برداشت غیراصولی شن و ماسه ؛ خسارتی جدی به کشاورزی
برداشت غیراصولی منابع و معادن و شن و ماسه از بستر رودخانهها منجر به تخریب محیط زیست و خسارتهای جبرانناپذیر به بخش کشاورزی می شود.
به عبارتی صدور مجوز فعالیت برای کارگاههای شن و ماسه در حاشیه روستاها گامی به سوی نابودی کشاورزی است.
نماینده مردم خلخال و کوثر در مجلس شورای اسلامی می گوید : مسئولان مربوط در حوزه صنعت و معدن ، جهاد کشاورزی و منابع طبیعی و محیط زیست باید از صدور مجوز به سرمایهگذاران بخش خصوصی کارگاههای تولید شن و ماسه در حاشیه روستاها خودداری کنند چراکه این امر به از بین رفتن مراتع دامن میزند.
جلیل جعفری بنه خلخال می افزاید : روستا با تلاش کشاورزان و زحمتکشان عرصه باغداری زنده است و در این میان فعالیت بخش خصوص معدن و استخراج شن و ماسه و سایر صنایع در حاشیه روستا موجبات نارضایتی روستاییان و از بین رفتن مراتع، باغ ها و محصولات کشاورزی را فراهم میآورد.
عضو شورای راهبردی انرژی و صنعت و معدن مجلس شورای اسلامی می گوید : واگذاری صنایع شن و ماسه در محدوده روستاها به نوعی ظلم در حق کشاورزی روستاها و مردم است و ادارات مربوط باید در حوزه صدور این نوع مجوزها دقت لازم را داشته باشند.
یک کارشناس محیط زیست نیز معتقد است برداشت غیراصولی منابع و معادن و شن و ماسه از بستر رودخانهها منجر به تخریب محیط زیست و خسارتهای جبرانناپذیر به بخش کشاورزی شده است.
کاشفی با انتقاد از برخی فرصتطلبان در به نابودی کشاندن محیط زیست استان با برداشتهای غیراصولی می افزاید : امروز این فرصتطلبان در هر کجا که توانستهاند تجهیزات بیل و کلنگ خود را برای استخراج شن و ماسه آماده کردهاند.
وی گفت : در این خصوص لازم است تمامی مجوزهایی که برای استخراج شن و ماسه در محل هایی مانند محدوده جاده سرعین به سردابه صادر شده است کارشناسی شود.
این کارشناس با اشاره به اینکه در15 کیلومتری شهرستانهای گردشگری چون سرعین نیز مجوز استخراج شن و ماسه به هیچ عنوان نباید صادر شود افزود: استخراج شن و ماسه باید با تاسیسات مختص استخراج همراه باشد تا آسیبی به طبیعت و بستر رودخانهها در اثر استخراج بیرویه و بدون رعایت موازین محیط زیستی وارد نیاید.
صحرایی کارشناس کشاورزی استان اردبیل نیز گفت: برداشت غیراصولی منابع و معادن و شن و ماسه از بستر رودخانهها منجر به تخریب محیط زیست و خسارتهای جبرانناپذیر به بخش کشاورزی شده است.
سعادتی کارشناس آبخیزداری با بیان این که افزایش عرض رودخانهها یکی از مهمترین اثرات برداشت بیرویه شن و ماسه است، می گوید : این موضوع موجب ریزش سطح دیواره رودخانهها و به خطر افتادن اراضی کشاورزی اطراف رودخانهها میشود.
وی با بیان این که نقش سازمان حفاظت از محیط زیست در نظارت از برداشت بیرویه شن و ماسه مغفول مانده است، افزود: این سازمان باید برای صیانت از رودخانهها اقدام مناسبی ر ا انجام دهد.
سعادتی اضافه کرد : شن و ماسه رودخانهها بهعلت این که در معرض ممتد جریان آب بودهاند منابع مطلوبی از مصالح هستند زیرا مواد ضعیف و سست آنها بهوسیله سایش حذف و شن و ماسه بادوام و مناسب بجا میماند، این امـر موجب شده که منابـع شن و ماسه نیاز بـه فرآوری کمتــری داشته و از طرفــی سهل الوصول بودن آن و نزدیکی به جادههای حمل و نقل و محل مصرف که در نهایت بالا بردن ارزش اقتصادی آن رارقم میزند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: کاهش در ذخیره و موجودی شن و ماسه در اثر بهره برداری بی رویه منجر به پائین افتادن بستر رودخانه و خط داغ آب و بزرگ شدن تدریجی محل برداشت شن و ماسه در اثر حفاری و گودبرداری شده و در طول زمان باعث انحراف بیش از حد مسیر آب و در نتیجه تغییرات مورفو دینامیکی می شود.
علاوه بر این در محل حفاری، آهسته شدن جریان آب همراه با تجدیدپذیری کم، میزان رسوب ذرات معدنی ریز و مواد آلی را افزایش داده و به علت ارتباط تنگاتنگ اجزای مختلف اکوسیستم رودخانه ها، اثرات بیولوژیکی برداشت از بستر، گروه های مختلف زیست کنندگان رودخانه ای را نیز در بر می گیرد.
یک کارشناس کشاورزی نیز نسبت به شدت یافتن برداشت غیرمجاز شن و ماسه از اراضی کشاورزی استان، ابراز نگرانی کرد و افزود: در برخی از عرصههای کشاورزی که در گذشته در مسیر سیلاب ، رودخانه و یا مسیل بوده، رگههایی از شن و ماسه دیده میشود که کار برداشت آن نسبت به مناطق دیگر، نظیر معادن کوهی، آسانتر و هزینههای تمام شده آن ، بسیار کمتر است و لذا بیشتر مورد توجه برداشتکنندگان غیرمجاز قرار میگیرد.
سراطی می افزاید : براساس ماده 10 قانون اصلاحی قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغی، هر گونه تخلف کاربری در قالب ایجاد بنا، برداشت و یا افزایش شن و ماسه و سایر اقداماتی که بنا به تشخیص سازمان جهاد کشاورزی، سبب تغییر کاربری زمین شود، جرم تلقی می شود و باید برخورد قانونی با آن صورت گیرد.
این کارشناس ادام داد : براساس این قانون، سازمان جهاد کشاورزی به عنوان مرجع اجرایی، موظف است به توقف این عملیات از جمله برداشت شن و ماسه، اقدام و مراتب را به اداره متبوع جهت انعکاس به مرجع قضایی، اعلام کند.
سراطی با اشاره به دیگر مشکلات ناشی از برداشت غیرمجاز شن و ماسه در اراضی کشاورزی گفت: در این اراضی بواسطه گودالهایی که ایجاد میشود، آبهای قابل استفاده برای کشاورزی به جای آبیای اراضی همجوار، در این گودالها جمع شده و با تبخیر، از دست میرود.
وی افزود: علاوه براین برداشت کنندگان ، حریم جاده، جوی آب و یا حریم اراضی همسایه را رعایت نکرده و گاه با توجه به عمق برداشت، سبب سقوط انسان، دام و ماشینآلات کشاورزی میشوند.
دیدگاه تان را بنویسید