دو دیدگاه، دو راهکار برای حل بحران شیر

منصور انصاری

کدخبر: 18662

دوست عزیز و ارجمندی که خود یکی از صاحب‎ نظران موضوع شیر و صنایع لبنی است و سال ‎ها در عرصه چالش ‎های اجتناب ‎ناپذیر تولید ممارست و تجربه عملی و نظری دارد، یادداشتی بر مقاله "جنگ شیر و راهکارها" نوشته است که به رغم کوتاهی، از آنجا که نوعی نگرش و تفکر است که می‎ خواهد همواره تمامی حوزه تولید را در ید قدرت و اقتدار دولت ‎ها ببیند پاسخ به آن ضروری و حائز اهمیت است، در حالیکه مقاله "جنگ شیر و راهکارها" بر آن است که بگوید دولت باید وظایف حاکمیتی خود را انجام دهد و تولید نیز در عرصه بازار و عرضه و تقاضا تکلیف خود را روشن کند، یعنی دولت نظارت مسئولانه بر تولید داشته باشد ولی دخالت قیمتی نکند و معادله را به هم نریزد و تولید نیز خود را با فرآیند در هم پیچیده و غامض بازار تنظیم کند. به گفتار دیگر، اگر مکانیزم بازار مسیر تولید را تعیین کند پایداری و دوام و قوام آن بیشتر خواهد شد. دوست ارجمند جناب آقای نعیمی به خوبی می‎ داند اعطای یارانه ‎ها در چارچوب اقتصادی درون گرا و نیمه بسته دولتی طی سی و چند سال گذشته و به اشکال و درجات متفاوت در حلقه ‎های مختلف فرآیند تولید چگونه بر پدیده تولید واقعی و رقابتی و ماهیت کیفی و کمی آن تاثیر نامطلوب گذاشته است و چه بی عدالتی ‎هایی در این مسیر ایجاد شده و بستر چه فسادهای متعدد و گوناگونی هموار گردیده است. بارها گفته و نوشته‎ ایم که در مقاطعی از تاریخ 30 و چند سال گذشته به میزان اعطای یارانه‎ های کالایی به تولید، دامدار یا مرغدار موفق آن نبود که ضریب تبدیل خوبی داشته باشد بلکه آن بود که دسترسی آسانتر و بیشتر به سهمیه ‎های دان یا علوفه ارزان دولتی داشته باشد، به عبارتی تولید کمی و کیفی ملاک نبود بلکه دسترسی بیشتر به علوفه یا نهاده‎ های ارزانتر سرنوشت "سود" و "زیان" تولید را رقم می ‎زد. مقاله "جنگ شیر و راهکارها" می‎ خواهد بگوید تقویت تولید را از حلقه نهایی فرآیند یعنی افزایش مصرف و قدرت خرید مردم شروع کنید، زیرا وظیفه دولت‎ ها تقویت سلامت جامعه و کمک به اقشار دهک ‎های پائین اجتماعی است، آنان که قادر نیستند در سبد مصرف و سفره خانوار خود مواد لبنی بگذارند، در چنین شرایطی کاهش مصرف بر فرآیند تولید و تبدیل تاثیر مستقیم می ‎گذارد و چنانچه دولت در قالب کارت خرید شیر و مواد لبنی حتی رقمی اندک مثلاً 10 تا 15 هزار تومان بر هر سر از اعضای خانوار و البته برای چند دهک پائین اختصاص دهد، تکانه ‎ای تاثیر گذار بر مصرف بدست می ‎آید، این کمک در انتهای حلقه تولید از هیچ رانتی برخوردار نیست به دلیل اینکه دامنه شمول آن به 10 تا 15 میلیون نفر می‎ رسد در حالیکه همه می ‎دانیم از تخصیص یارانه‎ های نقدی یا خرید و توزیع علوفه ارزان بی ‎عدالتی ‎ها و بعضاً رانت‎ های کوچک و بزرگی نیز وجود داشته و خواهد داشت. رقابت برای تولید کیفی و کمی شیر از یک سو و پیشی گرفتن صنایع لبنی برای جلب مشتری بیشتر و تسخیر بازار از سوی دیگر دخالت انحصاری دولت را به نفع تولید کاهش و به سمت وظایف حاکمیتی خود سوق می ‎دهد. اینکه بخش عمده‎ ای از جامعه قدرت خرید ندارند، ناشی از عملکرد نامطلوب ونادرست دولت‎ ها در سنوات گذشته تاکنون بوده است هزینه ‎اش را نباید برگردن تولید بیندازیم، بنابراین نظر این مقاله، درست نقطه مقابل نظر دوست ارجمند آقای "نعیمی" است که می ‎گوید چون دولت منابع اعتباری اندک دارد پس حل معما دشوار است، سال ‎های بسیاری را به یاد داریم که دولت منابع و اعتبارات لازم را بیش از این رقم ‎ها در اختیار داشت ولی روش نادرست و دخالت ‎های بی‎ موردش موجب بحران در فرآیند تولید می ‎گردید، یعنی با وجود پول، معما حل نمی ‎شود، این معما "دیدگاهی" است، تا وقتی این نگرش ‎ها وجود دارد که پول دولتی حلال مشکلات تولید است، وضعیت نابسامان و بحران در تمامی زوایای تولید اعم از تولیدات کشاورزی یا غیر آن باقی خواهند ماند. جنابعالی به خوبی آگاه هستید که تولید، یک فرآیند چند وجهی و زنجیره‎ وار است که دستکاری در هر کدام از چرخ دنده‎ ها یا حلقه‎ های به هم پیوسته آن، معادله را نامتعادل می‎ کند. بحث بر سر نوع تخصیص یارانه برای تولید است آن شیوه‎ ای که تاکنون بود کمکی مؤثر به تولید نکرده است، آنکه شیر بی کیفیت مملو از بار میکروبی تولید می‎ کند نباید به زیان منابع ملی و مصرف ‎کننده و با کمک یارانه نقدی و غیر نقدی فعالیتش را ادامه دهد اما حتماً دولت‎ ها در مقابل سلامت و میزان مصرف مواد لبنی "مردمی" که صادقانه پا به پای مشکلات آنها کار و تلاش می ‎کنند مسئول است. در عین حال دولت مسئول است که فرهنگ مصرف شیر سالم و مواد لبنی فرآوری شده پاستوریزه را گسترش دهد.

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید