فارس: رشد20 درصدی اعتبار آبخیزداری در بودجه

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری با بیان اینکه بودجه سال 91 آبخیزداری کشور رشد 20 درصدی دارد‌ و ردیف‌های اعتباری جدید باز شده است،گفت: طی برنامه پنجم برای 8 میلیون هکتار از زمین‌ها کشور عملیات آبخیزداری انجام می‌شود و طی 14 سال آینده هم میزان فرسایش 16.7 تن در هکتار کنونی باید تک رقمی شود.

آبخیزداری به عملیاتی گفته می‌شود که با انجام آن از هدررفت نزولات آسمانی به صورت رواناب جلوگیری و آب به سفره‌های زیر زمینی نفوذ می‌کند در این فرایند همچنین از وقوع فرسایش خاک هم جلوگیری می‌شود.

کشور ما حدود 250 میلیمتر بارش سالانه یعنی معادل یک سوم میانگین جهانی را دارد.

95 میلیون هکتار از زمین‌ها کشور به دلیل قرار گرفتن در شرایط شیب‌دار در صورتی که عملیات آبخیزداری در آن انجام نشود نزولات آسمانی بدون استفاده به صورت رواناب از دسترس خارج شده و نیز خاک قابل استفاده را با خود به دریاها و پشت سدها می‌برد، این فرسایش به حدی است که مجموع آنها می‌تواند سالانه یک سد را از ما بگیرد بنابراین لزوم آبخیزداری در کشور کاملا روشن است و دولت و قانونگذاران نیز با درک این مهم سالانه بودجه این بخش را افزایش می‌دهند به طوری که برای سال 91 حدود 20 درصد این بودجه رشد داشته ودر سفرهای استانی هیئت دولت نیز طرح‌های آبخیزداری از طرح‌های شاخصی است که مورد اقبال واقع می‌شود.

از سوی دیگر با اجرای عملیات آبخیزداری تا 1000 متر مکعب آب در هکتار ذخیره می‌شود که تراکم علوفه مراتع را افزایش و زمین‌های زراعی را پرمحصول می‌کند، در متراکم سازی پوشش مراتع همین بس که به دلیل پوشش مناسبی که در برخی کشورها نظیر استرالیا وجود دارد،تهیه علوفه دام برای آنها رایگان تمام شده و قیمت تمام شده گوشت هم بسیار پایین است اما در کشور قیمت تمام شده بالاتر است و نیز هزاران فایده دیگر که در این بحث نمی‌گنجد.

محمدرضا شجاعی معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها با 29 سال سابقه کار در این زمینه کار خود را از نهاد جهاد سازندگی در اوایل انقلاب آغاز و از ابتدا در پروژه‌های تامین آب فعالیت کرده و با انتقال این وظیفه به سازمان جنگل‌ها در این معاونت در زمینه آبخیزداری فعالیت کرده است.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها در گفت‌وگوی تفصیلی با فارس می‌گوید: طی 4 دهه اخیر 24.5 میلیون هکتار از زمین‌های کشور عملیات آبخیزداری با صرف اعتباری معادل 10 هزار میلیارد ریال انجام شده است. اگرچه این فعالیت‌ها کافی نیست اما اقدام بزرگی در حوزه آبخیزداری کشور به ویژه طی دو دهه اخیر که بیش از 90 درصد فعالیت‌ها را در بر می‌گیرد انجام شده است و 28 درصد این فعالیت‌ها در دولت نهم و دهم انجام شده است.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها گفت: بخش آبخیزداری کنترل فرسایش و کاهش رسوب‌دهی سدهای مخزنی کشور و نیز کنترل هرزآب‌ها، مهار و جلوگیری از پخش سیلاب‌ها به منظور تغذیه آبخوان‌ها را به عهده دارد.

*14 طرح ملی و استانی برای افزایش عمر سدها

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها تأکید کرد: عمده فعالیت در حوزه سدها است و باید سعی شود بهره‌برداری بهینه از آب‌های بالادست انجام شود، با عملیات آبخیزداری در بالادست سدها عمر مفید بیشتری داشته باشند و از مخزن سدها بهره‌برداری بهینه می‌شود که در این خصوص 10 طرح ملی و 4 طرح استانی در کشور در حال اجرا است.

*30 درصد برنامه چهارم محقق نشد

وی با اشاره به برنامه چهارم اظهار داشت: به تناسب اعتباری که در این بخش اختصاص یافت اقدامات خوبی انجام شد و اهداف تقریبا محقق شد اما تا 30 درصد با اهداف از پیش تعیین شده فاصله داشت.

*آبخیزداری 8 میلیون هکتار در برنامه پنجم

وی تصریح کرد: در برنامه پنجم پیش‌بینی شده 8 میلیون هکتار عملیات آبخیزداری در حوزه سدها و خارج از سدها انجام شود. با پیگیری‌هایی که انجام شده در لایحه بودجه 91 اعتبارات نسبتا خوبی پیش‌بینی شده که نسبت به سال جاری از رشد قابل قبولی نیز برخوردار است.

*رشد 20 درصدی اعتبار آبخیزداری در سال 91

وی اعتبار پیشنهادی لایحه 91 در حوزه آبخیزداری را هزار میلیارد ریال عنوان کرد که نسبت به سال جاری با 20 درصد افزایش همراه است اما با توجه به اهداف پیش‌بینی شده در برنامه پنجم این اعتبار باید ترمیم و افزایش یابد.

وی در پاسخ به اینکه آیا مجلس این اعتبار را تصویب می‌کند، گفت: قبلا هم مجلس حمایت خوبی در این زمینه داشته و امیدواریم این میزان هم از سوی مجلس به تصویب برسد.

*توجه دولت به طرح‌های آبخیزداری

شجاعی در پاسخ به نسبت بودجه حوزه آبخیزداری به کل بودجه سازمان گفت: همواره به این بخش اعتبارات خوبی اختصاص می‌یابد که این نسبت معمولا 47 درصد است اما علاوه بر آن در سفرهای دولت نیز توجه خاصی به موضوع آبخیزداری انجام می‌شود و تعدادی طرح در این سفرها به تصویب می‌رسد.

شجاعی با اشاره به طرح‌های مصوب سفرهای اخیر دولت اظهار داشت: ردیف مستقل اعتباری در قوانین بودجه سنواتی از جمله طرح آبخیزداری کارون، آبخیزداری اترک، آبخیزداری در حوزه‌های آبخیز فاقد سد، آبخیزداری در حوزه سیاه‌کوه، دریاچه ارومیه و کویر مرکزی ایجاد شد و این طرح‌ها تا پایان برنامه پنجم اعتباری پایداری خواهند داشت.

*فرسایش تک رقمی در سند چشم انداز

شجاعی در زمینه برنامه‌های سند چشم‌انداز در حوزه آبخیزداری گفت: توجه ویژه‌ای به بحث آبخیزداری شده است و امیدواریم بحث اصلی که کنترل فرسایش است به خوبی کنترل شود،در حال حاضر میزان فرسایش سالانه 16.7 تن در هکتار است که پیش‌بینی شده تا پایان سند چشم‌انداز در سال 1404 تک رقمی شود و در حال حاضر فرشایش کشورهای منطقه سالانه 5 الی 8 تن در هکتار است.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها تصریح کرد: موضوع کاهش فرسایش خاک در ماده 11 قانون بهره‌وری کشاورزی نیز پیش‌بینی شده و سالانه بر اساس این قانون یک تن در هکتار و در اراضی کشاورزی 3 تن در هکتار باید کاهش یابد.

