گزارش مرکز پژوهشها از بررسی وضعیت سرمایه و نیروی کار کشاورزی در جهان نشان داد:
روند رو به کاهش اشتغال در بخش کشاورزی جهان/ یک درصد نرخ رشد کشاورزی نیازمند دو درصد رشد سرمایهگذاری
بررسی وضعیت سرمایه و نیروی کار کشاورزی در جهان حاکی از پیر شدن نیروی کار کشاورزی در آسیا و روند رو به کاهش اشتغال در این بخش است.
بررسی وضعیت سرمایه و نیروی کار کشاورزی در جهان حاکی از پیر شدن نیروی کار کشاورزی در آسیا و روند رو به کاهش اشتغال در این بخش است.
به گزارش خبرنگار ایانا، مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی در جدیدترین پژوهش، وضعیت سرمایه و نیروی کار کشاورزی در جهان را تحت بررسی قرار داده است.
در این بررسی وجود منابع آب و زمین برای تولید، شرط لازم فعالیت کشاورزی عنوان شده است و بهرهبرداری از منابع فوق، نیازمند سرمایه و نیروی کار است.
بررسی آمار سرمایهای توسط فائو به انجام رسیده و بر اساس آن روند تغییرات دو دهه دادههای خالص سرمایه برای مناطق مختلف به قیمتهای ثابت سال 2005 استخراج و نرخ رشد متوسط سالانه آن محاسبه شد که نشاندهنده رشد سرمایهگذاری سالانه است و توسعه زمین، دام، ماشین و تجهیزات، گیاهان، درختان و ساختمان دامدارای و سایر ساختمانها جزو سرمایه محسوب شدند.
در میان کشورهای جهان، اتحادیه اروپا، آمریکا و چین دارای حجم عظیمی از سرمایه در این بخش هستند، اندونزی و ترکیه موارد مناسبی برای مقایسه با ایران هستند که در سال 1975 میزان سرمایه کشاورزی اندونزی برابر ایران بوده است، در حالی که امروزه اندونزی در وضعیت بهرهوری قرار گرفته است.
این پژوهش میافزاید: کشور ترکیه با افزایش سرمایه بخش کشاورزی بهطور نسبی توسعه مناسبتری در بخش ایجاد کرده است.
همچنین بر اساس این بررسی متوسط رشد خالص موجودی سرمایه بخش کشاورزی در ایران از سال 1975 تا سال 2007 میلادی 1.59 درصد تخمین زده شده است. علاوه بر آن ترکیب و نوع سرمایه در کشورها و مناطق، وضعیت سطح تکنولوژی را به نمایش خواهد گذاشت؛ بهگونهای که نسبت موجودی سرمایه بهصورت ماشین و تجهیزات در کشورهای پیشرفته بیشتر است و 40 درصد موجودی سرمایه برآورد میشود، در حالی که بخش بزرگی از موجودی سرمایه در مناطقی مانند جنوب آفریقا دام است.
نسبت سرمایه دام به کل سرمایه در کشورهای فقیر نیز حدود 60 درصد تخمین زده میشود.
این بررسی درباره نسبت اقلام سرمایهای از کل موجودی خالص سرمایه کشاورزی در سال 2007 میلادی توسعه زمین در ایران را دارای 64.1 درصد، دارایی ثابت دام را 18.2 درصد، موجودی دام را 3.3 درصد، ماشین و تجهیزات را 11.3 درصد، داراییهای گیاهی را 1.7 درصد و ساختمان دام را 1.1 درصد برآورد کرده است.
این بررسی در ادامه آورده است: سهم اقلام سرمایهای بخش کشاورزی در کشورهای کمدرآمد در بخش توسعه زمین 35.33 درصد و در بخش دارایی ثابت دام معادل 33.88 درصد برآورد شده است، در حالی که سهم اقلام فوق در کشورهای سرمایهای همچون اتحادیه اروپا در تولید زمین 23.40 درصد و در حوزه دارایی ثابت دام 16.78 درصد است، اما ماشین و تجهیزات رقمی معادل 43.32 درصد یعنی بیشترین میزان سرمایه را به خود اختصاص داده است، در حالی که این بخش در کشورهای کمدرآمد تنها 7.87 درصد را شامل میشود؛ بنابراین بهرهوری نیروی کار در مناطق پیشرفته بیشتر از سایر نقاط جهان است.
سهم 64 درصدی برای توسعه زمین در ایران
این بررسی درباره موجودی سرمایه به ازای یک هکتار زمین کشاورزی میافزاید: ترکیه بهطور نسبی از موجودی قابل توجهی از ماشین و تجهیزات اندونزی از ذخیره گیاهی که عمدتاً پالم است، بهره میبرد.
ترکیبات موجودی سرمایه بخش کشاورزی ایران نشاندهنده سهم 64 درصدی برای توسعه زمین است که استنباط اولیه از علت ناهمگونی اقلام سرمایهای بین کشورهای کمدرامد و صنعتی، ناهمگونی در تکنولوژی است، اما علت دیگر کیفیت خاک و زمین و تفاوتهای اقلیمی است.
