بسته شدن تنگه هرمز؛ تهدیدی برای زنجیره تأمین جهانی کودهای شیمیایی

تهران-ایانا- موسسه صنعت کودهای شیمیایی در ایالات متحده که نماینده تولیدکنندگان، عمده‌فروشان و خرده‌فروشان این حوزه است، اعلام کرده که پس از انتشار گزارش‌هایی درباره بسته شدن  تنگه هرمز ــ یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای دریایی جهان برای انتقال انرژی و محموله‌های کود ــ تحولات را به‌دقت زیر نظر دارد.

بر اساس گزارش این موسسه، این وضعیت از هم‌اکنون موجب ایجاد از بین رفتن ‌اطمینان در بازار جهانی کود شده است؛ به‌طوری که لغو بیمه برخی محموله‌ها باعث شده چندین شرکت بهره‌بردار کشتی، ارسال محموله‌ها را متوقف کنند و در نتیجه تعداد کشتی‌های در دسترس برای حمل محصولات کود از این منطقه کاهش یابد.

به گفته  مسئولان این موسسه، بازار کودهای شیمیایی به‌هم‌پیوسته است؛ به این معنا که هرگونه اختلال در عرضه در یک منطقه می‌تواند به‌سرعت در مسیرهای تجارت بین‌المللی اثر بگذارد. چنین اختلال‌هایی معمولاً بر دسترسی به کود و قیمت آن در مناطق مختلف جهان اثر می‌گذارد. حتی در کشورهایی که ممکن است به‌طور مستقیم از منطقه آسیب‌دیده واردات نداشته باشند.

چندین کشور بزرگ تولیدکننده کود برای ارسال محصولات خود به بازارهای جهانی به تنگه هرمز وابسته هستند. بنابراین هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این مسیر کشتیرانی می‌تواند پیامدهای مهمی برای تأمین مواد مغذی اصلی کود و مواد اولیه مورد نیاز این صنعت داشته باشد.

یکی از محصولاتی که بیش از همه زیر نظر قرار دارد، «آمونیاک» است؛ ماده‌ای پایه و اساسی برای تولید کودهای نیتروژنی. اگرچه ایالات متحده معمولاً آمونیاک را به‌طور مستقیم از کشورهایی که در غرب تنگه هرمز قرار دارند وارد نمی‌کند، اما حذف این عرضه از بازار جهانی می‌تواند موجب کاهش دسترسی کلی و افزایش قیمت‌های بین‌المللی شود. این اثر ممکن است در بازار «اوره» شدیدتر باشد؛ زیرا نزدیک به نیمی از صادرات جهانی اوره از کشورهایی در غرب تنگه هرمز انجام می‌شود و از این مسیر راهبردی عبور می‌کند. در نتیجه هرگونه اختلال در حمل‌ونقل می‌تواند جریان تجارت جهانی را محدود کرده و بازار کود را در مناطق مختلف تحت تأثیر قرار دهد.

در ادامه این گزارش آمده است، تأمین «گوگرد» نیز یکی دیگر از نگرانی‌هاست. گوگرد علاوه بر اینکه یک عنصر غذایی مهم برای گیاهان است، ماده اولیه‌ای حیاتی در تولید کودهای فسفاته محسوب می‌شود. حدود ۵۰ درصد از صادرات جهانی گوگرد از کشورهایی در غرب تنگه هرمز انجام می‌شود و معمولاً از همین آبراه عبور می‌کند.

همچنین در بازار «فسفات» نیز شرایط حساس است. عربستان سعودی یکی از چهار صادرکننده بزرگ فسفات در جهان به شمار می‌رود و یکی از تأمین‌کنندگان اصلی واردات فسفات برای آمریکا است. از سوی دیگر، با توجه به اینکه صادرات فسفات چین  در حال حاضر تا ماه اوت محدود شده است، بازار جهانی بیش از گذشته به تأمین‌کنندگان جایگزین مانند روسیه ومراکش وابسته شده است.

در عین حال بازارهای انرژی نیز ممکن است تحت فشار قرار گیرند. حدود ۲۰ درصد از محموله‌های گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند و گاز طبیعی یکی از مواد اولیه اصلی در تولید کودهای نیتروژنی است. بنابراین هرگونه اختلال در حمل‌ونقل LNG می‌تواند بر هزینه تولید کود در سراسر جهان اثر بگذارد.

این موسسه تأکید می‌کند که بازارهای کود به‌شدت به یکدیگر وابسته‌اند؛ به‌طوری که اختلال در یک نقطه از جهان می‌تواند به‌سرعت زنجیره‌های تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. حتی کشورهایی که بخش بزرگی از کود مورد نیاز خود را تولید می‌کنند ــ مانند ایالات متحده ــ همچنان تحت تأثیر پویایی عرضه و تقاضای جهانی قرار دارند؛ عواملی که در نهایت هزینه نهاده‌های کشاورزی برای کشاورزان را تعیین می‌کند.

در حال حاضر هنوز میزان دقیق اثر این وضعیت بر بازار کود مشخص نیست. موسسعه کود شیمایی اعلام کرده است که پیامدهای نهایی تا حد زیادی به مدت زمان اختلال و نحوه واکنش زنجیره‌های تأمین جهانی بستگی دارد.

این مؤسسه همچنین افزود که هم‌زمان با ادامه تحولات، در ارتباط نزدیک با شرکت‌های عضو، سیاست‌گذاران و سایر ذی‌نفعان بخش کشاورزی قرار دارد.

منبع: Global Agriculture