بررسی علل بروز تلفات ساردینماهیان
علل بروز تلفات ساردینماهیان در اسکله صیادی کنارک توسط محققان مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور در مرکز تحقیقات شیلاتی آبهای دور چابهار مورد بررسی قرار گرفت.
به گزارش خبرگزاری کشاورزی ایران (ایانا) و به نقل از روابط عمومی مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، تلفات زیاد ساردینماهیان در حالی صبح روز شنبه مورخ سوم آبانماه به مرکز تحقیقات شیلاتی آبهای دور- چابهار گزارش شد که با توجه به رسالت این مرکز در اینگونه موارد، بلافاصله تیم کارشناسی مرکز جهت نمونهبرداری از آب، تلفات ماهی و بررسی تغییرات فیزیکی در سطح دریا نظیر لکههای رنگی ناشی از بلومهای پلانکتونی و یا نفتی به منطقه اعزام شد.
از آب سطح و عمق آب و ساردین ماهیان تلفشده در نقاط مختلف حوضچه اسکله کنارک نمونهبرداری و تحت شرایط مناسب به آزمایشگاه مرکز تحقیقات منتقل شد.
علاوه بر آن منطقه مذکور با استفاده از یک فروند قایق جهت تعیین احتمال بروز هرگونه شکوفایی پلانکتونی و یا وجود لکههای نفتی مورد بررسی قرار گرفت و با استفاده از نقشههای آنلاین ماهوارهای و بهکارگیری یک فروند بالگرد متعلق به هلال احمر شهرستان، منطقه مورد نظر از حیث عوامل ذکر شده نیز مورد ارزیابی قرار گرفت.
نتایج مشاهدات تشریح و بررسی میکروسکپی از اندامهای درونی سهگونه ماهی ساردین که عبارت بودند از ساردین پهلوطلایی (Sardinella gibbosa)، شمسک کوچک (Ilisha melostoma)، شمسک بزرگ (Ilisha megalopotera) به شرح ذیل ثبت شد:
1- رنگ عمومی بدن و پولکها کاملاً طبیعی و فاقد هرگونه کدورت، وارفتگی، ضربه و یا لخته و خونریزی چه بهصورت پتشی و چه بهصورت پورپورا بود.
2- در بررسی از عضلات پشتی و شکمی هیچگونه لکههای خونی و یا انتشار میوگلوبین مشاهده نشد و رنگ و قوام عمومی این اندامها کاملاً طبیعی بود.
3- رنگ عنبیه چشم کاملاً طبیعی و به دور از هرگونه کدورت و یا خونریزی بود.
4- محتوای رودهها کاملاً طبیعی و فاقد گاز و یا مواد غذایی آبکی بود.
5- در بررسی مخاط دستگاه گوارش و رودهها، بهویژه پرزهای روده (ویلیهای رودهای) هیچگونه ضخم و یا لکههای خونریزی چه بهصورت پتشی و یا پورپورا مشاهده نشد.
6- فاقد هرگونه خونریزی در سطح بدن و اطراف محوطه شکمی و مخاط روده بوده و هیچگونه خونریزی یا زخم در سرتاسر روده مشاهده نشد.
بررسی فاکتورهای فیزیک - شیمی آب نشان داد که:
1- شوری، اسیدیته، اکسیژن و دمای آب در حد نرمال و از مجموعه نوترینتهای آزمایششده، تنها فاکتور آمونیاک 0.5 میلیگرم بر لیتر (ppm) مشاهده و ثبت شد.
2- آزمایشات و بررسیهای پلانکتونی از نمونههای آب منطقه گونههای پلانکتونی Nitzschia، pleurosigma، Nitzschia، Bidullpiha را نشان داد که از حیث تراکم پلانکتونهای مذکور شمارش شدند که از آن میان تنها گونه غیرسمی Nitzschia دارای تراکم بیشتری بوده و ثبت شد.
رویدادهای مشابه در گذشته:
الف) بنا بر گزارش ارائه شده در مهر ماه سال 1370 توسط آقای دکتر تورج ولینسب، تلفات حدود سه تن ساردینماهیان در منطقه پزم گزارش شد. نتایج بررسیهای آزمایشگاهی و میدانی در آن زمان مانند نتایج حاصل از بررسیهای اخیر بود. بررسیهای میدانی در آن زمان مشخص کرد که گونههای ساردینماهیان در اثر استرس ناشی از حمله شکارچیانی نظیر تون ماهیان به منطقهای از ساحل خلیج رانده شده که متعاقب آن در اثر پدیده جزر دریا در حوضچه ایجاد شده به دام افتاده و این مسئله عامل اصلی تلفات در آن ناحیه تشخیص داده شد.
ب) گزاش دیگری در سال 1380 حاکی از تلفات میزان قابل توجهی از ساردین ماهیان در اسکله هفت تیر است و بررسیهای مرکز تحقیقات در آن زمان نشان داد که مانند مورد سال 1370 و مورد اخیر در کنارک هیچ یک از فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب و یا شکوفاییهای پلانکتونی و یا لکه نفتی عامل تلفات مذکور نبوده است. نهایتاً بررسیها و تجسسهای میدانی در منطقه نشان داد که تخلفات صیادی عامل تلفات مذکور بوده است.
نتیجهگیری:
درباره عامل و یا عوامل تلفات اخیر، با توجه به نتایج آزمایشات فیزیکی و شیمیایی آب، بررسی لکه های نفتی و شکوفایی های پلانکتونی و همچنین مشاهدات مستقیم سطح دریا از طریق نقشه های ماهواره ای و نظارت مستقیم با بالگرد، ثابت می گردد که هیچ یک از عوامل ذکر شده نمی تواند باعث بروز تلفات مذکور باشد. افزایش فاکتور آمونیاک آب حوضچه نیز تنها به خاطر تجمع بیش از حد اجساد ماهیان و تجزیه کالبد آنها اتفاق افتاده است. مشاهدات ماهیان زنده و در حال مرگ نیز ناشی از افزایش میزان آمونیاک بوده که در ابتدا در حوضچه تجمع یافته و در اثر تجزیه کالبدی میزان آمونیاک آب را افزایش داده است. این در شرایطی است که میزان آمونیاک در دوطرف حوضچه و بیرون از منطقه تلفات، کاملاً نرمال بوده است.
گونه های پلانکتونی مشاهده شده در نمونه های آب از گونه های متعارف در منطقه بوده و هیچ گونه سمیتی برای آبزیان موجود در منطقه ندارند و عدم مشاهده علایم مسمومیت در کالبد گشایی ماهیان نیز مؤید این موضوع است. از طرف دیگر اگر فرض مسمومیت را هم در نظر بگیریم، هیچ گونه دیگری از آبزیان بومی منطقه نظیر: کفال ماهیان، خرچنگ ها و میگو های منطقه تلف نشده اند.
بنابراین عوامل دیگری در تلفات این ماهیان نقش داشته اند که شناسایی آنها نیازمند تحقیقات بیشتر و کمک دستگاه های اجرایی و نظارتی دارد./
دیدگاه تان را بنویسید