صنعتی که قربانی سیستم سنتی می‌شود

آذربایجان غربی از دیرباز با دارا بودن منابع غنی تولید مواد غذایی از قبیل مزارع وسیع نباتات علوفه ای، مراتع و چمنزارها، چراگاه‌های مناسب از قطب های مهم پرورش گاومیش به شمار می رود ولی متاسفانه این صنعت صد ساله در این خطه قربانی سیستم پرورش سنتی شده است.

کدخبر: 12020

به گزارش خبرنگار مهر، گاومیش دام بومی و اصلی آسیا بوده که به واسطه تولیدات با ارزش خود نقش بسزایی در اقتصاد روستائیان و پرورش دهندگان آن ایفا می کند، این دام با ویژگی های منحصر به فرد خود یعنی استفاده از منابع غذایی کم ارزش، قدرت بالای سازگاری با محیط اطراف و مقاومت به بیماری ها و نیز تولیدات گوشت و شیر با ارزش در مقایسه با سایر دامها باعث شده که به عنوان یک نماد تحسین برانگیز در بین دامها بخصوص در سالهای اخیر قرار بگیرد.

در این میان آذربایجان غربی با دارا بودن منابع غنی تولید مواد غذایی قابل استفاده برای گاو میش از قبیل مزارع وسیع نباتات علوفه ای، مراتع و چمنزارها، چراگاه های مناسب و آبهای جاری در سطح استان، محصولات فرعی کارخانجات میوه و از طرفی برخوردار بودن از دامداران با تجربه و علاقمند به حرفه پرورش گاو میش، مهمترین استان در جهت پرورش این دام بوده و با داشتن حدود 159 هزار راس گاو میش رتبه نخست کشوری را به لحاظ جمعیت به خود اختصاص داده است.

در این راستا مرکز اصلاح نژاد گاومیش شمال و شمالغرب کشور در ارومیه با عنوان ایستگاه جبل با هدف حفظ و حراست ژنتیکی از اکوتیپ های برتر گاومیش کشور، شناسایی پتانسیلهای ژنتیکی گاومیش کشور، اصلاح نژاد، بهبود و افزایش تولید با استفاده از تکنیک های تلقیح مصنوعی، توسعه آموزش و ترویج و افزایش سطح مهارت های علمی و عملی پرورش دهندگان، بهبود روشهای پرورشی و نظام بهره برداری با استفاده از منابع غذایی موجود در منطقه، راه اندازی شده است.

توسعه شبکه تلقیح مصنوعی گاومیش در آذربایجان غربی و کشور

تولید و توزیع اسپرم منجمد گاومیش در این مرکز با هدف تسریع در انتشار ژنهای مطلوب گاومیش های برتر و بهبود بخشیدن به تولیدات این دام با روش انتخاب دامهای نر برتر در مناطق مختلف استانهای گاومیش خیز کشور، انتقال به مرکز، انتخاب برترینها پس از طی کردن مراحل کنترل و ارزیابی لازم، پروسه اخذ و انجماد اسپرم، ارسال اسپرم های تولیدی به استانهای ارسال کننده دام نر انجام می شود.

توسعه شبکه تلقیح مصنوعی گاومیش با هدف حرکت در جهت بهبود کیفیت ژنتیکی دامهای مولد و استفاده از شیوه های جدید از جمله همزمانی فحلی و استفاده از هورمونهای استروئیدی برای افزایش کارایی تلقیح مصنوعی از دیگر اقدامات این مرکز اصلاح نژاد برای افزایش کیفیت و کمیت دام گاومیش در آذربایجان غربی و استانهای همجوار بوده که سالانه 30 هزار دز اسپرم تولید و طی سالهای اخیر بیش از یکصد هزار دز پایت اسپرم منجمد گاومیش تولید و در استانهای گاومیش خیز کشور توزیع شده است.

تولد اسپیرو گوساله دو رگه گاومیش افق جدید برای خروج از سیستم سنتی

تولد نخستین گوساله گاومیش دو رگه ایرانی - ایتالیایی به نام اسپیرو با تلاش محققان و پژوهشگران مرکز اصلاح نژاد گاومیش ارومیه از طریق تلقیح مصنوعی نژاد ایتالیایی با گاومیش نژاد آذری یکی از اقدامات این مرکز برای از بین بردن سیستم سنتی پرورش گاومیش بود که افزایش شیردهی از یک هزار و 200 کیلوگرم به دو هزار و 500 کیلوگرم در سال افزایش گوشت دهی از 300 کیلوگرم تا 500 کیلوگرم و همچنین افزایش توانایی بچه آوری از امتیازات این نسل جدید بود.

