جشنی برای هوای پاک در کثیفترین روزهای سال
هفته هوای پاک امسال در حالی با شعار "هوای پاک، صنعت پاک" از 24 تا 29 دیماه با برنامههای متنوع زیست محیطی آغاز شده است که همین صنایع پاک، آلودهترین روزهای سال را رقم زدهاند و با آغاز هفته هوای پاک، موجی دیگر از آلایندههای جوی، هوای تهران و کلانشهرهای کشور را در بر گرفته است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا)، کمیته کاهش آلودگی هوا روز 29 دیماه را روز هوای پاک نامگذاری کرده است که در این روز برنامههای متنوعی به جهت اشاعه فرهنگ زیست محیطی در سراسر کشور برگزار میشود.
ازجمله این برنامهها، اعلام زنگ هوای پاک در مدارس است که بهمنظور آشنایی دانشآموزان با آلایندههای هوا مانند خودروها، صنایع، کارخانهها و بهینهسازی مصرف انرژی صورت میگیرد.
هدف از اعلام روز ملی هوای پاک ایجاد حساسیت در بین اقشار مختلف جامعه بوده است و از آنجایی که یکی از راهکارهای مهم کاهش آلودگی هوا، مشارکت مردمی و افزایش هماهنگی بین بخشی است این روز میتواند عامل مهمی در ایجاد این مشارکت و هماهنگی بین بخشی باشد.
معاینه فنی خودروها، کاهش استفاده از سوختهای فسیلی، نصب پنجرههای دوجداره، استفاده از وسایل نقلیه عمومی و کاشت گیاه از جمله اقداماتی است که به کاهش آلودگی هوا کمک میکند.
بر اساس تعاریف سازمان جهانی بهداشت دو درصد از کل مرگ و میرهای ناشی از عوارض قلبی در شهرهای آلوده بهطور مستقیم و غیرمستقیم مربوط به آلایندههای هوا است و در شهرهای آلوده متوسط سالانه بستری بیماران قلبی بهعلت آلودگی مونواکسید کربن 68 درصد افزایش مییابد.
میزان بستری این افراد در هوای آلوده دو درصد بیشتر است این در حالی است که میزان بستری افراد با سابقه بیماریهای مزمن انسدادی مجاری تنفسی در رویارویی با آلایندههای هوا بهویژه مونواکسید کربن، سه درصد افزایش مییابد. همچنین مصرفکنندگان دخانیات که در هوای آلوده زندگی میکنند، آلودگی بیشتری را وارد بدن میکنند.
آلودگی هوا در فضاهای بسته بهویژه مناطق روستایی که از سوخت جامد برای گرمایش و پخت و پز استفاده میکنند نیز مطرح است.
میزان دریافت آلایندگی یک زن خانهدار روستایی که در طول روز از سوخت جامد برای پخت و پز و گرمایش استفاده میکند، معادل مصرف دو پاکت سیگار است.
بررسیها نشان داده است که کودکان و سالخوردگان، دو گروه آسیبپذیر بر اثر آلودگی هوا هستند، اما کودکان صدمات بیشتری را متحمل میشوند؛ چرا که تعداد تنفس هوای آنها بیشتر است، به این ترتیب میزان آلایندههای بیشتری را وارد سیستم تنفسی خود میکنند.
همچنین تحقیقات نشان میدهند که زندگی در مجاورت بزرگراههای پرترافیک با نرخ سرطان در کودکان ارتباط مستقیم دارد، بهطوریکه کودکان ساکن در منازل مجاور خیابانهایی که بیش از 20 هزار خودرو در آن بهطور روزانه تردد میکنند، حدود ششبرابر بیشتر از دیگر کودکان در معرض آسیب هستند. به هین جهت دلیل اصلی سرطان خون در کودکان و بزرگسالان، تأثیر هیدروکربنهای حلقوی ازجمله بنزن است که منبع عمده انتشار آنها خودروها هستند.
تمدن کهن ایران در توجه به محیط زیست
سنگنوشتههای موجود در آثار تاریخی مربوط به قبل از میلاد مسیح در کشور ازجمله پاسارگاد و تخت جمشید در شیراز و... ازجمله مدارک معتبر برای تأیید سابقه طولانی و تاریخی تمدن کهن ایران در جهت توجه به حفاظت محیط زیست و توسعه پایدار است همچنین در دوران ایران باستان نیز آلودگی آبها ممنوع و مشمول پرداخت جریمه بوده است.
در حال حاضر نیز یکی از اصول قانون اساسی ایران (اصل 50) بهعنوان یک اصل و سند به حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار، حتی 13 سال قبل از اجلاس ریو به تعریف توسعه پایدار اختصاص داده شده است و بر این اساس اسناد چشمانداز توسعه بلند، میان و کوتاهمدت کشور با رعایت حفاظت محیط زیست و توسعه پایدار تنظیم و اجرا میشود.
جلوگیری از افزایش آلایندهها نیازمند عزم جدی دولت
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری البرز در گفتگو با خبرنگار ایانا با اعلام این مطلب گفته بود: آلایندهها همچنان در سطح کلانشهرها و پایتخت به وضوح قابل رؤیت است که برای بهبود این امر باید اقدامات ویژهای از سوی مسئولان امر صورت گیرد.
حسین میررجبی با بیان اینکه در حل مشکل آلایندهها باید به پدافند غیرعامل توجه شود، افزوده بود: چندی است که در فصل تابستان با مشکل ریزگردها و شیوع بیماریهای آلرژیزا دست و پنجه نرم میکنیم که با کاهش نسبی و کم و بیش ان باید با مشکل ورود بیش از حد آلایندهها به هوا روبهرو شویم.
پنج راهکار ضروری برای اعمال در سیاستها
انجمن ریه آمریکا در گزارشی نشان داد که با ایجاد پنج تغییر اساسی در سیاستگذاریهای دولتها، میتوان هوایی را که در آن تنفس میکنیم پاکتر و سالمتر کرد.
تقویت مقررات کنترل ازن هوا، تمیز کردن نیروگاههای ترموالکتریک از کربن، تمیز کردن کشتیها ناوهای باری و تمام وسایط موتوری که در آبهای دریاهای دنیا در تردد هستند و میزان بسیار زیادی مهدودهایی که از اکسید نیتروژن، دیاکسید گوگرد، دیاکسید کربن و فلزات سنگین و ذرات معلق تشکیل شدهاند، منتشر میکنند و بهبود شبکه کنترل آلودگی هوا از راهکارهای مهم برای کاهش آلودگی هوا بهشمار میروند.
همچنین بهکارگیری مقرارت مناسب موجود که اغلب مورد استفاده قرار نمیگیرند نیز یکی دیگر از راهکارهای ضروری برای اعمال در سیاستهای دولتها است.
در حقیقت در اجرای بسیاری از این مقررات، تصمیمگیریهای سیاسی و اقتصادی جای تصمیمگیریهای علمی را گرفتهاند و بنا بر این به مقرراتی که برپایه دستاوردهای علمی برای مقابله با آلودگی هوا تنظیم شدهاند، احترام گذاشته نمیشوند.
روش پکن در مقابله با آلودگی هوای شهری
پکن از ابتدای سال 2006 با هدف کاهش آلودگی هوا در این شهر تصمیم گرفت 13 هزار تاکسی فرسوده را از رده خارج کند و به جای آنها خودروهایی را وارد سیستم تاکسیرانی کند که به استانداردهای انتشار "یورو-3" احترام میگذارند.
همچنین دوهزار اتوبوس را بازنشسته کرد، چرا که در حقیقت گازهایی که از اگزوز وسایل حمل و نقل عمومی خارج میشوند اولین دلیل آلودگی شدید شهری است.
در نیمه اول سال 2006 انتشار دیاکسید کربن در چین 4.2 درصد نسبت به دوره مشابه در 2005 رشد داشت که این استانداردهای جدید توانستند 30 درصد از مواد آلاینده ناشی از وسایط نقلیه موتوری را کاهش دهند.
کشاورزی و شیلات مهمترین منابع انتشار منوکسید کربن
خدمات حمل و نقل عمومی، نیروگاههای ترموالکتریک، صنایع، مصارف خانگی، کشاورزی و شیلات از منابع انتشار آلایندهها بهشمار میروند که در این میان کشاورزی و شیلات مهمترین منابع انتشار منوکسید کربن، هیدروکربنها، اکسید نیتروژن و ذرات معلق هستند، در حالی که صنایع و نیروگاههای ترموالکتریک مسئولان اصلی انتشار دیاکسید گوگرد بهشمار میروند.
