جنگلهای بلوط را دریابیم (به بهانه حضور روحانی در جنگلهای ایلام)
عبدالعلی آبتین - پژوهشگر کشاورزی
حضور رئیس جمهوری و همراهان جهت بازدید از مناطقی از جنگل بلوط غرب کشور که مشابه جنگلهای 10 استان دیگر با ضایعه خشکیدگی روبهکو شدهاند، توجه اهل فن را به دونکته اساسی بیش از پیش جلب میکند:
نخست اینکه جنگل بهعنوان ریه تنفسی سرزمین و پهنه عرضه فرآوردههای متنوع ازجمله چوب وگیاهان دارویی و صنعتی دارای اهمیت جدی است و ادامه زیست درختان جنگلی باعث جلوگیری از رانش زمین و سبب نفوذ بیشتر آب حاصل از بارندگی در خاک و طراوت محیط میشود؛ به نوعی که کشورهای صاحب جنگل میکوشند در حفظ جنگل، بهرهبرداری علمی از جنگل و کاشت مجدد درختان، این ثروت خدادادی را حفظ کنند.
ثانیاً، اعتنای رئیس جمهوری به گزارشهای وزارت جهادکشاورزی، سازمان جنگلها ومراتع، و دیگر منابع رسمی و علاقهمندان به کوشندگان حفظ محیط زیست، نشاندهنده عزم جدی دولت حاضر به رفع مشکلات زیست محیطی و حفظ سرزمین است، چنانچه بازگشت آب به دریاچه هامون در سیستان وانجام اقدامات معین برای برگرداندن جان تازه به دریاچه ارومیه از این دست است که باعث امیدواری بسیار است.
دولتهایی که مسائل حیاتی کشور را رصد میکنند و به مقابله با چالشها وتنگناها برمیخیزند روال و عرفی را برای ناظران و مسئولان آینده کشور بنا مینهند که جای قدرشناسی دارد.
بنا به تعریف، جنگل زمینی (اعم از خشکی و آبی) است که عمدتاً از درخت و درختچه همراه با سایر رستنیهای خشبی و علفی خودرو پوشیده باشد، مشروط به اینکه مساحت آن کمتر از نیم هکتار و تاج پوششی درختی آن بهطور طبیعی کمتر از پنج درصد نباشد.
حسب گزارش سازمان جنگلها و مراتع کشور، سرانه جنگل در ایران 17 هکتار است، در حالی که متوسط سرانه جهانی 62 هکتار است و این رقم نشان میدهد که کشور ما از بابت میزان پهنه جنگل در چه موقعیت ظریف و حساسی است و چه وظیفه سنگینی بر دوش مسئولان مربوط قرار دارد.
حسب گزارش دکترمصطفی نوری (دکترای حقوق محیط زیست) در سایت وکلای زمین، آگاهی از خشکیدگی درختان بلوط جنگل غرب کشور مربوط به چند سال پیش است که متعاقب آن از دکتر هانس موله متخصص جهانی آفت چوبخوار از آلمان جهت بازدید از جنگلهای بلوط دچار آسیب کشور دعوت به عمل آمد و همچنین کارگروهی متشکل از متخصصان و سازمانهای مختلف برای بررسی موضوع طی سالهای گذشته تشکیل شد که در نتیجه بیماری قارچ ذغالی و آفات چوبخوار عامل نهایی خشکیدگی وصدمه به درختان بلوط شناخته شد.
همین گزارش در مورد علت ضعیف شدن درختان و مستعد شدن جنگل برای آفت و مرض میافزاید که کاهش تراکم تاج درختان، پایین آمدن تنوع گیاهی وجانوری، وقوع سیلابها، بالا رفتن درجه حرارت، تخریب و تبدیل مراتع به دیمزارهای کمبازده گندم و حبوبات زیر اشکوب درختان و کم شدن آب زیرزمینی و نگهداری آب در سطح زمین که باعث وجود رطوبت نسبی مورد نیاز عوامل بیماریزا میشود، بهرهبرداری از معادن و ایجاد جاده و عبور لوله نفت و گاز ( در کهگیلویه وبویر احمد) و نیز کمی بارش که موجب کاهش شیره گیاهی می گردد، سبب بروز این صدمات شده است.
گزارش خواستار جلب مشارکت مردم، استفاده از تجارب بینالمللی و قطع و خارج کردن درختان آلوده و سوزاندن آنها خارج از جنگل شده، هرچند هنوز مشکل ادامه دارد. البته این اتفاق منحصر به ایران نیست، بلکه کشورهای ترکیه، بوسنی، هرزگوین و ایتالیا هم با این مشکل روبهرو هستند.
لذا توجه رئیس جمهوری و بازدید ایشان و همراهانش از جنگل بلوط غرب در میانه رسیدگی به دیگر مشکلات جاری مملکت، طبعاً باعث افزایش توجه دیگر مسئولان و مردم و بازنگری در شیوه رسیدگی به امورات جنگل و مآلا تخصیص بودجه مورد نیاز برای احیای جنگل بلوط در تمام استانهای تحت پوشش هرچند در بلندمدت خواهد شد.
در واقع اینگونه نگاه به محیط زیست و اهمیت قائل شدن به زیستبوم، طبعاً باعث خواهد شد که سرمایه ارزشمند و بیبدیل جنگل توسعه و تعمیق لازم بیابد. لذا به جاست همه صاحبنظران دلسوز که به طریقی میتوانند روشهای کاستن از صدمات وارده به جنگل را ارائه دهند، در این راه همکاری کنند.
در مورد دریاچه ارومیه همانطور که تصمیم به پرداختن حقابه به کشاورزان پیرامون دریاجه اتخاذ شده، شاید کمک به دامداران و دیمکاران پهنه جنگلهای بلوط نیز بتواند سهمی در کاستن از فشار وارده به جنگل را ایفا کند. در مجموع امید است حساسیت دولت که از طریق حضور رئیس جمهوری و مسئولان ذیربط در جنگل ایلام برای مشاهده عینی ضایعات و تصمیمگیری برای رسیدگی به مشکل خشکیدگی جنگل بلوط غرب صورت پذیرفت، منجر به نتیجه دلخواه شود./
D-930229-01
دیدگاه تان را بنویسید