مشکل آب و راهحلهای آسان!
زندهیاد دکتر علی بهزادی
مقدمه ایانا: علی بهزادی (یک فروردین ۱۳۰۴ در رشت - ۶ شهریور ۱۳۸۹ در تهران)، روزنامهنگار ایرانی که در اواخر عمر و پیرو انگیزه ای که مراجعه اسماعیل جمشیدی جهت نوشتن چندصفحهای در مورد مترجم فقید ذبیح الله منصوری در کتابی به نام "دیدار با ذبیح الله منصوری" در او برانگیخت، تصمیم به مکتوب کردن تمام خاطراتش از دوران سردبیری مجله "سپید و سیاه" در کتابی به نام "شبه خاطرات" گرفت که اگرچه ابتدا قرار بر چاپ یک جلد از خاطرات بود، اما با استقبال زیاد خوانندگان، بهزادی دو جلد دیگر هم منتشر کرد. اتفاقی که نشان می دهد روزنامه نگاران موفق مورد اقبال جامعه هستند و فقط کافی است اصول حرفه ای نگارش و دید حمایت از حقوق مردمی از قلم آن ها تراوش داشته باشد.
حال از آنجا که مقوله آب دغدغه ای ملی است و دفاع از آن نیز زمان ومکان نمی شناسد، خبرگزاری کشاورزی ایران(ایانا)، مبادرت به بازنشر یادداشتی از زنده یاد بهزادی می کند تا اگرچه آن روزنامه نگار حرفه ای امروز در قید حیات نیست، اما چه بسا نگاه او تلنگری باشد بر وجدان های نابیدار که حیف و میل آب را چه در حوزه کشاورزی و چه آب شهری هنوز شوخی می پندارند!
لازم به ذکر است که تا سال ها پس از انقلاب نیز مجله معروف دانستنیها به امتیاز علی بهزادی و سردبیری دخترش فرانه منتشر می شد، اما چندسالی است که واگذار و به گروه مجلات همشهری پیوسته است.
در سالهای گذشته باریدن یا نباریدن برف و باران موضوعی بود که فقط کشاورزان به آن توجه داشتند. مردم شهرنشین در مورد آب مصرفی دچار مشکل حاد نمیشدند. اکنون چند سال است که به سبب زیاد شدن جمعیت وضعی پیشآمده که مردم در شهرها هم دائم به آسمان نگاه میکنند و از خود میپرسند: میبارد؟ نمیبارد؟ در تابستان 1380 مردم تهران و بعضی از کلانشهرها برای نخستینبار فهمیدند کمبود آب چه بلاها سر آدمیان درمیآورد. برای مدتی کوتاه و البته به مقداری محدود، رنج هموطنان شهرهای مرکزی و جنوب غربی را از نظر کمبود آب حس کردند.
مشکل آب مشکلی جهانی و مسئلهای کاملاً جدی است. بیشتر کشورهای جهان درگیر آن هستند. باید آن را بنیادی حل کرد. بعضی از کشورها در این راه قدمهای جدی برداشتهاند. در این یادداشت به کشورهای دیگر کار ندارم. در کشور ما حتی در ایامی که ایران با همین مساحت (و شاید هم بیشتر از آن) فقط 9 یا 10 میلیون نفر جمعیت داشت، کمآبی و خشکسالی گاه بیداد میکرد. هرچند سال یکبار قحطی باعث میشد هزاران نفر از مردم ما در شهرها در اثر گرسنگی و عوارض ناشی از کمبود غذا جان بسپارند. بهطوری که از خاطرات رجال و روزنامههای آن زمان برمیآید دولتیان برای مقابله با قحطی راهحلهایی پیدا میکردند که البته اختصاص به کشور ما داشت که نمونههایی از آنها را در اینجا میآورم.
به محض آنکه یک سال در زمستان باران نمیبارید و دورنمای خشکسالی ظاهر میشد، سودجویان به امید گران شدن غلات، موجودی آذوقه شهر را در انبارها پنهان میکردند. در نتیجه قیمتها بالا میرفت. با توجه به آنکه در آن زمان قانون منع احتکار وجود نداشت و مقرراتی برای حمایت از مصرفکننده وضع نشده بود، دولتها ناچار بودند راهحلهایی هماهنگ با محیط اتخاذ کنند. به این سبب روزنامههای آن زمان خبرهایی چاپ میکردند که من یک نمونه از آن را که در روزنامه دولت علیه ایران مورخ بیست و سیم ربیعالثانی سال 1277 خورشیدی به چاپ رسیده میآورم: "از شب 21 ربیعالثانی دو شبانهروز متوالی از سحاب رحمت بیحساب خداوندی باران خوبی آمده و مردمی که خیال احتکار داشتند و برای ذخیره سال گندم نگاه میداشتند، مأیوس شده بنای فروش گذاشتند. چون با عرضه گندم قیمت پایین میآمد و چون تلویزیونی وجود نداشت که اداره هواشناسی خبر باریدن یا نباریدن باران را در شهرها منتشر کند. راست یا دروغ خبر باریدن برف و باران را در شهر گندمخیز پخش میکردند و با این کار باعث عرضه گندم و پایین آمدن قیمت آن میشدند."
اگر این کار در اثر کثرت استفاده بیاثر میشد، راههای دیگری هم داشتند. بهعنوان مثال در دارالخلافه تهران خبری منتشر میکردند مبنی بر اینکه به فرمان اعلیحضرت شاهنشاهی ناصرالدینشاه قاجار ظلا... ملکه و سلطانه محض رعیتپروری امر مقرر شد که حکام ولایت 30 هزار خروار غله دیوانی را از محصول مزارع خاصه به دارالخلافه حمل کنند. با این دستور حکام ولایات که همه از شاهزادگان تربیتیافته حکومت بودند، چند خروار گندم و جو با هزارها خروار سنگ و خاک در کیسه کرده، بار قاطرها و شترها میکردند و به دارالخلافه میفرستادند. در پایتخت هم مأموران دیوانی کاروانها را با طبل و شیپور در خیابانها میگرداندند و به انبارهای دولتی میبردند. در نتیجه محتکران از بیم ارزان شدن غلات، گندمهای خود را وارد بازار میکردند.
امروز همه چیز با گذشته فرق کرده در مورد غلات میشد با استفاده از جنگ روانی ادعا کرد که موجودی گندم زیاد است تا محتکران ناچار شوند غلات احتکارشده را وارد بازار کنند، اما در مورد آب نمیتوانیم به مردم بقبولانیم چون امسال برف و باران نباریده پس آب کم است. مردم بعد از پنج سال خشکسالی با نگاهی به ابرهای آسمان و مشاهده سیلهایی که در کوچه خیابانها جاری است، بهخوبی میبینند که برف و باران نسبت به گذشته زیادتر بوده، مشکل کمبود آب در جای دیگر است.
به گفته مسئولان آب کشور، 80 درصد آب صرف کشاورزی میشود، اما بیش از نیمی از آن هدر میرود. طبق گفته کارشناسان 30 تا 50 درصد آب پایتخت به سبب پوشیده شدن لولههای قدیمی هرز میرود. ساختن سدهای تازه و هدایت سیلابهای بهاری به سوی آنها، لایروبی سدهای موجود و افزودن به ظرفیت آنها و تعویض لولههای آب در پایتخت میتواند مشکل را حل کند، نه گران کردن آببها و استفاده از جنگهای روانی.../
دیدگاه تان را بنویسید