زمانی که این مواد در اتمسفر منتشر میشوند، مواد سمی با جریان هوا به مناطق دورتر حداکثر تا فاصله یکهزار کیلومتر منتقل میشوند.
فلزات سنگین همانند جیوه، سرب و کادمیم نیز از دیگر مواد سمی هستند که میتوانند بهشدت منجر به آلودگی هوا شوند.
بسته آب و هوایی ٢٠-٢٠-٢٠
اروپا بهمنظور مقابله با گرمای جهانی اصطلاح "بسته آب و هوایی 20-20-20" را ارائه کرد که این بسته برای تمام کشورهای اروپایی افزایش 20 درصدی میزان اثربخشی انرژی، کاهش 20 درصدی انتشار گازهای گلخانهای و افزایش 20 درصدی میزان انرژیهای تجدیدپذیر زیستی را تا سال 2020 پیشبینی میکند.
در راستای اجرایی شدن این پروژه، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر زیستی و توسعه خودروهای الکترونیکی نهتنها منجر به کاهش گرمای جهانی میشوند، بلکه میتوانند شهرهایی با هوای پاک را به ارمغان آورند.
اثرات آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان
نتایج نامطلوب آلودگی هوا بر روی سلامت شهروندان پس از چند موردی که در نیمه اول قرن گذشته به ثبت رسیدند بهشدت مورد ملاحظه قرار گرفتند. از این موارد میتوان به آلودگی بسیار وخیم سال 1952 لندن اشاره کرد که در ادامه آن بیش از چهارهزار مورد مرگ و بیش از دوهزار مورد بستری در بیمارستان بهدلیل بیماریهای دستگاه تنفسی به ثبت رسید.
در این آلودگی بزرگ، ذرات گرد و غبار و اکسید گوگرد مهمترین مواد آلاینده بودند، اما امروز تمرکز این مواد در جو بسیار پایین آماده است. اما این مواد همچنان می توانند برای سلامت جمعیت نگرانکننده در دو فصل تابستان و زمستان گازهایی که از اگزوز خودروها منتشر میشوند (منوکسید کربن، دیاکسید نیتروژن، سرب، بنزن، ذرات گرد و غباری که از خودروها روی آسفالت را میپوشانند) همراه با آلایندههایی که از رسوبات صنعتی تولید میشوند بهشدت سلامت عمومی را به خطر میاندازند.
کودکان، سالمندان، بیماران قلبی، بیماران تنفسی و زنان باردار بیشتر از سایر افراد در معرض خطر هستند، بنابراین در روزهایی که سطح مواد آلاینده جوی از استاندارد بالاتر میرود باید از تردد در مراکز شهری خودداری کنند.
مرگ بیش از چهارهزار نفر بر اثر آلودگی هوا در سال 90
بر اساس برآورد سازمان جهانی بهداشت، سالانه 500 هزار نفر بر اثر ذرات معلق هوا دچار مرگ زودرس میشوند. این در حالی است که در سال گذشته چهارهزار و 460 نفر قربانی آلودگی هوا در پایتخت شدهاند که به گفته کارشناسان، یکی از دلایل آن را میتوان درصد بالای بنزن و سرب موجود در بنزین دانست.
ارتباط آلودگی هوا و بیماریهای قلبی عروقی
آنچه که میتواند بهصورت حاد بروز کند، این است که آلودگی شدید هوا در کوتاهمدت احتمال و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی و مرگ ناشی از آن را زیاد میکند. این اتفاق معمولاً در کسانی رخ میدهد که مستعد بیماری قلبی عروقی هستند. مثلاً کسانی که بیش از ۶۰ سال دارند یا کسانی که سابقه نارسایی قلبی دارند. همینطور کسانی که دچار ناراحتی ریوی مزمن به خاطر استعمال سیگار هستند و یا دیابت دارند، بیشتر از دیگران در معرض خطرات قلبی عروقی ناشی از آلودگی هوا قرار دارند.
این اتفاقات حاد میتواند به شکلهای مختلف ازجمله تنگی نفس و سکته قلبی بروز کند. مطالعات نشان داده که از هر 50 سکته قلبی یک مورد بهدلیل آلودگی هوا است. در شرایط فعلی هوای تهران این نسبت بیشتر شده است.
آیا استفاده از ماسکهای یکبار مصرف مؤثر است؟
اغلب ماسکها که در دسترس هستند، فقط میتوانند جلوی ذرات بزرگ را بگیرند. ذرات بزرگ هم تنها تأثیر منفی که دارند تحریک مخاطها است، در حالی که این ذرات کوچک هستند که وارد ریه و حتی جریان خون میشوند و خطرناک هستند و ماسکهای متداول مانع استنشاق آنها نمیشوند.
افرادی که مجبور هستند وارد مناطق آلوده بشوند، بهتر است با خودرو و پنجره بسته تردد کنند. آن هم خودرو با استاندارد مطلوب چون طبق تحقیقات اگر خودرو خوب نباشد هوای آلوده داخل آن بسیار خطرناکتر از هوای بیرون است.
در کنار استفاده از ماسک مناسب و محدود کردن استنشاق هوای آلوده مصرف آنتیاکسیدانها، که بهویژه در میوه و سبزیجات به وفور یافت میشود، نوشیدن مایعات فراوان و بهویژه شیر (اگر نارسایی شدید قلبی ندارند) تا حدودی به سمزدایی کمک میکند.
رژیم غذایی در روزهای آلودگی هوا
در روزهایی که سطح آلودگی هوا به مرحله بحرانی میرسد خوردن میوه و سبزیجات تازه که محتوی ویتامینهای مختلف هستند توصیه میشود.
بهدلیل اینکه مواد آلاینده قادرند سطح رادیکالهای آزاد را افزایش دهند، مصرف ویتامینها که با رادیکالهای آزاد مقابله میکنند نیز میتوانند مؤثر واقع شوند همچنین در روزهای آلوده باید مصرف نمک تا حدی که ممکن است محدود شود.
نوشیدن زیاد آب نیز که برای دفع املاح اضافی بدن به کلیهها کمک میکنند از خطرات آلودگی هوا میکاهند.
عمدهترین علایم بروز بیماری در آلودگی هوا
آلودگی جوی میتواند موجب سوزش چشمها، گلو و ریهها شود همچنین قرمز شدن چشمها، سرفه و احساس تنگی قفسه سینه از علائم شایع در زمان افزایش سطح آلودگی هوا بهشمار میروند.
تلفات هوای آلوده بیشتر از زلزله و بلایای طبیعی
رئیس شورای شهر تهران گفت: زلزله و سکته قلبی، مرگهای آنی و لحظهای را بهدنبال دارند، اما داشتن هوای ناپاک مرگ تدریجی است که کسی هم متوجه آن نشده و حتی شاید بیشتر از زلزله تلفات به بار آورد.
مهدی چمران با بیان اینکه اسم و شعار مشکلی را حل نمیکند، افزود: سالها است که این هفته را با همایش و سخنرانی برگزار میکنیم، اما به آن عمل نکرده و به جایی نمیرسیم.
وی با بیان اینکه هوای پاک نیاز اولیه هر انسانی است، تصریح کرد: مردم تهران و دیگر شهرهای بزرگ کشور باید در هوای ناپاک زندگی کنند چرا که عزم جدی برای از بین بردن آلودگی هوا وجود ندارد.
چمران با تأکید بر اینکه در مقابل نسلهای آینده مسئول هستیم، یادآور شد: هوای ناپاک بر جسم و روح و حافظه نسل آینده تأثیر منفی میگذارد و همه اینها را میدانیم، اما آن را رها کرده و اقدامی انجام نمیدهیم.
در همین رابطه، رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران در ادامه با اشاره به اینکه آلودگی هوای تهران اکنون بهعنوان یک معضل ملی مطرح است، اظهار داشت: با توجه به اصل 50 قانون اساسی که تأکید دارد حفاظت از محیط زیست وظیفه عمومی است، لذا موضوع آلودگی هوا بهصورت مشخص وظیفه یک یا چند دستگاه نیست بلکه باید همه سازمانها، نهادها و احزاب و بخشهای مختلف در این زمینه مشارکت کنند.
حل آلودگی هوا با مدیریتی پینگپنگی!
حیدرزاده با اشاره به اینکه در مدیریت آلودگی هوا چه بهصورت رسمی و غیررسمی باید تغییراتی ایجاد شود، تأکید کرد: فضای فعلی آلودگی هوا در فضای رسانهای و سیاسی فضای مدیریت پینگپنگی است و همه توپ را به زمین هم میاندازند.
وی با اشاره به اینکه در شرایط حساس سیاسی حال حاضر کشور بسیاری از رسانههای بیگانه از موضوع تعطیلی شهر تهران بهدلیل آلودگی هوا سوء استفاده میکنند، خاطرنشان کرد: همانند موضوع دیپلماسی هستهای، در موضوع آلودگی هوا باید به یک همگرایی بین همه سلایق علمی، اجتماعی و سیاسی در داخل نظام برسیم و از فرافکنی و متهم کردن یکدیگر جلوگیری کنیم که این دلیل بر سانسور انتقادهای سازنده و کارشناسانه نخواهد بود.
بنزین متهم اصلی آلودگی هوای کشور
سخنگوی فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی نیز همزمان با تشدید آلودگی هوای تهران گفته بود: عامل اصلی آلودگی هوای تهران و دیگر کلانشهرهای کشور، کیفیت پایین سوخت و آلودگی بنزین مصرفی است.
به گفته مؤید حسینی صدر، آنچه مسلم است این است که سوخت مصرفی آلودگی دارد و در این زمینه هیچگونه تردیدی وجود ندارد، اما از سوی دیگر موتور خودروهای تولیدی فاقد مبدل کاتالیستی است و در نتیجه آلایندهها بهصورت مستقیم وارد هوا میشوند.
توزیع بنزین با استاندارد یورو چهار و پنج
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در پاسخ به ادعاهای مطرح شده از سوی مسئولان وزارت نفت درباره توزیع بنزین با استاندارد یورو چهار در جایگاههای سوخت تهران گفت: لطفا نشانی جایگاههایی که بنزین یورو چهار در آنها توزیع میشود را اعلام کنید تا آنها را تست کنیم.
یوسف رشیدی با بیان این که سه ماه پیش نمونههایی از انواع سوخت را در سطح شهر جمعآوری کرده و آنها را مورد بررسی قرار دادیم، افزوده بود: بر اساس نتایج این بررسیها گازوییل معمولی در سطح شهر هشتهزار قسمت در میلیون PPM گوگرد دارد و البته سهم گازوییلی که اتوبوسهای شرکت واحد میزنند، 500 قسمت است در صورتی که این رقم باید زیر 10 واحد و حداکثر زیر 50 PPM باشد.
وی خاطرنشان کرده بود: بنزینی که در تهران توزیع میشود 3.5 برابر، گازوییلی که اتوبوسهای شرکت واحد مصرف میکنند 10 برابر و گازوییلی که سایر خودروهای سنگین مصرف میکنند 160 برابر حد مجاز گوگرد دارند.
تهران دو میلیون واحد آلاینده دارد
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفته بود: تهران حدود دو میلیون واحد آلاینده مسکونی، تجاری، اداری و... دارد که باید کالیبره شود، زیرا بهصورت جدی آلودگی ایجاد میکنند.
محمدجواد محمدیزاده با بیان ایکه یک درصد جمعیت جهان در ایران هستند، افزوده بود: با وجود آنکه یک درصد جمعیت دنیا را داریم، سومین مصرفکننده گاز جهان هستیم و مصرف سرانه یکهزار و 700 مترمکعب است، در صورتی که میزان استاندارد آن 1100 مترمکعب است.
همچنین با مصرف سرانه دوهزار و 900 کیلووات برق، در مقابل 900 کیلووات استاندارد جهانی، جزء اسرافکنندههای مصرف انرژی و برق هستیم.
ایجاد یک صنعت جدید بسیار راحتتر از تطبیق یک صنعت کهنه با استاندارد روز است
این موضوع بخشی از سخنان رئیس سازمان حفاظت محیط زیست است که با اشاره بر قدمت 50 ساله پالایشگاه تهران گفته بود: اگر بگویند صنعتی را مطابق با استانداردهای روز تعبیه کنید، بسیار راحتتر از آن است که یک صنعت کهنه را بهبود بخشیم. مثلا پالایشگاه تهران 50 سال سابقه دارد که آن را با استانداردهای روز انطباق دادهایم. همچنین در پالایشگاه شازند و آبادان نیز چنین اتفاقاتی افتاده است.
به گفته محمدیزاده، در حوزه صنعت و نیروگاههای پتروشیمی، استانداردسازی باید سریعتر و با قدرت بیشتری ادامه پیدا کند که سازمان محیط زیست بهعنوان یک نهاد حاکمیتی با رویکرد "اصلاح فرآیندهای موجود" و "تعبیه و طراحی" مورد نیاز، پایش آنها را با دقت دنبال میکند.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین رویکردها در حوزه صنعت، مسئله "صنعت سبز" است، تصریح کرده بود: در سالهای 87، سههزار و 682 صنعت آلاینده داشتیم که این میزان در سال 88 به سههزار و 843 و در سال 89 به چهارهزار و 157 صنعت آلاینده رسید که بهدلیل رشد واحدهای صنعتی دارای پروانه بهرهبرداری افزایش داشت.
بیش از یک میلیون خودرو فرسوده در کشور
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه یک میلیون و 300 هزار خودروی فرسوده از رده خارج شده است، یادآور شده بود: با وجود آنکه موضوع از رده خارج کردن خودروهای فرسوده به بیش از 15 سال میرسد، اما هنوز بیش از یک میلیون خودروی فرسوده در کشور وجود دارد.
محمدیزاده با بیان اینکه فعالیتهای عمران شهری و معدنی، تأثیر مستقیمی بر افزایش ریزگردها دارد، تأکید کرده بود: فعالیتهایی مانند واحدهای تولیدکننده شن و ماسه، تخریب و نوسازی، جمعآوری نخاله و حفاریهای شهری از مواردی هستند که باعث افزایش ریزگردها میشوند. همچنین سوخت این واحدها باید تبدیل به گاز شود که در این راستا دستگاههای مرتبط بهویژه وزارت کشور، شهرداریها و در برخی موارد وزارت صنایع باید فعالیتهای لازم را انجام دهند.
تهرانیها امسال فقط یک روز هوای پاک تنفس کردهاند!
به گفته مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران از ابتدای سال 91 تنها یک روز هوای پایتخت پاک بوده است و تاکنون 112 روز هوای ناسالم و یک روز هوای بسیار سالم و تنها 178 روز هوای سالم داشته است.
یوسف رشیدی با اظهار تأسف بابت اینکه از اواسط سال 80 تاکنون تهران تنها 194 روز هوای پاک داشته، گفته بود: سال به سال شهروندان از داشتن هوای پاک محرومتر میشوند، این در حالی است که طی 10 سال گذشته در سال 86 بهترین وضعیت هوا را در تهران داشتیم که در آن سال، 22 روز هوای پاک، 328 روز هوای سالم، 15 روز ناسالم را پشت سر گذاشتیم و هوای بسیار ناسالم و خطرناک نیز نداشتیم.
بررسیهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان داده که پایتخت در آذرماه امسال حتی یک روز پاک نیز نداشته است.
بر اساس گزارش شرکت کنترل کیفیت هوا، شهر تهران در آذرماه سالجاری 28 روز در وضعیت ناسالم قرار داشته و دو روز در این ماه نیز وضعیت هوا در شرایط سالم قرار داشت. این در حالی است که به موجب این گزارش، هوای تهران در آذرماه سال گذشته 21 روز در وضعیت سالم و 9 روز نیز در وضعیت پاک قرار داشت.
بر این اساس، در آذرماه سال گذشته یک روز نیز هوای شهر در وضعیت ناسالم قرار نداشته است.
وضعیت پاک هوای تهران در 9 ماه ابتدایی سال 87 هفت روز و در 9 ماه ابتدایی سال 88 نوزده روز بوده است./
خبرنگار: سهیلا گلیزاده
V-911027-03_N
دیدگاه تان را بنویسید