این بررسی متوسط رشد سرمایه خالص کشاورزی در سالهای 1997 تا 2007 میلادی اتحادیه اروپا را منفی 0.35 درصد و ذخیره سرمایه در گردش آن را 651.7 میلیارد دلار برآورد کرده است، در حالی که متوسط رشد سرمایه خالص کشاورزی در سال فوق برای ایران 1.2 درصد و میزان ذخیره سرمایه در این سال 82.6 میلیارد دلار برآورد شده است.
تمامی مناطق آسیایی طی دوره مورد بررسی دارای رشد مثبت در سرمایه بودهاند که این امر نشاندهنده فشار برای افزایش تولید بهمنظور پاسخگویی به تقاضای رو به افزایش برای غذا و انرژی است.
نکته دیگر آنکه کشورهای ثروتمند و صنعتی منابع مالی عمدهای را در بخش کشاورزی صرف میکنند بهعنوان نمونه مخارج دولتهای اتحادیه اروپا در بخش کشاورزی، بدون پرداختهای حفظ محیط زیست در سال 2010 بیش از 102 میلیارد دلار بوده، در حالی که کل آفریقا کمتر از 10 میلیارد دلار مخارج دولتی در بخش داشته است.
ارزیابیها نشان میدهد که 70 درصد از نیاز غذایی ایجادشده در آینده با بهبود عملکرد تأمین خواهد شد و رشد مخارج بخش عمومی برای همه مناطق طی دهه 1980 بالاست و در منطقه آسیا و اقیانوس آرام به 66 درصد میرسد، اما در دهه 1990 این نرخ در بالاترین حد به 31 درصد میرسد که متعلق به خاورمیانه و شمال آفریقا است.
افزایش تولید کشاورزی در کشورهای در حال توسعه ناشی از تغییری در سرمایه
برآوردهای فائو برای کشورهای در حال توسعه نشان مِیدهد که افزایش تولید کشاورزی در این کشورها، ناشی از مثبت 71 درصد تغییر در خالص سرمایه، منفی 16 درصد نیروی کار، مثبت 25 درصد زمین و مثبت 20 درصد بهرهوری کل عوامل تولید خواهد بود.
این بررسی همچنین درباره برآورد سرمایهگذاری مورد نیاز برای دستیابی به میزان تولید لازم در سال 2050 بر حسب مناطق نشان میدهد که آسیا بیشترین سهم را دارد (57 درصد) چین و هند 40 درصد، آمریکای لاتین 20 درصد و خاور نزدیک و آفریقا 23 درصد از سرمایهگذاری لازم را باید انجام دهند.
همچنین متوسط سرمایه لازم برای کشورهای در حال توسعه در سال 2050 میلادی 9.2 تریلیون دلار برآورد میشود که 5.5 تریلیون آن برای جایگزینی و جبران استهلاک و 3.6 تریلیون دلار سرمایهگذاری جدید است.
متوسط سالانه نیاز به سرمایهگذاری 210 میلیارد دلار است که باید 70 درصد آن از بخش خصوصی و مابقی توسط بخش دولتی یا سرمایهگذاری خارجی صورت گیرد.
نسبت سرمایه به تولید در بخش کشاورزی ایران دو به دو است
آخرین آمار ارائهشده از برآورد نسبت فرآیند سرمایه به تولید برای بخش کشاورزی ایران توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران 202 در سال 1386 اعلام شده که بعد از بخش ساختمان کمترین نرخ بین بخشهای اقتصادی است و برای افزودن یک درصد نرخ رشد بخشش کشاورزی نیاز به 2.2 درصد رشد در سرمایهگذاری است.
این پژوهش تعداد و نسبت نیروی کار بخش کشاورزی در کشورها با شاخصهای توسعه اقتصادی و صنعتی را دارای رابطهای معکوس میداند و میافزاید: موجودی سرمایه کشاورزی در کشورهای صنعتی بیشتر ماشینی و تجهیزات است. یعنی جمعیت نیروی کار کشاورزی دار کشورهای پیشرفته 17.2 میلیون نفر معادل 3.6 درصد اشتغال کشور است که روندی کاهنده دارد.
همچنین روند نسبت اشتغال بخش کشاورزی در این کشورها معمولاً از نرخ بیکاری کشور پایینتر است.
در بیشتر کشورهای جهان عدم تمایل ورود نیروی کار جوان به بخش کشاورزی، پیر شدن کشاورزان و خروج نیروی کار از مناطق روستایی جزو اصلیترین مسائل مدیریت بخش کشاورزی است و این مسئله بهویژه در آسیا بیشتر مطرح است.
در پایان این بررسی دستمزد نیروی کار کشاورزی در راستای همسطح شدن با سایر بخشها نقش مؤثرتر در بازار نیروی کار کشاورزی ایفا میکند./
M-950808-01
دیدگاه تان را بنویسید