این در حالی است که متاسفانه در حال حاضر سیستم موجود گاومیش داری در استان سنتی است و عمده شیر تولیدی نیز در کارگاه‌های محلی به شیوه سنتی تولید، فرآوری و به بازار عرضه می شود که باید راهکارهای لازم برای صنعتی کردن آن طراحی و تصویب شود.

آذربایجان غربی با 9 هزار و 500 نفر پرورش دهنده گاومیش ، دارای 159 هزار راس گاومیش است که سالانه 89 هزار تن شیر معادل 16.8 درصد کل شیر استان و پنج هزار و 760 تن گوشت قرمز معادل 9.8 درصد کل گوشت قرمز استان را تولید می کند.

انتقال جنین برای توسعه ژنتیکی گاومیش های آذربایجان غربی

معاون بهبود تولیدات دامی جهاد کشاورزی آذربایجان غربی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اجرای طرحها و برنامه های اصلاح نژادی گاومیش در سطح استان، افزود: تولید و توزیع اسپرم منجمد گاومیش در مرکز اصلاح نژاد جبل به میزان 30 هزار دز در سال انجام می شود که از این میزان تنها 5 تا 7 هزار پایت در استان توزیع و بقیه به سایر استانها ارسال می شود.

سید فضل الله قریشی با بیان اینکه همچنین توزیع محدود اسپرم منجمد ایتالیایی نیز برای افزایش بهره وری و تولیدات گاومیش در اختیار ماموران تلقیح مصنوعی قرار گرفته است، اظهار داشت: همچنین اجرای پروژه انتقال جنین در گاومیش از جمله سایر برنامه های در حال اجرا برای سرعت بخشیدن به توسعه ژنتیکی گاومیشهای استان در حال پیگیری است.

وی اعلام کرد: گاومیش به دلیل برخورداری از ویژگی هایی همچون تولید شیر با ارزش غذایی بالا و درصد پروتئین، چربی، لاکتوز و امگا سه بالا نسبت به شیر گاو و تولید گوشت با چربی و کلسترول پایین تر در مقایسه با گاو شیرده در توسعه اقتصادی خانوارهای روستایی بسیار موثر است.

وی با بیان اینکه گاومیش ها در برابر اغلب بیماری‌ها مقاوم اند و این امر باعث شده تا آن را دام هزاره‌ سوم می نامند، افزود: سازگاری بالا در محیط پرورش، مقاومت در برابر بیماری، تغذیه آسان و بازده شیری و فرآورده‌های آن موجب شده تا پرورش و نگهداری این دام در میان دامداران استان قابل توجه باشد.

معاون بهبود تولیدات دامی جهاد کشاورزی آذربایجان غربی ادامه داد: اما با وجود ظرفیت های بالا و مزیت هایی پرورش گاومیش بیشتر گاومیش داری های استان های به صورت سنتی اداره و این امر بهره مندی از مزایای کامل آن را کاهش داده، بطوری که بیشتر این دام ها در مناطق روستایی و عشایری قرار دارند و این امر توجه به مسائل بهداشتی در آنها را کم و باعث بالا رفتن بار میکروبی شیر خام تولیدی در استان می شود.

قریشی شیوه کنونی برای پرورش و نگهداری گاومیش ها در استان را سنتی دانست و با اشاره به اینکه عمده شیر گاو میش ها در کارگاه های محلی تولید و به شیوه سنتی تبدیل به فرآورده های مختلف شده و به بازار عرضه می شود، عنوان کرد: 95 درصد از جمعیت گاومیش ها در استان به وسیله گاومیش داران به صورت خرده و با تعداد گله های هفت راس، نگهداری می شود که در برخی موارد به دلیل رعایت نشدن مسائل بهداشتی، کیفیت شیر های تولیدی کاهش و ضایعات شیر خام افزایش می یابد.

به هر روی صنعتی سازی گاومیش داری ها، توسعه تلقیح مصنوعی، ساماندهی واحد های دامداری روستایی از جمله مواردی است که به نظر کارشناسان برای برای توسعه و ارتقای استاندارد های پرورش گاومیش در آذربایجان غربی ضروری است.

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید