عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی:
هموارسازی دقیق؛ از افزایش عملکرد گندم تا کاهش انرژی و تلفات برداشت
تهران- ایانا- عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی گفت: «هموارسازی دقیق زمین فقط یک اقدام برای مدیریت آب نیست و می‌تواند با بهبود شرایط رشد گیاه، افزایش عملکرد و بهره‌وری آب، کاهش مصرف نهاده‌ها، انرژی و زمان عملیات و همچنین کاهش بخشی از تلفات برداشت، مجموعه‌ای از شاخص‌های فنی و اقتصادی تولید را تحت تأثیر قرار دهد.»
رضا عادل‌زاده در گفت‌وگو با ایانا اظهار کرد: «یکی از پیامدهای مهم تسطیح دقیق، فراهم شدن شرایط یکنواخت‌تر برای استقرار و رشد محصول است. در زمینی که اختلاف ارتفاع نقاط آن زیاد باشد، شرایط رطوبتی برای همه بخش‌ها یکسان نیست و این مسئله می‌تواند خود را در جوانه‌زنی، رشد و رسیدگی محصول نشان دهد.»
او افزود: «زمانی که شرایط مزرعه برای رشد گیاه یکنواخت‌تر شود، نقاطی که پیش از این با کمبود رطوبت مواجه بودند، وضعیت مناسب‌تری پیدا می‌کنند و در مقابل، اثرات ناشی از رطوبت بیش از نیاز در نقاط پست کاهش می‌یابد. نتیجه این فرآیند می‌تواند کاهش تنش آبی، استقرار یکنواخت‌تر گیاه و افزایش عملکرد و بهره‌وری آب باشد.»
افزایش عملکرد؛ از ۵ تا ۲۳ درصد در گندم
عادل‌زاده با اشاره به نتایج مطالعات انجام‌شده در زمینه تسطیح دقیق گفت: «بررسی‌های مختلف، بسته به شرایط اجرای عملیات، نوع زمین و مدیریت مزرعه، افزایش عملکرد گندم در محدوده حدود ۵ تا ۲۳ درصد را گزارش کرده‌اند.»
او ادامه داد: «میزان افزایش عملکرد عدد ثابتی نیست و نمی‌توان آن را برای همه اراضی یا همه محصولات یکسان در نظر گرفت؛ زیرا نتیجه به کیفیت تسطیح، وضعیت اولیه زمین و مجموعه عملیات مدیریتی انجام‌شده در مزرعه وابسته است.»
این عضو هیأت علمی همچنین به مطالعه‌ای درباره مقایسه تیغه لیزری با تیغه معمولی اشاره کرد و گفت: «در پژوهش دهقان و عزیزی در سال ۱۳۹۱، استفاده از تیغه لیزری در مقایسه با تیغه معمولی با حدود ۲۹ درصد افزایش عملکرد دانه همراه بوده است.»
به گفته او، مطالعات انجام‌شده از سوی پژوهشگران مختلف نیز نشان می‌دهد تسطیح دقیق می‌تواند با فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای استقرار محصول و رشد یکنواخت‌تر، زمینه افزایش عملکرد را فراهم کند.»
کاهش مصرف نهاده و زمان عملیات
عادل‌زاده یکی دیگر از آثار تسطیح دقیق را استفاده مؤثرتر از نهاده‌ها دانست و توضیح داد: «وقتی شرایط مزرعه یکنواخت‌تر باشد، مصرف بذر، کود و سموم نیز می‌تواند با دقت بیشتری مدیریت شود و بخشی از اتلاف نهاده‌ها کاهش یابد.»
او افزود: «رطوبت یکنواخت‌تر خاک و کاهش جابه‌جایی آب از بخش‌های مختلف مزرعه، شرایط مناسب‌تری برای استفاده از کود فراهم می‌کند و می‌تواند انتقال مواد غذایی از نقاط بالادست به بخش‌های پست را کاهش دهد.»
این پژوهشگر ادامه داد: «تسطیح مناسب همچنین انجام عملیات زراعی را آسان‌تر می‌کند و می‌تواند زمان مورد نیاز برای برخی فعالیت‌های مزرعه، نیروی کار و هزینه‌های عملیاتی را کاهش دهد.»
کاهش مصرف انرژی با کوتاه شدن زمان آبیاری
عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی درباره ارتباط تسطیح با مصرف انرژی نیز گفت: «یکی از آثار قابل توجه تسطیح دقیق، کاهش زمان مورد نیاز برای آبیاری است و در اراضی مجهز به پمپ، کوتاه شدن مدت کارکرد تجهیزات پمپاژ می‌تواند به کاهش مصرف انرژی منجر شود.»
او افزود: «بنابراین، اثر اقتصادی تسطیح را نباید تنها با مقدار آب صرفه‌جویی‌شده سنجید؛ کاهش زمان آبیاری، انرژی مورد نیاز برای انتقال و توزیع آب و بخشی از هزینه‌های نیروی کار نیز می‌تواند در محاسبه منافع این عملیات مورد توجه قرار گیرد.»
کاهش تلفات برداشت و آسیب به خاک
عادل‌زاده یکی دیگر از پیامدهای تسطیح مناسب را کاهش بخشی از تلفات هنگام برداشت عنوان کرد و گفت: «یکنواخت‌تر شدن رسیدگی محصول باعث می‌شود عملیات برداشت با شرایط مناسب‌تری انجام شود و اثر اختلاف رشد و رسیدگی نقاط مختلف مزرعه بر عملکرد ماشین‌آلات کاهش پیدا کند.»
او همچنین به آثار تسطیح دقیق بر رواناب و فرسایش خاک اشاره کرد و افزود: «اصلاح وضعیت سطح زمین می‌تواند رواناب سطحی را کاهش دهد و در اراضی آبی، در بسیاری از موارد یکی از الزامات دستیابی به مدیریت حفاظتی مناسب آب و خاک باشد.»
به گفته عادل‌زاده، اونگر و همکاران در سال ۱۹۹۰ نشان دادند استفاده از فناوری لیزری در عملیات تسطیح می‌تواند کیفیت تسطیح را بهبود دهد و از جمله پیامدهای آن، کاهش فرسایش خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب قابل استفاده برای گیاه و کاهش رواناب سطحی است.
او با اشاره به یک مطالعه انجام‌شده در ایالت میسوری آمریکا در سال ۲۰۰۵ نیز گفت: «در این بررسی، عملکرد محصول ارتباط زیادی با یکنواختی توپوگرافی مزرعه داشت و در زمین‌هایی که یکنواختی توپوگرافی بیشتری داشتند، عملکرد تا حدود سه برابر زمین‌های دارای توپوگرافی غیریکنواخت گزارش شد.»
عادل‌زاده تأکید کرد: «این نتیجه مربوط به شرایط و طراحی همان مطالعه است و نباید به‌عنوان یک افزایش عملکرد عمومی و ثابت برای همه مزارع در نظر گرفته شود.»
او خاطرنشان کرد: «مجموعه این آثار نشان می‌دهد تسطیح دقیق را باید فراتر از یک عملیات صرفاً مرتبط با آبیاری دید؛ زیرا کیفیت اجرای آن می‌تواند همزمان بر عملکرد محصول، بهره‌وری آب، مصرف نهاده و انرژی، زمان عملیات و حفاظت از خاک اثر بگذارد.»
دیدگاه تان را بنویسید