رونق اقتصادی با توانافزایی زنان روستایی
شهروند، مینا ربیعی
زنان همیشه در هر برهه زمانی نقشهای مهم و حساسی را به دوش داشتهاند و زنان روستایی نیز از این امر مستثنا نیستند. درواقع این زنان توانمند هستند و شاید هنر ما این باشد که توانافزایی کنیم. به اعتقاد من راهکار پیشروی ما توجه به بحث حقوقی زنان روستایی است؛ زنانی که بخش اعظمی از اقتصاد خانواده و بهتبع آن کشاورزی را به دوش دارند. تشکیل تعاونی روستایی برای این زنان به اعتقاد من راهکار مناسبی است تا این قشر فعالیتهای خود را به صورت گروهی انجام بدهند. تجربه شخصی من در زمینه زنان روستایی به من این را میگوید که علت دیده نشدن فعالیت زنان روستایی همان است که مشاغل خانگی در شهرها دیده نمیشود، مضاف بر اینکه نقش زنان روستایی در کشاورزی، دامداری، باغداری و... بسیار اساسی است، البته مشاغل خانگی در شهرها تبدیل میشود به آشپزی، نظافت و امور منزل در روستاها بدل میشود به قالیبافی، گلیمبافی و... که صنایعدستی است خود آنها نیز کمکی هستند بر اقتصاد. درواقع باید اذعان کرد که نقش زنان روستایی در چرخه اقتصاد اساسی است. علت دیدهنشدن این بخش اعظم از کار اقتصادی شکل فردی داشتن این فعالیتهاست؛ فعالیتهایی فردی که در بسترهای سنت و زیر سایه پدرسالاری به منصه ظهور میرسند. اگر این زنان بتوانند به شکل گروهی این فعالیتها را دنبال کنند و به خردجمعی خود باور داشته باشند، حتما نتیجه مطلوبتری به دست میآید. این قشر به این نیاز دارد که ثبت حقوقی شود، یعنی بتواند تشکلی تشکیل بدهد، انجمنی ثبت کند و تعاونی برای کارهایش راه بیندازد. تجربه من میگوید این تجربیات در روستاها تفاوت چندانی با جامعه شهری ندارد، بهخصوص اینکه جوامع روستایی حال حاضر ما، آن جامعههای روستایی گذشته نیستند، اگرچه روستابهروستا و شهربهشهر بافتها با هم تفاوت فاحشی دارند. درواقع نمیتوانیم یک الگوی ثابت را برای روستاهای یک منطقه ارایه بدهیم. هر روستا بافت خود را دارد، برای همین ما نیازمند بسترسازی هستیم؛ بسترسازی نه حمایت و مداخله میتواند بسیار موثر باشد. بسترسازی، یعنی همان توانافزایی؛ رساندن زنان روستایی به این باور که شما میتوانید. چون هرگونه مداخلهای، هر برنامه بالادستی و هرگونه چیزی که نهادینه نشود، راه را به اشتباه رفتهایم. در حقیقت بحث اصلی همان بسترسازی است، چون اگر به شکل صحیح انجام شود، این زنان، این توانایی و پتانسیل را دارند که وظایف خود را به شکل درست انجام دهند. درواقع بافتهای امروزی روستایی تغییرات زیادی به خود دیده است. همین جادهکشیها و رفتوآمدهایی که به شهرها دارند، شبکههای اجتماعی و... دلایل این تغییرات هستند، البته نمیتوان به یقین گفت که همگی تغییرات مثبتی بودهاند ولی باید این واقعیت و تغییرات را قبول کرد. در شرایط فعلی تنها چیزی که میتواند کمککننده باشد، بسترسازی است تا زنان روستایی در آن بسترها حرکت روبه جلو خود را داشته باشند، همانطور که درحال حاضر هم در راستای وظایف خود پیش میروند. بسترسازی وظایف سازمانها و ارگانهای بیرونی است. درواقع تسهیلاتی است که ارگانهای مرتبط میتوانند ایجاد کنند. این زنان نیازمند تسهیلگری هستند، نه آموزش. آموزشها تا زمانی که بومی نشوند و از درون خود روستاها نباشند، اثربخشی نخواهند داشت. اینکه ما بخواهیم الگوهای کشورهای دیگر را به روستاها دیکته کنیم، بیشک با شکست مواجه خواهیم شد. زنان روستایی زمانی که نتایج کارگروهی را ببینند که تولید بیشتری دارند، درآمدزایی دارند و دیده میشوند، بیشک با اشتیاق بیشتری فعالیت خواهند کرد. زمانی که درآمد حاصله از فعالیتهایشان وارد چرخه اقتصادی نمیشود که سهم کمتری برایشان درنظر دارد، انگیزه آنها افزایش مییابد. تسهیلگری مدنظر من نگاه برابری بین زن و مرد است؛ نبودن نگاه درجه دو به زنان. تجربیات مختلف این واقعیت را برای ما به اثبات رساندهاند که ما هرکجا عرصهای را برای زنان گشودهایم با درایت در آن به خوبی ظاهر شده و دستاوردهای خوبی را نیز کسب کردهاند. آیا زنان روستایی ما میتوانند تحصیل کنند؟ آیا فکری برای ازدواج دختربچههای روستایی شده؟ ما نیازمند قوانین حمایتی هستیم؛ قانونی که سنی را برای ازدواج تعریف کند و... اینها همان حمایتهای غیرمستقیمی هستند که میتوانند هم برای زنان روستایی و هم اقتصاد و هم حفظ بافت سنتی روستاها مفیدفایده باشند. بهعنوان مثال زن روستایی که تحصیل میکند نگاهی نو به فعالیتها و زندگی خود مییابد، از تجربیات زیسته دیگران بهره میبرد و... همچنین میتواند نقشها و وظایفی را که مادرشان انجام داده، به شکلی صحیحتر و با بهرهوری بالاتر انجام دهد. روندی که بیشک اقتصاد کلان جامعه را نیز به مسیر بهتری رهنمون میکند. شاید این راهکارها برای برخی این شائبه را به وجود بیاورد که اینها همگی عللی میشوند برای مهاجرت ولی به اعتقاد من مهاجرت محصول بیکاری است، نه تحصیل و اشتغال. هنوز این فرضیه ثابت نشده است که اگر روستایی تحصیلات داشته باشد بتواند در فضای امن آشنای خود اشتغال و درآمد داشته باشد و به مهاجرت بیندیشد. این پیشفرضی است که متاسفانه وجود دارد و به اعتقاد من پیشفرض اشتباهی است. چیزی که روستاییان را مجبور به مهاجرت کرده نبود امکانات است.
دیدگاه تان را بنویسید