شکست طرح آمریکا در جلوگیری از اجرای پروژه بین‌المللی بیابان‌زدایی در ایران

فارس،: دهه 2010 تا 2020 از سوی سازمان ملل به عنوان دهه بیابان‌زدایی نام گرفته و از سوی سازمان ملل اعلام شده زندگی یک میلیارد انسان در 110 کشور به دلیل تهدید بیابان‌زایی در معرض خطر است و حتی از آن به عنوان زلزله خاموش یاد شده است.

یک ششم جمعیت جهان، سه چهارم اراضی (5 میلیارد هکتار) در 110 کشور جهان به دلیل بیابان‌زایی تهدید می‌شود. بیابان 73 درصد اراضی دنیا را به مساحت 3.2 میلیارد هکتار تهدید کرده است.

وضعیت بیابان‌زایی باعث کاهش تولید در خاک 47 درصد از مناطق خشک جهان شده است و خسارت ناشی از بیابان‌زایی سالانه 42 میلیارد دلار در جهان تخمین زده شده است.

این‌ها همه خبرهایی است که اهمیت عملیات بیابان‌زدایی و جلوگیری از بیابانی شدن را در کشور ما دوچندان کرده است در این خصوص با مدیرکل دفترامور بیابان سازمان جنگلها،مراتع وآبخیزداری کشور گفت‌وگویی انجام دادیم که در زیر می‌خوانید:

*طرح‌های بین‌المللی بیابانزدایی در کشور

عباس کارگر با اشاره به اجرای طرحهای بین المللی بیابانزدایی در کشور گفت: طی 35 سال گذشته در زمینه جذب اعتبارات بین‌المللی و همکاری با آنها طرح‌های بسیار خوبی از سوی دفتر بیابان ارائه شده است.مهمترین پروژه‌های بین‌المللی اجرا شده با همکاری صندوق جهانی تسهیلات زیست‌محیطی (GEF) است.

مدیرکل دفترامور بیابان سازمان جنگلها،مراتع وآبخیزداری کشور درباره صندوق جهانی تسهیلات زیست محیطی GEF گفت: یک سازمان مالی مستقل جهانی است که در سال 1991 با هدف کمک به کشورهای در حال توسعه تاسیس شد. این صندوق در ۸ زمینه تنوع زیستی، تغییرات آب و هوا، آب‌های بین‌المللی، تخریب سرزمین، لایه اوزون، آلاینده‌های آلی پایدار، مدیریت پایدار ارضی جنگلی و انرژی‌های تجدید‌پذیر.کاری فعالیت و سرمایه‌گذاری می‌کند.

جف ۱۹ پروژه با اعتبار حدود ۱۸ میلیون دلار در ایران دارد که از این تعداد ۴ پروژه توسط دفتر امور بیابان تعریف و فاز تایید را طی نموده و ۳ پروژه توسط خود دفتر بیابان اجرا می‌شود.

دفتر امور بیابان توانسته در دوره جف اعتباری معادل 8.7 میلیون دلار را در قالب تدوین سند سه پروژه بزرگ جذب کند.

*ترسیب کربن- فاز اول

کارگر در باره اجرای پروژه بین‌المللی ترسیب کربن (فاز اول) در کشور گفت: تامین اعتبار آن از سوی جمهوری اسلامی ایران و GEF انجام شده و UNDP( سازمان ملل متحد) اجرا کننده طرح است ک در سال 2009 پایان یافت.

ب ـ پروژه ترسیب کربن (فاز دوم)

وی افزود:به دنبال موفقیت‌های به دست آمده در پایان فاز اول پروژه ترسیب کربن و با موافقت دفتر برنامه عمران ملل متحد مقرر شد فاز دوم پروژه با هدف توسعه و گسترش دستاوردهای پروژه در فاز اول تعریف گردد. لذا سند فاز دوم با همکاری دفتر امور بیابان و دفتر UNDP( سازمان ملل متحد) تدوین و به امضا رسید. در فاز دوم نیز از اعتبار 2.1 میلیون دلار پیش‌بینی شده سهم ایران: 1.5 میلیون دلار UNDP هفت دهم میلیون دلار از اواسط 2010 و تا پایان 2014 خاتمه پیدا می‌کند.

*اهدف پروژه بین المللی ترسیب کربن

کارگر در خصوص اهداف اصلی اجرای پروژه ترسیب کربن در کشور گفت: این طرح در سطح جهانی هدف جذب کربن اتمسفری از طریق احیای مراتع بیابانی و در سطح ملی هدف ارائه مدلی برای افزایش بهره‌وری اراضی مناطق خشک و نیمه خشک و مقابله با بیابانزایی از طریق احیای مراتع خریب یافته با مشارکت مردم را دنبال می‌کند.

وی همچنین اظهار داشت: پروژه ترسیب کربن در سطح محلی بهبود وضعیت اجتماعی، اقتصادی جوامع محلی، کاهش فقر و بهبود شاخص توسعه انسانی را هدفگذاری کرده است.

کارگر گفت: فاز تعمیم این پروژه با مصوبه هیئت دولت و با هدف گسترش دستاوردها و رویکرد پروژه در دو استان تهران (ملارد) و کرمان(شهداد) با اعتباری سالانه معادل ۵ میلیون ریال در استان تهران و ۱۵ میلیارد ریال در استان کرمان اجرایی شد.

*پروژه بین‌المللی «احیای جنگلها و اراضی تخریب شده

کارگر گفت: با همکاری جمهوری اسلامی ایران و صندوق تسهیلات زیست محیطی جهانی GEF و نیز کمک‌های فنی اجرایی سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد FAO از اواخر سال 2011 میلادی و در دو استان کرمان و خراسان جنوبی به اجرا در خواهد آمد.

وی ادامه داد: با اعتبار ۱۱ میلیون دلار که سهم ایران: 8.3 میلیون دلار و سهم GEF : 2.7 میلیون دلار است و از سال 2011 شروع و 2015 خاتمه می‌یابد که در 295 هزار هکتار از زمین‌های شهرستان ریگان در استان کرمان و 163 هزار هکتار از شهرستان سه قلعه خراسان جنوبی انجام می‌شود.

* تصویب اجرای پروژه احیا، توسعه و مدیریت پایدار جنگلهای مناطق خشک و نیمه خشک به رغم مخالفت آمریکا

این پروژه با تامین اعتبار: جمهوری اسلامی ایران و GEF انجام شده و UNDP مسئول اجراست که 8.5 میلیون دلار ا عتبار پیش بینی شده و GEF در این زمینه 2.5 میلیون دلار پرداخت می‌کند که از اوایل 2011 آغاز و در 2015 به پایان می‌رسد.

وی گفت: این طرح به رغم مخالفت‌ آمریکا در استان ایلام ـ شهرستان‌های دهلران و آبدانان انجام می‌شود.

*ایجاد جنگل ۲ میلیون هکتاری در مناطق بیابانی

کارگر با بیان اینکه در حال حاضر 2 میلیون هکتار جنگل دست‌کاشت در مناطق بیابانی با 38 گونه متنوع انجام شده است، گفت: به دنبال برگزاری آموزش‌های بین‌المللی مبارزه با بیابان هستیم و شرایط برگزاری در استان‌های خراسان جنوبی و آران بیدگل هم به وجود آمده است.

*بودجه 40 میلیاردی بیابانزدایی در سال 91

کارگر با بیان اینکه در سال جاری در لایحه بودجه 91 ، 40 میلیارد تومان برای مقابله با بیابان اعتبار پیش‌بینی شده است، گفت: اعتقاد داریم بودجه تنها کارساز نیست و مدیریت مشارکتی با حضور کارشناسان در عرصه و با مردم باید شکل بگیرد و بدون مردم طرح‌های بیابان‌زدایی مؤثر نخواهد بود.

وی گفت: در حال حاضر 32 میلیون هکتار پدیده بیابانی و 43.7 میلیون هکتار اکوسیستم بیابانی در کشور وجود دارد که 100 میلیون هکتار آن در معرض بیابانی شدن است.

وی مساحت بیابان‌های کل دنیا را 4 میلیارد هکتار عنوان کرد که 232 میلیون هکتار آن تحت تأثیر فرسایش‌های بادی و درصد سطح مناطق تحت فرسایش بادی نسبت به خشکی ژ12 درصد است.

کارگر همچنین گفت: 32 میلیون هکتار از بیابان‌های کشور فاقد پوشش گیاهی است و 64 درصد از مساحت ایران دارای اقلیم خشک و فراخشک به مساحت 100 میلیون هکتار یعنی معادل 3 برابر نسبت‌های جهانی است.

ایران با دارا 1.2 درصد خشکی جهان 2.4 درصد فاقد پوشش گیاهی و 3.8 درصد مناطق بیابانی است.

کارگر گفت: در حال حاضر در مساحت 7 میلیون و 800 هزار هکتار از مناطق بیابانی کشور نهالکاری و تثبیت شرایط شده و در مجموع مساحت تثبیت شده و حفاظت و قرق شده کشور به 18 میلیون هکتار می‌رسد.

*ریزگردها منشا خارجی دارد

دبیرکمیته فنی دفتر امور بیابان نیز در پاسخ به اینکه پدیده گرد و غبار طی سالهای گذشته رایج شده آیا منشائ داخلی دارد؟، گفت: پدیده گرد و غبار بیشتر منشأ خارجی دارد و از ناحیه کشورهای عراق و عربستان و بخشی نیز سوریه و اردن هست و بخش بسیاری اندکی متاثر از شرایط داخل کشور است.

علی محمد طهماسبی در ادامه اظهار داشت: در کشور با معضل فرسایش بادی مواجه هستیم اما پدیده گرد و غبار بیشتر در منطقه خاورمیانه مطرح است.

*ریزگردها سوغات کشورهای منطقه

وی با بیان اینکه مشکل گرد و غبار کشور منطقه‌ای و به دلیل اندازه غبارهای موجود تعبیر به wind errosion (فرسایش بادی) می‌شود، گفت: این گرد و غبارها معمولا در اوقاتی از روز در مناطق جنوبی کشور بلند می‌شود و چند ساعتی ادامه دارد اما گرد و غبارهایی که منشأ خارجی دارند به دلیل اندازه‌های بسیار ریزی که دارند از دیگر کشورها به کشور ما وارد شده و معمولا پایدار هستند و اثرات بسیار بدی روی سلامتی دارند.

وی تصریح کرد: طرحی موسوم به 200 هزار هکتاری با اعتبار 480 میلیارد تومان در خوزستان در حال اجرا است که بیشتر در راستای مبارزه با این گرد و غبارها در کشور انجام می‌شود.

طهماسبی در پاسخ به اینکه همکاری‌های منطقه‌ای برای کنترل گرد و غبارها قرار بود انجام شود، گفت: فائو و سازمان ملل نیز با درک نقش ایران در منطقه همواره به برگزاری کلاس‌های آموزشی و مدیریت توسط ایران تأکید دارند اما کشورهای منطقه معمولا همکاری مناسبی در این زمینه ندارند به ویژه عراق که از سازمان محیط زیست ضعیفی برخوردار است. اجرای این طرح را ناکام گذاشته است.

*نقش جنگ در ریزگردها

وی در پاسخ به نقش جنگ در ایجاد گرد و غبار اظهار داشت: با بی‌مدیریتی‌هایی که زمان جنگ تحمیلی در کشور عراق صورت گرفت از جمله انحراف آب و رها شدن اراضی خسارت‌های جبران ناپذیری علاوه بر اینکه به بخش کشاورزی وارد شد به آلودگی‌های زیست محیطی نیز دامن زده شد.

*سدهای ریزگردساز

البته وی نقش سدسازی‌ها را نیز که بدون ارزیابی زیست محیطی صورت می‌گیرد در ایجاد گرد و غبارهای محلی و منطقه‌ای مؤثر خواند.

*کشت گونه‌های اقتصادی برای مقابله با بیابان

در ادامه از مدیرکل دفترامور بیابان سازمان جنگلها،مراتع وآبخیزداری سئوال شد آیا در فرآیند بیابان‌زدایی کاشت گونه‌های گیاهی که دارای توجیه اقتصادی باشد مد نظر هست؟ گفت: البته در این مورد بیشتر تلاش می‌شود گیاهان دارویی نظیر آنغوزه، باریجه، گز، آتریپلکس کشت شود که علاوه بر اصلاح بیابان سود اقتصادی نیز خواهد داشت.

*جاتروفا همچنان در شک و تردید

کارگر در مورد اینکه گیاه جاتروفا که تبلیغات زیادی هم شد آیا کشت آن توجیه اقتصادی دارد، گفت: البته باید در این زمینه مطالعه بیشتری شود اما در مناطق جنوبی کشت شده است.

وی تأکید کرد: به گفته کنوانسیون مقابله با بیابان‌زدایی ایران بعد از چین پیشروترین کشور در بحث مقابله با بیابان است.

وی نهالکاری را مناسب‌ترین و کم‌هزینه‌ترین روش برای بیابان‌زدایی عنوان کرد اما طی سالهای گذشته از روش مالچ‌پاشی استفاده شده که هزینه هر هکتار آن بیش از 10 میلیون تومان است.

کارگر تصریح کرد: اعتبار 8.5 میلیون دلار برای کشت 340هزار هکتار نهال در استان ایلام با همکاری سازمان‌‌های بین‌المللی به رغم مخالفت آمریکا اخیرا صورت گرفته که نشان از موفقیت مسئولان ایرانی در رایزنی حوزه بین‌الملل است

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید