نگاهی به ضرورت حفظ بقایای گیاهی و کاهش مصرف سم و کود
ایانا - تبریز - امیرمسعود طایفه سلطانخانی
متأسفانه بهعلت عدم آگاهی و یا نداشتن امکانات لازم و ضرورتهای زندگی بهجز استفاده محدود از این مواد، رفتار کشاورزان و صاحبان اراضی و دامداران یا بقایای گیاهی اصولی و منطقی نیست. برای سهولت کار حاصل کار طبیعت را که باید در چرخه تولید و تکامل خاک و شبکهها، زنجیرهها و سطوح غذایی اکوسیستمهای زراعی قرار گیرد به غلط شخم خورده و چرای مفرط و یا سوزانده میشود.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) گفت: بقایای گیاهی نیز به همراه تولید اقتصادی معیاری از کارایی گیاهان سبز در تبدیل انرژی خورشیدی یا راندمان تبدیل انرژی خورشیدی و انرژی ورودی توسط انسان به انرژی شیمیایی ذخیره شده است.
ایوب ایرانیفام افزود: بدیهی است برای تولید محصولات زراعی نیز انرژی، آب، کود، سم، شخم و سایر مراقبتها و هزینهها بهعملآمده است و هرچند دارای ارزش کمتری هستند، ولی در یک سیستم زراعی پویا و پایدار، نقش مدیریت آنها بسیار مهم و پیچیده است.
وی از نقش بقایای گیاهی در حاصلخیزی خاک خبر داد و خاطرنشان کرد: تمام مواد گیاهی و جانوری مرده و موجود در خاک مانند بقایای گیاهی، کودهای حیوانی، اجساد مرده جانوران، میکروارگانیسمها و... مواد آلی خاک را تشکیل میدهند و در بین این عوامل، بقایای گیاهی مهمترین و بیشترین نقش را در حاصلخیزی و بهرهوری خاکها بر عهده دارند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی ادامه داد: تمام مواد آلی موجود در خاک سرانجام در اثر معدنی شدن تجزیه، شکسته و تبدیل به مواد معدنی ساده و قابل استفاده برای گیاهان میشوند.
ایرانیفام تصریح کرد: ۷۰ درصد مواد آلی خاکها از بقایای گیاهی تشکیل میشود.
وی یادآور شد: میکروارگانیسمهایی مانند باکتریها، قارچها و اکتینومیستها باعث تجزیه ترکیبات آلی میشوند.
ایرانیفام با اشاره به کاهش تبخیر با حفظ بقایای گیاهی تأکید کرد: حفظ 30 درصد بقایای گیاهی در سطح خاک باعث افزایش مواد آلی، رطوبت و کاهش تبخیر در دیمکاری شده که بهرهبرداری مستمر و افزایش تولید را در پی دارد.
مدیر زراعت سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی به خبرنگار ایانا گفت: بقایای زراعی بهدلیل دارا بودن ترکیبات مغذی و مطلوب بهخوبی میتوانند وضعیت خاک را از نظر فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی بهبود بخشند.
سعید سلیمانی افزود: بقایای گیاهی نیز به همراه تولید اقتصادی معیاری از کارایی گیاهان سبز در تبدیل انرژی خورشیدی یا راندمان تبدیل انرژی خورشیدی و انرژی ورودی توسط انسان به انرژی شیمیایی ذخیره شده است.
وی با اشاره به مزایای پوسدن کاه و کلش در خاک خاطرنشان کرد: پوسیدن کاه و کلش در خاک باعث افزایش ماده آلی خاک شده و این ماده آلی موجب جذب بهتر عناصر غذایی توسط گیاهان میشود و در نهایت کارایی مصرف کودهای شیمیایی توسط گیاهان افزایش مییابد.
مدیر زراعت سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی ادامه داد: بهعلت فراهم بودن شرایط مطلوب رطوبت، تهویه و حرارت در خاک جوانهزنی گیاه بهتر و زودتر انجام میشود.
سلیمانی تصریح کرد: نگهداری بقایا در سطح خاک سبب بهبود مواد آلی خاک در خاک ورزی حفاظتی خواهد شد.
وی از کاهش گسترش ریشه در خاکهای فاقد بقایا خبر داد و یادآور شد: رشد، توسعه و گسترش ریشه در خاکهای فاقد بقایا کمتر شده و در اثر عبور و مرور ماشینآلات خاک فشرده شده و تخریب خاکدانهها را بهدنبال خواهد داشت.
سلیمانی تأکید کرد: کشاورزان با حفظ بقایای گیاهی ضمن افزایش تولید محصولات زراعی و افزایش میزان درآمد در بهبود کیفیت تولیدات کشاورزی گام برمیدارند.
مدیر دفتر محیط زیست و توسعه پایدار سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی در گفتگو با خبرنگار ایانا گفت: استفاده از بقایای گیاهی موجود در باغها اعم از برگ درختان، بقایای محصولات زیردرختی، علفهای هرز و ضایعات محصولات باغی به جای کودهای شیمیایی باعث کاهش مصرف سموم، کود و آب و در نهایت تولید محصول سالم و تضمین سلامت جامعه خواهند شد.
احمد بایبوردی جلوگیری از تبخیر سطحی را از مزایای وجود بقایای گیاهی دانست و افزود: وجود بقایای گیاهی و کاه و کلش از فرسایش آبی، بادی و تبخیر سطحی جلوگیری کرده و باعث نفوذپذیری بهتر خاک و افزایش تراکم میکروارگانیسمها و فعالیتهای بیولوژیک میشود.
وی خاطرنشان کرد: وجود بقایای گیاهی همچنین در کنار بهبود خواص فیزیکی خاک مانع از فرسایش خاک شده و به این ترتیب خاک با ارزش زراعی در اراضی کشاورزی حفظ میشود، بنابراین وجود این بقایای گیاهی در مزارع باعث افزایش تولید محصولات کشاورزی و کاهش هزینهها و در نهایت بهرهوری بیشتر در بخش کشاورزی میشود و از معایب وجود بقایای گیاهی غلات در اراضی کشاورزی، بوجود آمدن یک اکوسیستم زراعی یا کشاورزی یک اکوسیستم مصنوعی و انسان ساخت است که در محیط حالت طبیعی نداشته و منجر به جلب آفات میشود.
مدیر دفتر محیط زیست و توسعه پایدار سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی با اشاره به غنی شدن خاک کشاورزی تصریح کرد: در بسیاری از موارد کشاورزان ترجیح میدهند که بقایای گیاهی در مزرعه آنها باقی بمان، اما این کار در کنار مزایا، معایبی هم دارد، از منافع این کار میتوان به تولید گیاه خاک (هوموس) که در اثر باقیماندن گیاهان در خاک به مرور زمان و با طی شدن فرآیند پوسیدگی حاصل میشود، نام برد که این عمل به غنی شدن خاک کشاورزی کمک میکند.
بایبوردی با اشاره به قیمت گیاه خاک در بازار یادآور شد: در حال حاضر قیمت هر کیلوگرم گیاه خاک در بازار داخلی 80 تا 100 تومان است از طرف دیگر با مدیریت بقایای گیاهی باعث حفظ و ذخیره رطوبت خاک شده و همزمان باعث افزایش محسوس حاصلخیزی خاک میشوند.
وی تأکید کرد: بقایای گیاهی در اثر جذب انرژی، قطرات باران از فشار تخریبی آن میکاهد و درنهایت نفوذناپذیری آب بیشتر و سِلهبندی کمتر میشود.
بایبوردی از مشکل عمده خاکهای ایران خبر داد و اظهار داشت: حد مطلوب میزان مواد آلی در خاکهای زراعی را بین سه تا هشت درصد برای رشد مناسب گیاهان تعیین کردهاند، در حالی که مشکل عمده خاکهای ایران کمبود مواد آلی و در حد یک درصد است.
بر اساس این گزارش، برای یک کشاورز همیشه صرفه اقتصادی حرف آخر را میزند و در شرایط موجود تأمین مواد آلی به غیر از بقایای گیاهی و کودهای سبز قابل دسترس برای مصرفکننده گران تمام میشود، بنابراین منطقیترین روش اصلاح خاکها و تأمین مواد آلی آنها حفظ بقایای گیاهی در زمین است./
G-930519-01
دیدگاه تان را بنویسید