*قرارداد با پژوهشکده حفاظت خاک برای ارزیابی نتیجه عملیات آبخیزداری

وی در پاسخ به اینکه میزان فرسایش سالهای اخیر چگونه است، گفت: با اقداماتی که انجام گرفته روند فرسایش متوقف و کنترل شده و به سمتی می‌رویم که در پایان چشم‌انداز عدد یک رقمی محقق شود. قراردادی هم با پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری منعقد شده تا ارزیابی خود را از اثرات اقدامات آبخیزداری در کشور تا پایان خرداد 91 اعلام کنیم.

وی با اشاره به اینکه طی سالهای گذشته حتی میزان فرسایش 25 تن در هکتار هم در کشور بوده است کاهش آن به 16.7 تن در هکتار را متأثر از فعالیت‌های بخش آبخیزداری در کشور خواند.

*عوامل موثر در فرسایش خاک

شجاعی همچنان کاربری‌های نامناسب و فعالیت‌ها در شیب تند را عامل مؤثر در بالا بردن فرسایش خاک عنوان کرد اما تصریح کرد طی سالهای گذشته با فعالیت‌های تدریجی مناسبی که انجام شده از شدت فرسایش کم شده است.

*110 شرکت با 5 هزار عضو فرسایش خاک را کنترل می‌کنند

وی در همین راستا گفت: 110 تعاونی آبخیزداری با 5 هزار عضو فعال در کشور شکل گرفته و قرار است به صندوق توسعه حمایت از بخش کشاورزی متصل شوند تا علاوه بر اقدامات آبخیزداری بحث ترویج در این حوزه را نیز عهده‌دار شوند که گامی بزرگ در راستای خصوصی‌سازی و تفویض اختیارات و فعالیت‌ها به بخش خصوصی خواهد بود که هدف ما هم همین است زیرا بدون واگذاری امور آبخیزداری به مردم مدیریت و کنترل در حوزه وسیع ممکن نخواهد بود.

وی افزود: البته تسهیلاتی هم در این زمینه نسبت به توسعه و فعالیت‌هایی که انجام می‌دهند داده می‌شود.

*کشت در اراضی شیب‌دار راهی برای جلوگیری از فرسایش

وی با اشاره به تأکید دولت در زمینه استفاده بهینه از اراضی گفت: مصوبه‌ای در خصوص بهره‌برداری بهینه از اراضی شیب‌دار در سال 87 به تصویب رسیده که کل اراضی شیب‌دار کشور تحت بهره‌برداری بهینه صورت گیرد.

وی در پاسخ به اینکه به رغم اظهارات شما در خصوص فعالیت‌های ترویجی مناسب اما همچنان شخم‌های موافق شیب به عنوان عامل اصلی فرسایش بین کشاورزان،‌ رایج است، گفت: اقدامات ترویجی مناسبی صورت گرفته اما کافی نیست اما بهره‌برداران بدانند که برداشت به روش‌های اشتباه در طولانی مدت به نفع کشاورز نخواهد بود ضمن اینکه اثرات فرسایشی مضاعفی نیز ایجاد می‌کند.

*ردیف مستقل برای توانمندسازی تشکل‌ها

شجاعی گفت: در لایحه بودجه 91 ردیف مستقلی تحت عنوان توانمندسازی تشکل‌ها و بهره‌برداران ایجاد شده که اجرای آن به توسعه فعالیت های ترویجی در کشور کمک می‌کند.

از شجاعی سوال شد،‌یکی از عوامل مؤثر در فرسایش خاک به هم ریختن ساختار خاک است که در کشور ما شدت بیشتری دارد، آیا از وضعیت ساختاری خاک مطالعه‌ای داشتید، گفت: وظیفه ما بیشتر پیگیری فرسایش‌های آبی است و معاونت‌های دیگر و نیز سازمان تحقیقات آب و خاک کشور در این زمینه مطالعاتی داشته‌اند.

*فرسایش خاک سالانه یک سد از ما می‌گیرد

شجاعی در پاسخ به میزان رسوب‌گذاری در سدها طی سالهای گذشته و روند آن اظهار داشت: طی بی‌توجهی‌هایی که در دهه‌های گذشته انجام شده میزان رسوب‌گذاری بیشتر است اما اخیرا با توجه بیشتر به موضوع آبخیزداری این روند سیر کاهشی پیدا کرده است.

