خیابانی با طعم اعتماد!

جوانان لشگرآباد اهواز آن روز که تصمیم گرفتند تا جلوی خانه هایشان را تبدیل به دکه هایی برای فروش فلافل، سمبوسه و کوبه کنند و خود و خانواده شان را از چنبره غول بیکاری و فقر رهاکنند، نمی دانستند توانسته اند شاخ غول دیگری را بشکنند و برخلاف برنامه ریزی های بی سرانجام سازمانی و بخش های خصوصی دیگر، برای تعریف گردشگری غذا، مسافر را یکسره از هر سوی اهواز به سمت لشگرآباد بکشانند تا ساعت که از 9 هرشب می گذرد، خیابان آنچنان به قرق مسافران و ماشین ها درآید که جا برای رد شدن نباشد، پارک کردن که دیگر کاری غیر ممکن است. آن ها نه جشنواره غذایی برای آشنایی گردشگران با طعم تند فلافل خوزستان برگزار کردند و نه هیچ جشنواره وگردهمایی دیگر. اما یک قرار دیگر گذاشتند، اعتماد به مشتری. نه حساب لقمه های مشتری را دارند نه تعداد سمبوسه هایی که می خورند را می شمارند. آنها بدون کمک دولتی و نهادی یا حتی خیریه ای برای 800 نفر ساکن این خیابان شغل ایجاد کرده و ثابت کردند که سنگفرش هر خیابان از طلاست.

باشویی که در غریبی بزرگ شد

از دکه سیگار فروشی «باشو غریبه کوچک» که رد می شوی، می شود ابتدای خیابان لشگرآباد که تا چشم کار می کند دکه فلافل فروشی، بامیه و زولبیاست. شیرینی های ترد و داغی که درست در لحظه و جلوی چشم مشتری ها و مسافرها پخته می شود. کسی هم بساط قهوه عربی و چای عربی را به ابتدای خیابان آورده است. با همان گمگم و دله معروفش. دو سوی جاده را دکه هایی گرفته اند که بوی فلافل آنها جای خود را به بامیه و زولبیا می دهد. دود جگرکی هایش رهگذر تور می زند و کباب هایش مشتری های خاص خودش را دارد. اما فلافل و سمبوسه اش چیز دیگری است. فلافلی های سلف سرویس شعله، ابووسام، ابواحمد، سادات و.... فلافل و سمبوسه با نوشابه های شیشه ای که یکسره تو را می برد به کوچه پس کوچه بی خیالی؛ گذرهای کودکی. آنجایی که هنوز هم حق انتخاب داری. با فروشنده هایی که هنوز هم می پرسند زرد یا مشکی؟ با نی هایی که ته همه چیز را درمی آورند و تا آخرین قطره را می بلعند. نوستالژی های سرد و تگری. با آدم هایی که سادگی شان را دوست داری. ناب و روستایی باقی مانده اند. نان ساندویچ را برمی داری؛ چند فلافل داغ را لابه لایش می گذاری. فلافل ها را با سبزی ها و ترشی هایی می پوشانی. آب در دهانت جمع می شود. نان را لبریز از رنگ های ترش می کنی. تند ترین سس را برمی داری و در میان جمعی که مشغول پیچاندن ساندویچ هستند می خوری و دل می دهی به خاطرات و روزهایی که خاک گرفته اند. فروشنده هم سرش به کار خودش گرم است و فلافل پشت فلافل را در روغن داغ می ریزد و برشته درمی آورد. که مسافر پشت مسافر قرار می گیرد و مشتری پشت مشتری که برای خودشان ساندویچ می گیرند. «محمد عفراوی» اسم مغازه اش را گذاشته است «ابووسام.» همانی که ما هم خودمان را در یک شب زمستانی مهمان خوردنی های خوش آب و رنگش کرده ایم. وسام اسم پسرش است. «ابو» هم که می شود، پدر. اسم گذاری اینچنینی رسم است بین ما عرب ها. لبخند رضایت روی لبش می نشیند وقتی این توضیحات را به خبرنگار روزنامه ایران می دهد 8- 7 سال است که شغلش فلافل فروشی است. فلافل های تند درکنار سمبوسه و کوبه. کوبه را کمتر می شناسیم. می گوید بخورید؛ پشیمان نمی شوید. او به گفته خودش شاید دومین نفری بود که در لشگرآباد فلافل می فروخت. خوب به خاطر دارد که لشگرآباد کمتر از 10 سال پیش یک خیابان بود با تک و توک مغازه ای که همبر(همبرگر) و کالباس می فروختند. ابتدا یکی از بچه ها که در این خیابان زندگی می کرد یک مغازه فلافلی زد. قبلاً سوپرمارکت داشت. خسته بود از حبوبات فروختن، سودی هم نداشت. کار هم نبود. سرتاسر لشگرآباد پر بود از جوانان بیکار. کار و بارش خیلی زود گرفت، وضعش خوب شد. همین بود که کم کم جوانان لشگرآباد تصمیم می گیرند جلوی خانه های خود دکه ای بزنند و فلافل بفروشند. جگر و کباب. بعد هم زولبیا و بامیه، داغ داغ. سرشب نشده لشگرآباد قرق می شود. قرق ماشین هایی که می آیند و می روند. حالالشگرآباد یکی از پاتوق های اهوازی هاست؛ اهوازی هایی که مهمان خود را حتماً برای خوردن یک سمبوسه داغ و تند و تیز به این خیابان می آورند. طعم و ادویه ای که دارد تو را از غذای هر رستورانی زده می کند، بویژه که رستوران های ایرانی همه یک نوع غذا سرو می کنند؛ کباب و جوجه. همین است که ما هم از هتل بیرون می زنیم. ابتدای خیابان لشگرآباد دکه «عدنان عفراویان» خودنمایی می کند. با عکسی از نوجوانی باشو که هیچ شکی را نمی گذارد که دکه همانی است که دنبالش هستی. همان باشویی که تلاش های نایی جان (سوسن تسلیمی) را برای سفید کردنش، بی نتیجه می گذارد. راننده ای که ما را به لشگرآباد می برد با نگاهش شب اهواز را می شکافد و خانه ای که خودش لابد بهتر از ما آن را می بیند، نشان می دهد و می گوید باشو حالادر طبقه دوم آن خانه زندگی می کند، زن گرفته سفید شده است. باشو غریبه ای کوچک که در غریبی بزرگ شد، سوپراستار شد اما نماند. بعدها این خبرگزاری مهر بود که با یک گزارش توجه همه را به روزگار او جلب کرد. آن طور که مرد اهوازی می گوید حالابرای خودش سر و همسری دارد. هرکس به لشگرآباد می آید با او عکس می گیرد. البته باشو خیلی هم از این وضع خوشحال نیست. این مساله را هم همان راننده می گوید: «بچه ها مسخره اش می کنند. می گویند می آیند با تو عکس می گیرند ولی چی به تو می رسه؟» راننده دلزده نگاه را به شب اهواز می رساند و می گوید: «نباید ولش می کردند.» راست می گوید «نایی جان» هم باشو را فراموش کرده بود. حالاباشو هم به یکی از شناسه های لشگرآباد تبدیل شده است. باشویی که بیکاری و فقر او را به ته خط برد اما برگشته است. فقری که گلوی بسیاری از لشگرآبادی ها را فشار می دهد اما آنها بالاخره راهش را پیدا کردند روی سنگفرشی که البته می توانست جای پای بزه و بیکاری باشد، همان طور که پیشتر هم درد گرفته بود. عفراوی می گوید: دوستش چند ماهی فلافلی زد و به سود خوبی رسید. به او هم پیشنهاد می دهد که فلافلی بزند. عفراوی سود خوبی از فروش فلافل و سمبوسه می برد. کبابی هم زده است. وقتی کار را شروع می کند، همسایه ها هم به کمکش آمدند: «وضع فروش را که دیدند، دخل را که نگاه کردند پر پول است، آنها هم شروع کردند.» مغازه ها از دو فلافلی به چهار، پنج تا رسید و همین طور ادامه پیدا کرد تا این که تمام خیابان فلافلی شد؛ یک خیابان خوشمزه. سبزی های معطر، ترشی های خوشمزه. بعضی ها کبابی می زنند. بعضی هم بامیه و زولبیا. حالالشگرآباد یکی از آشناترین خیابان های شهر است؛ خیابانی که به آبادانی می رسد. گردشگران خارجی هم طعم و بوی آن را دوست دارند بویژه عراقی ها که بهانه های زیادی برای آمدن به ایران دارند، هم فامیل را می بینند و هم کارهای درمانی خود را دنبال می کنند یا عراقی هایی که برای زیارت می آیند، آن طور که عفراوی می گوید آنها قبلاً از این که اهواز را به سمت قم و مشهد بروند حتماً سری به لشگرآباد هم می زنند. بچه های دایی اش هم که استرالیا زندگی می کنند هر وقت ایران بیایند و قصه سفر را به اهواز بکشانند، مستقیم می آیند به لشگرآباد، با این که خودشان در محله گلستان خانه دارند. لشگرآباد حالابه یکی از جاذبه های گردشگری اهواز تبدیل شده است. یکی دیگر از فروشندگان می گوید خیلی از گردشگران می آیند فیلم و عکس می گیرند تا مشتری های لشگرآباد بیشتر شوند، مشتری هایی که ممکن است از هر شهری به این خیابان آمده باشند. خیابانی که حالابه خیلی از شهرها و استان های کشور راه دارد.

یک اصل ماندگار؛ اعتماد

گود زورخانه زندگی است و رسم جوانمردی. گودی که پر و خالی می شود. کم و زیاد دارد. گاهی هشت ات گرو نه است، اما یک چیزهایی هست که نباید فراموش کنی که فراموش نمی کنی. نباید در گود بیفتی. در گود نمی افتی. چاله دیگران را هم باید پرکنی. چاله دیگران را پرمی کنی به همان رسم جوانمردی و مردم داری. آنچه در لشگرآباد جریان دارد. تو نیکی می کن و در دجله انداز.

غذا خوردن در دکه های لشگرآباد سلف سرویسی است. هرچقدر که می خواهی برمی داری. به هر شماری که می خواهی. کسی چشم به دهانت ندارد. لقمه هایت را نمی شمارد. حسابت و کتابت برای آن ها حجت است. هرچه که تو بگویی؛ همین که سر صحبت را باز کنی آنها تو را به چشم یک آشنا می بینند. با پولی که از تو می گیرند نمی توانی در همین تهران دراندشت یک نوشابه بخری چه برسد به ساندویچ فلافل، یک سمبوسه، یک کوبه داغ. از حیدر یکی دیگر از فروشندگان فلافل می پرسم اگر کسی بیشتر از چیزی که می گوید برداشته باشد چه کار می کنید؟ می گوید لابد گرسنه است. همه را حلال می کنیم. این کار ضرر ندارد، همه اش سود است. نه به رویش می آورند نه چیزی می گویند.

800 نفر شغل پیدا کردند

لشگرآبادی ها منتظر دولت نشدند تا برای آنها میزی مشخص کند و آنها کارمند شوند. نخواستند به 45 هزار تومان یارانه راضی شوند. دست به دامان خیریه ها نشدند. دنبال حق خودشان در جیب دیگران نبودند. آستین بالازدند و با کمتر سرمایه ای سایبان های خانه را مغازه کردند. محمد بچه همین محله لشگرآباد است. در کوچه پس کوچه های همین خیابان قد کشید، بزرگ شد، زن گرفت. می گوید 800 نفر در این خیابان فلافل می فروشند. حساب وکتاب های او غیر از دکه داران کوچک است لابد. همان دکه دارانی که باشو هم یکی از آنهاست. 800 نفری که مستقیم چرخ زندگی را در لشگرآباد به حرکت درمی آورند. محمد درباره کسانی که سفره هایشان غیرمستقیم از این خیابان رنگ می گیرد هم می گوید. کسانی که برای ساندویچی ها نان و آرد تهیه می کنند. آنهایی که برای کبابی ها نان می پزند. افرادی که ترشیجات و خیارشور را برای فلافلی ها می آورند. کسانی که با ادویه های تندشان به خیابان رنگ و بو می دهند. آنهایی که سبزی ها را تامین می کنند. سبزی هایی که توسط زنان لشگرآباد پاک و تمیز می شود. لشگرآباد خیابان دوطرفه ای است که بن بست فقر را کنار زده. برای کسانی که به گفته عفراوی پیشتر راننده یا کارگر بودند. او خود تا قبل از این فلافلی و کبابی، پنچرگیری داشت، چرخش نمی چرخید. جوانانی که تا پیش از رنگ و بو گرفتن این بخش از اهواز نه شغل ثابتی داشتند نه درآمد کافی. حالاخیابان به قرق جوانان 20 تا 40 سالی درآمده که خیلی از آنها تا پیش از این بیکار بودند.

رقابت با چین و تایلند

لشگرآباد را می توان در چین و تایلند هم دید. این مساله را خیلی ها تایید می کنند؛ یکی از آنها افسانه زمانی، معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان است. او با اعتقاد به این که گردشگری غذا در ایران جایگاه ویژه برخلاف سایر کشورها ندارد، خیابان لشگر آباد را یکی از جاذبه های گردشگری استان می داند که توریست های خارجی زیادی را هم به سوی خود جذب کرده است. او اعتقاد دارد که بازار فلافل این خیابان را می توان با بازارهای جنوب آسیا مانند چین و تایلند که غذاهای خوب و ارزان را در محیطی صمیمانه و بدون زرق و برق می فروشند، مقایسه کرد. اما گردشگری غذا در ایران همین لشگرآباد می شود و بخش های کوچکی از گردشگری که در قالب خانه های سنتی سعی می کنند جایی هم برای گردشگری غذا در میان صنعت نیمه جان گردشگری کشور پیدا کنند. در آن سوی ماجرا اما چین، تایلند و... سهم درآمدی خود از گردشگری غذا را تثبیت کرده اند اما در ایران هنوز هم

99درصد از رستوران ها بوی کباب می دهد و جوجه. زمانی هم می گوید: «متاسفانه در خوزستان با وجود غذاهای متنوع رستوران ها فقط نام «رستوران سنتی» را یدک می کشند و غذاهای محلی به ندرت عرضه می شود در حالی که می توان از این ظرفیت استفاده زیادی کرد.» البته راننده قصه ما اعتقاد دارد که فلافل فروشی های لشگرآباد خیلی هم بهداشتی نیست. عفراوی هم می گوید فلافلی ها جلسه هایی با شهرداری اهواز داشته اند و قرار شده برای مغازه سقف زده شود و ترشی و سبزی ها در ظرف های شیشه ای قرار بگیرد. آن طور که او به روزنامه ایران می گوید کارشناسان بهداشت هم هر هفته سری به لشگرآباد می زنند تا از سالم بودن مواد غذایی مطمئن شوند. مواد غذایی که به روز تهیه می شوند و بوی تازگی می دهند.

نویسنده: زهراکشوری / روزنامه ایران

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید