کاهش واقعی مصرف آب و حفظ منابع پایه راهکار مهار فرونشست زمین است

میلاد نوری در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایانا با اشاره به این‌که برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی عامل اصلی فرونشست زمین است؛ گفت: این برداشت‌ها باعث فشردگی لایه‌های آبخوان و کاهش غیرقابل بازگشت ذخایر آب زیرزمینی شده است.

عضو هیأت علمی بخش تحقیقات آبیاری و فیزیک خاک مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور با بیان این‌که بیش از ۹۰ درصد مناطق فرونشست‌کرده در محدوده آبخوان‌ها قرار دارد؛ افزود: حدود ۸۰ درصد این پدیده  به دلیل ساختار ناپیوسته، متخلخل و مستعد فشردگی در رسوبات کواترنری رخ داده است.

وی با اشاره به این‌‌که کشاورزی ناپایدار و توسعه بی‌رویه اراضی آبی به عنوان محرک اصلی بحران فرونشست زمین است؛ گفت: بیش از ۹۰ درصد از مصارف آب زیرزمینی به بخش کشاورزی اختصاص داشته که باعث تشدید این پدیده در استان‌های کرمان، خراسان رضوی و فارس شده است.

نوری ادامه داد: در برخی مناطق مانند رفسنجان، نرخ فرونشست به ۳۷ سانتی‌متر در سال رسیده است.

وی با بیان این‌که فرونشست زمین منجر به تخریب زیرساخت‌های حیاتی مانند راه‌آهن، فرودگاه‌ها و خطوط مترو شده و امنیت غذایی کشور را تهدید می‌کند؛  افزود: حدود ۱۴ میلیون نفر از جمعیت کشور در مناطق درگیر فرونشست زندگی می‌کنند که این مسئله زندگی آنان را مستقیماً تحت تأثیر قرار داده است.

نوری گفت: مؤسسه تحقیقات خاک و آب با بهره‌گیری از پژوهش‌های علمی، راهکارهایی نظیر تعیین دقیق نیاز آبی گیاهان بر پایه شرایط اقلیمی، توسعه الگوهای بهینه مصرف آب و اجرای آبیاری دقیق را ارائه کرده است.

وی افزود: همچنین، پروژه‌هایی با محوریت افزایش تاب‌آوری کشاورزی در برابر تغییرات اقلیمی و خشکسالی طراحی و اجرا شده‌اند.

نوری با تأکید بر این‌که افزایش بهره‌وری آب از طریق کشت‌های مدرن مانند کشت گلخانه‌ای، با وجود مثبت بودن،  به‌تنهایی کافی نیست؛ گفت: بدون کاهش واقعی برداشت از منابع زیرزمینی و تدوین سیاست‌های محدودکننده مصرف، این بحران قابل مهار نخواهد بود.

وی با بیان این‌که وقوع فرونشست زمین اغلب پیامدهای غیرقابل بازگشت به همراه دارد؛ افزود: بازگرداندن لایه‌های فشرده‌شده زمین به حالت اولیه حتی با تزریق آب، دشوار، پرهزینه و ناکارآمد بوده، بنابراین تمرکز سیاست‌گذاری‌ها باید بر پیشگیری و کاهش مصرف آب باشد.

نوری بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مختلف برای مقابله با این بحران تأکید کرد و گفت: تغییر پارادایم در مدیریت منابع آب، از افزایش صرف بهره‌وری به سوی کاهش واقعی مصرف و حفظ منابع پایه طبیعی، ضرورتی غیرقابل انکار است.

خبرنگار: شهرزاد مسعودی