا برای ساختن امکاناتی مثل پارک در روستاها هزینه شده اما این تاسیسات به حال خود رها شدهاند. گزارشهایی که من دارم چنین چیزی را تایید نمیکند و باید بررسی کنیم. روستاهایی که شما از آن صحبت میکنید در کجا واقع شده اند؟ (نام و آدرس روستا های مذکور به وی داده شد) بههرحال ساخت این تاسیسات به عهده بنیاد مسکن است و بخشی از آنها هم توسط معاونت عمران روستاهای وزارت کشور ساخته میشود اما نگهداری از آن به عهده دهیاریهاست. دهیاریها باید برای آبادانی روستاها از تاسیسات و امکاناتی که در روستاها ایجاد شده با استفاده از منابع تعریفشده برای آنها و همچنین با مشارکتهای مردمی نگهداری کنند.
دیدگاه تان را بنویسید