وی میانگین رسوب‌ پشت سدها را سالانه 238 الی 250 میلیون متر مکعب خواند که معادل حجم مخزن سد امیرکبیر است.

*300 طرح برای افزایش آب سفره‌های زیر زمینی

شجاعی در پاسخ به اینکه عملیات آبخیزداری خارج از سطح‌ها تا چه اندازه در تغذیه سفره‌های زیرزمینی و کاهش بیلان مؤثر بوده است، گفت: طی سالهای گذشته اقدامات خوبی انجام شده و اخیرا با احداث بندهای آب‌های زیرزمینی که نمونه‌هایی از آن در استان‌های هرمزگان سمنان و تهران ایجاد شده تغذیه سفره آب‌های زیرزمینی بیشتر شده و قرار است 300 موردی که مطالعه آن تمام شده به مرور اجرایی شود و امیدواریم با اجرا و بهره‌برداری آب‌های زیرزمینی را کنترل کنیم.

*ردیف اعتباری احیای قنوات در بودجه 91

وی با اشاره به اینکه در لایحه بودجه 91 برای احیای قنوات و کاریز فصل جداگانه‌ای باز شده تصریح کرد: اگر اعتبار مناسبی در این زمینه اختصاص یابد اقدامات خوبی انجام خواهد شد.

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها تصریح کرد: با انجام عملیات آبخیزداری مناسب زمینه نفوذ به آب‌های زیرزمینی 800 الی 1000 متر مکعب در هکتار افزایش می‌یابد و طبیعی است تأثیر بسیار مناسبی در افزایش عملکرد خواهد داشت.

شجاعی سطح حوزه آبخیز کشور را 125 میلیون هکتار عنوان کرد که 95 میلیون هکتار آن به دلیل قرار گرفتن در مناطق شیب‌دار نیاز به عملیات آبخیزداری دارد. مساحت کل کشور نیز 164 میلیون هکتار است.

*لایحه کمک 1000 میلیارد تومانی دولت به آبخیزداری عملی نشد

شجاعی در پاسخ به اینکه قرار بود هزار میلیارد تومان طی لایحه‌ای از سوی دولت به اجرای عملیات آبخیزداری کمک شود، گفت: این رقم قرار بود از محل حساب ذخیره ارزی در سال 85 اختصاص یابد که اینگونه نشد اما ارقامی به اعتبارات سالانه این بخش اضافه کردند که توانست این عدد را پوشش دهد.

وی در پاسخ به اینکه وضعیت آبخیزداری کشور نسبت به کشورهای منطقه با توجه به اینکه قرار است در افق 1404 جایگاه نخست منطقه را داشته باشیم، گفت: وضعیت رو به رشدی داریم ، 2 سال اخیر که اعضای اکو در ترکیه با موضوع آبخیزداری شرکت داشتند از مقالات ایرانی استقبال خوبی شد و قرار شد جلسه آتی اکو در کشور ما برگزار شود اما هنوز به دلیل اینکه وزارت امور خارجه موافقت نکرده است برگزار نشده است.

وی تصریح کرد: از فعالیت‌های آبخیزداری کشورهای چین، ترکیه و ژاپن بازدید انجام شده و جایگاه خوبی برخوردار هستیم.

*کارنامه آبخیزداری در ۵ سال اخیر

معاون آبخیزداری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور عملیات آبخیزداری طی 5 سال گذشته را 905 هزار هکتار در سال 84، یک میلیون و 685 هزار هکتار در سال 85 ، یک میلیون و 43 هزار هکتار در سال 86، یک میلیون و 202 هزار هکتار در سال 87 ، یک میلیون و 300 هزار هکتار در سال 88، یک میلیون و 230 هزار هکتار در سال 89 عنوان کرد و پیش‌بینی سال جاری را نیز یک میلیون و 200 هزار هکتار عنوان کرد.

انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید