نکات مهم کشت فراسرزمینی
کشاورزیچندی پیش هیئت دولت کشت فراسرزمینی محصولات کشاورزی را مورد بررسی قرار داد و وزارت جهاد کشاورزی را موظف کرد تا ظرف مدت دو ماه جزییات آن را تهیه و به هیئت دولت ارایه دهد. منظور از کشت فراسرزمینی این است که در کشورهای خارجی به کشت محصولات مختلف کشاورزی پرداخت و محصول آن را برای مصرف داخل استفاده کرد.
کشت فراسرزمینی می تواند موجب رونق تولید محصولات کشاورزی و ایجاد امنیت غذایی برای یک کشور شود لذا بسیاری از کشورها به اهمیت این مسئله پی برده و با توجه به محدودیت منابع داخلی (آب و زمین) اقدام به اجاره زمینهای دیگر کشورها و استفاده از منابع آنها برای تولید کشاورزی میکنند.
به عنوان مثال در ماه گذشته پایگاه خبری شبکه العالم اعلام کرد چین توافقنامهای را با اوکراین برای بهره برداری از بیش از ۳ میلیون هکتار از اراضی زراعی این کشور به مدت ۵۰ سال با هدف تأمین مواد غذایی چینیها امضا کرد[۱]. گفتنی است این قرارداد بین دو شرکت چینی و اوکراینی بسته شده و اوکراین در قبال این قرارداد، نهاده و تجهیزات کشاورزی دریافت میکند. چین قبلاً نیز مزارعی را در آفریقا ، آمریکای جنوبی و جنوب شرق آسیا خریداری کرده است.
اما کشت فراسرزمینی در کنار مزایای بسیار زیادش، ظرایف و لوازمی دارد که در هنگام اجرایی کردن آن باید مدنظر مسئولان و تصمیمگیران قرارگیرد. چرا که در صورت عدم توجه به آنها این فرصت میتواند به تهدیدی برای امنیت غذایی کشور تبدیل شود.
در ادامه نکاتی را که توجه به آنها در تدوین سازوکارها و قوانین کشت فراسرزمینی لازم است بیان میشود. این سازوکارها قرار است با همکاری وزارتخانههای جهاد کشاورزی، اقتصاد و امور خارجه طی دوماه آینده تهیه شود:
۱- چه محصولاتی باید در کشت فراسرزمینی کشت شوند؟
باید توجه داشت که حرکت به سمت کشت فراسرزمینی نباید تصمیمگیران و برنامهریزان را از برنامهریزی بلند مدت برای تولید محصولات استراتژیک در داخل کشور غافل کند. در بلند مدت مطمئنا باید محصولات راهبردی و استراتژیک با ضریب بالای یک در داخل کشور تولید شود تا امنیت غذایی کامل و خودکفایی در محصولات استراتژیک محقق شود. اما در حال حاضر که حدود ۹۰ درصد از محصولات روغنی و برنج مصرفی کشور از خارج وارد می شود ایرادی نخواهد داشت که محصولات راهبردی چون گندم، خوراک دام و دانه های روغنی توسط کشاورزان ایرانی در خارج از مرزهای کشور کشت و تولید شده و برای تامین نیاز داخلی استفاده شود. از سوی دیگر با توجه به مسائل مربوط به تناوب کشت در زمین های زراعی نمی توان گفت که تنها یک محصول خاص در کشت فراسرزمینی کشت شود لذا بطور همزمان حداقل سه محصول مختلف باید بصورت متناوب و سالانه در یک زمین زراعی کاشته شود تا هم شاهد افزایش بهرهوری در تولید محصول شود و هم عاملی برای مبارزه با آفات و بیماریها باشد.
از سوی دیگر تولید محصولات استراتژیک می تواند بازار کشور میزبان را به محصولات ما وابسته کند و این امر خود در ایجاد وابستگی متقابل موثر خواهد بود.
کشت محصولاتی که نیاز به آب بیشتری دارند نیز باید جزو اولویت های کشت در خارج از مرزهای کشور باشد چرا که کشت اغلب این محصولات در داخل کشور به دلیل محدودیت منابع آب با مشکل مواجه است.
۲-دولت فقط ریل گذار باشد و به بخش خصوصی اجازه ورود داده شود
مطمئنا کسانی که موفقیتهای خوبی در کشت محصولات کشاورزی در داخل کشور داشتهاند اولویت دارند تا در کشت فراسرزمینی حضور داشته باشند. در این میان مطلوب آنست که دولت دخالتی در اجرای این امر نداشته باشد و تنها نقش سیاستگذاری و قانونگذاری و تسهیلگری راه بعهده بگیرد و اجازه دهد تا کشت و صنعتهای بزرگ داخلی که در کشور موفقیتهایی داشتهاند در خارج از کشور نیز به فعالیت بپردازند.
۳- ایجاد وابستگی متقابل با کشور میزبان
مکملبدون شک کشت محصول در یک کشور خارجی باعث ایجاد نوعی وابستگی به کشور میزبان خواهد شد. بنابراین یکی از مسائلی که باید در طرحریزی کشت فراسرزمینی رعایت شود تبدیل این وابستگی به وابستگی متقابل است. در واقع همواره باید از بین سه مولفه سرمایه گذاری، منابع و فناوری مولفهای در اختیار کشورمان باشد تا در مواقع لزوم بتواند از آنها به عنوان یک ابزار قدرت و مدیریت استفاده کند.
وابسته سازی بازار داخلی کشور میزبان به تولیدات فرا ملیمان نیز مسئله مهمی است که برای ایجاد وابستگی متقابل میتواند کارآمد باشد.
۴- اولویت با کشورهایی است که با ما مرز آبی دارند/لزوم تنوع کشورهای میزبان
قابلیت حمل نقل دریایی بدلیل سرعت بالادر حملونقل و توانایی در انتقال حجم بالای کالا، مزیتی است که باید در انتخاب کشورهای مقصد مد نظر قرار گیرد. لذا کشورهای پاکستان، هند و کشورهای آسیای مرکزی و حوزه قفقاز بهترین گزینهها برای انتخاب کشور میزبان محسوب میشوند.
همچنین باید در نظر داشت که بر اساس اصل مهم جلوگیری از وابسته شدن به یک منبع خاص، لازم است که کشت فراسرزمینی در چند کشور پیگیری شود تا از ایجاد وابستگی به یک کشور جلوگیری شود. تنوع کشورهای میزبان قدرت مانور کشور را در شرایط مختلف افزایش میدهد.
[۱] این ۳ میلیون هکتار، ۵ درصد مساحت اوکراین و ۹ درصد اراضی زراعی این کشور را تشکیل می دهد؛ و وسیع تر از ایالت ماساچوست آمریکا و تقریباً معادل مساحت بلژیک است .
منبع: عیارآنلاین
دیدگاه تان را بنویسید