چرا تخممرغ به بورس کالا رفت!؟
سیدعلی خسروشاهی
بعد از درج خبر عرضه تخممرغ در بورس کالای ایران ، نخستین پرسشی که به ذهن فعالان بازار خطور میکند، دلیل عرضه این محصول در بورس کالا است. تخممرغ اصطلاحاً یک محصول ترهباری است؛ به این معنا که تخممرغ یک محصول فاسدشدنی است. بهترین زمان مصرف آن به شرط نگهداری در دمای مناسب، حدود سه تا پنج هفته بعد از تولید است و بهدلیل شکننده بودن تخممرغ حمل و نقل این محصول نیز شرایط و بسته بندی خاص خود را میطلبد. طبق آمار اعلام شده توسط کانون مرغ تخمگذار در سال 1392 حدود 100 هزار تن مازاد تولید تخممرغ در کشور وجود داشته که این میزان تولید مازاد 350 میلیارد تومان خسارت به صنعت مرغ تخمگذار وارد کرده است. این خسارت واردشده بهدلیل ارزان فروشی واحدهای مرغداری، اتفاق جدیدی نیست.
هرساله با افزایش میزان تولید و کاهش فصلی تقاضا در فروردین و اردیبهشتماه این اتفاق رخ میدهد و واحدهای تولیدی متضرر میشوند. یکی از راههای برون رفت از این مشکل صادرات محصول تخممرغ است که بهدلیل شرایط خاص تخممرغ آن را تنها میتوان به کشورهای همسایه که مسافت کمی با محل تولید دارند، صادر کرد.
در این باره، امیر معصومی تولیدکننده باسابقه تخممرغ گفت: در چند سال گذشته دولتهای مختلف برای تنظیم بازار تخممرغ همزمان با کاهش میزان تقاضا بهصورت موقت صادرات تخممرغ را آزاد اعلام میکردند تا با صادرات مازاد تولید از ضرر و زیان واحدهای تولیدی جلوگیری کنند. صادرات تخممرغ با این شرایط و با آزاد شدن و ممنوع شدن پیدرپی صادرات این محصول باعث بیاعتمادی مشتریان خارجی و بازارهای صادراتی به این محصول شده است. به همین علت واحدهای تولیدی انگیزههای لازم برای صادرات تخممرغ را از دست دادهاند. از طرف دیگر کشور ترکیه بهعنوان مهمترین رقیب ایران در منطقه بازار کشورهای عراق و افغانستان را از دست ما خارج کرده و با سیاستهای تشویقی دولت ترکیه در زمینه صادرات، سالانه بیش از 100 هزار تن تخممرغ صادر میکند. طبق آمار ارائه شده رقبای ایران در زمینه صادرات تخممرغ، از مشوقهای 20 درصدی استفاده میکنند.
از طرف دیگر هدایتا... اصغری، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران میهن طی گفتگویی با پایگاه اطلاعرسانی بازار سرمایه اعلام کرد کاهش نرخ ارز و وجود کشورهای رقیب قدرتمند باعث افت صادرات تخممرغ شده است.
وی با بیان اینکه حجم تولید این محصول در کشور بسیار بالا است، افزود: تولید امری قطعی است اما متأسفانه مصرف قطعی نیست و در مواقعی با کاهش تقاضا همراه میشود.
اصغری خاطرنشان کرد: دولت باید برای صادرکنندگان مشوق صادراتی در نظر بگیرد تا ما با سایر کشورها، قدرت رقابت پیدا کنیم.
نگاه امیدوارانه تولیدکنندگان به بورس کالا
به گفته فعالان بازار در شرایط کنونی قیمت هر کیلو تخممرغ در بازار حدود دوهزار و 600 تومان است، در حالی که هزینه تمام شده تخممرغ برای تولیدکننده بیشتر از چهارهزار تومان در هر کیلوگرم است. در چنین شرایطی تنها امید تولیدکنندگان به سیاستهای حمایتی دولت از این صنعت است. بهنظر میرسد وزارت جهادکشاورزی تصمیم دارد با استفاده از ظرفیتهای بورس کالا، ماده 33 قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی را اجرا کند و با خرید تضمینی تخممرغ در بورس کالا حمایتهای لازم از این صنعت را انجام دهد. البته با توجه به اخبار شنیده شده از سبد کالاهای ارائه شده در سبد کالایی دولت بهنظر میرسد تخممرغ خریداری شده به قیمت تضمینی تحت عنوان سبد کالایی در اختیار مردم قرار خواهد گرفت. سال گذشته مجلس شورای اسلامی قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی را تصویب کرد. طبق ماده 33 از تاریخ تصویب این قانون، علاوه بر اجرای قانون خرید تضمینی محصولات کشاورزی، در قالب بودجههای سنواتی و اعتبار مصوب، سیاست قیمت تضمینی نیز برقرار میشود. تولیدکنندگان محصولات کشاورزی میتوانند محصولات خود را در بورس تخصصی کالای کشاورزی عرضه کنند. در صورت کاهش قیمت بورس نسبت به قیمت تضمینی اعلام شده از سوی دولت، مابهالتفاوت آن توسط دولت به تولیدکنندگان پرداخت میشود. وزارت جهادکشاورزی مکلف است هر ساله متناسب با شرایط تولید و بازار محصولات تحت سیاست خرید و قیمت تضمینی را انتخاب و اعلام کند. منوچهر میرزایی، مدیریت پذیرش و بازاریابی بورس کالای ایران به تجارت فردا اعلام کرد بورس کالا در حال مذاکرات و نامهنگاریهای مربوطه با وزارت جهادکشاورزی است تا خرید تضمینی تخممرغ در بورس کالا در آینده نزدیک کلید بخورد.
عمدهترین مشکلات واحدهای مرغداری
دولت امسال تخممرغ را در فهرست محصولات تحت سیاست خرید و قیمت تضمینی قرار داده و قصد حمایت از این بخش را دارد.
به گفته هدایتا... اصغری، قرار است مابه التفاوت قیمت فروش محصول در بورس کالا تا قیمت چهارهزار و 350 تومان پیشنهادی دولت را شرکت پشتیبانی امور دام بعد از کسر هزینه نگهداری که حدود 700 تا 800 تومان خواهد بود بهصورت نهاده در اختیار واحدهای تولید کننده قرار دهد. بدون شک طی سالیان گذشته عمدهترین مشکل واحدهای مرغداری قیمت نهاده بوده است. قیمت نهاده بهدلیل وارداتی بودن این محصول با نوسانات شدیدی روبهرو شده است، بهویژه پس از افزایش شدید نرخ ارز در سال گذشته قیمت نهاده نیز افزایش پیدا کرد. همزمان با افزایش نرخ ارز چند نهاد مسئول از انحصار واردات نهادههای دامی توسط یک نفر ابراز نارضایتی کردند که این مسئله باعث کند شدن روند واردات نهادههای دامی به کشور شد و با افزایش قیمت نهاده، قیمت مرغ نیز در کشور افزایش چشمگیری پیدا کرد و با نارضایتی مردم از این رویداد حتی پای رئیس جمهوری وقت نیز به این مسئله باز شد. به هر حال آنچه که مشخص است یکی از دلایل اصلی نوسانات خوراک دام وابستگی شدید ایران به واردات این محصول استراتژیک است. طبق آخرین آمار سالانه حدود هفت میلیون تن نهاده دامی وارد کشور میشود و در تولید پروتئین حیوانی گوشت، مرغ و تخممرغ مصرف میشود که این میزان واردات حجم بسیار بالایی است. از پنجم فروردینماه نیز با افزایش قیمت دلار در بازار رسمی کشور توسط بانک مرکزی نهادههای دامی با افزایش پنج درصدی روبهرو شدند.
یکی دیگر از مشکلات نهادههای دامی در کشور سیاستگذاریهای غیرمنسجم و غیر متمرکز است. در دولت قبل بعد از ادغام وزارتخانه تجارت با وزارت صنعت و معدن عملاً سیاستگذاری مربوط به واردات نهادههای دامی در اختیار این وزارتخانه قرار گرفته است و وزارت جهادکشاورزی در تنظیم و سیاستگذاری واردات نقشی ندارد که این مسئله باعث ناهماهنگی و نامتوازن شدن بازار مصرف و تولید شده است، به همین منظور مجلس شورای اسلامی با تصویب قانونی تنظیم بازار مواد پروتئینی، مواد لبنی و واردات نهادهها را به عهده وزارت جهادکشاورزی سپرد و همچنین شرکت پشتیبانی امور دام نیز از زیرمجموعه وزارت صنعت خارج شد و زیرمجموعه وزارت جهادکشاورزی قرار گرفت.
حال شفافیت، ایمنی و سهولت معاملات در بورس کالای ایران این فرصت را در اختیار دولت قرار داده تا بتواند با استفاده از این پتانسیلها بازار محصولات کشاورزی را که با امنیت غذایی کشور دست به گریبان است کنترل کرده و با به کارگیری سیاستهای حمایتی مانند خرید تضمینی محصولات کشاورزی از تولیدکنندگان نیز حمایت کند، اما نکته ای که نباید از آن غفلت کرد لزوم فرهنگسازی و آموزش فعالان بازار محصولات کشاورزی و بهویژه واحدهای مرغداری توسط بورس کالای ایران است. بهنظر میرسد بسیاری از واحدهای تولیدی تخممرغ هنوز با سازوکارها و مقررات بورس کالا آشنایی نداشته و از مزیتهای مبادلات کالایی در بورس کالا بیاطلاع هستند که امید است با برنامهریزی صحیح و اصولی بتوان این صنعت پویا و تأثیرگذار در حوزه امنیت غذایی جامعه را وارد چرخه معاملات بورس کالا کرد./
منبع: تجارت فردا
دیدگاه تان را بنویسید