رشد چشمگیر ارتقا خوداتکایی در تولید شکر

داریوش طالقانی رییس موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندر قند در گفت‌وگو با خبرنگار ایانا به موضوعاتی اعم از  برنامه‌های آینده کشور برای توسعه کشت پاییزه چغندر قند، معرفی اراقام جدید چغندر قند با توجه به شرایط کم‌آبی کشور و ... پرداخت که در ذیل می‌خوانید.

ایانا: با توجه به اهمیت آب در کشور، سیاست موسسه در خصوص سازگاری با شرایط کنونی کم آبی چیست؟

علاوه بر توصیه به استفاده از سیستم های آبیاری نوین در زراعت چغندرقند، توسعه کشت پائیزه چغندر قند مهمترین راهکار جهت سازگاری با شرایط کم ابی است. در کشت پائیزه چغندر قند دوره زندگی گیاه منطبق با بارش‌های فصلی در پائیز، زمستان و بهار می شود؛ به عبارت دیگر تابستان از زندگی گیاه حذف می شود. بدین ترتیب میزان نیاز آبی گیاه کاهش یافته و از سوی دیگر بخشی از نیاز آبی گیاه از طریق نزولات آسمانی برطرف می شود. این عوامل باعث می شود میزان مصرف آب در کشت پائیزه چغندرقند نسبت به کشت بهاره آن کاهش قابل ملاحظه ای داشته باشد. به طور مثال با توجه به شرایط مختلف معمولاً نیاز آبی زراعت بهاره چغندرقند بین 10 تا 14 هزار متر مکعب در هکتار و در کشت پائیزه چغندرقند بین 6 تا 9 هزار متر مکعب در هکتار گزارش شده است.

ایانا: آیا در همه نقاط کشور امکان کشت پاییزه چغندرقند وجود دارد؟

خیر، عوامل زیادی در تعیین استعداد یک منطقه برای توسعه کشت پاییزه نقش دارند، از جمله مقدار و پراکنش بارندگی، تعداد ساعات یخبندان، ارتفاع از سطح دریا، درجه روز رشد تجمعی و...، مناطق کمی هستند که دارای همه شرایط لازم برای کاشت پائیزه چغندرقند باشند. دراستان خوزستان با سابقه کشت بیش از 50 سال چغندرقند پاییزه، کمترین محدودیت وجود دارد. بعد از آن مناطق گرم استان‌های فارس، کرمانشاه و گلستان شرایط رشد نسبتا مناسبی دارند.

توسعه کشت پائیزه چغندرقند در استان‌های مذکور حاصل انتقال‌یافته‌های تحقیقاتی، عرصه‌های تولیدی است. کشت چغندرقند پائیزه در استان‌های فارس و کرمانشاه و گلستان اخیراً آغازشده و زراعت جوانی در این مناطق محسوب می‌شود. با توجه به مزایای کشت پائیزه چغندرقند، به نظر می‌رسد که سطح زیر کشت آن در مناطق مستعد جدید به‌سرعت افزایش پیدا کند. مناطق جدیدتری هم دردست مطالعه و بررسی هستند که پس از اتمام تحقیقات، توسعه کشت در آن‌ها صورت خواهد گرفت.

احداث کارخانه‌های قند جدید در خوزستان

ایانا: برنامه‌های آینده کشور برای توسعه کشت پاییزه چگونه است؟

سطح زیرکشت چغندرقند پائیزه طی چند سال اخیر رشد قابل‌توجهی داشته و در حال حاضر به حدود 30 هزار هکتار رسیده است. طبق برنامه‌ریزی به‌عمل‌آمده، سطح زیر کشت چغندرقند پائیزه بایستی به حدود 60 هزار هکتار تا سال 1410 برسد.

شرط حصول به این هدف احداث کارخانه‌های قند جدید در خوزستان و یا دومنظوره کردن برخی از کارخانه‌های نیشکری است که قادر به دریافت محصول تولیدشده چغندرقند در خوزستان باشند. خوشبختانه استان‌های فارس و کرمانشاه به دلیل وجود ظرفیت‌های صنعتی، شرایط بهتری دارند. محصول تولیدشده در استان گلستان هم با توجه به وجود ظرفیت‌های صنعتی خالی در استان خراسان شمالی، جنوبی و رضوی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به هر صورت برنامه اصلی تولید شکر کشور مبنی بر حفظ و یا حتی کاهش سطح زیر کشت چغندرقند بهاره و نیشکر توسعه سطح زیر کشت چغندرقند پائیزه با توجه به محدودیت منابع آبی است. در این راستا استان خوزستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بعد از استان خوزستان سایر مناطق مستعد نظیر کرمانشاه، فارس، گلستان و ... نقش مهمی در دستیابی به اهداف برنامه‌های وزارت جهاد کشاورزی در دستیابی به ارتقا خوداتکایی در تولید شکر است.

ارقام تولید داخل ازنظر عملکرد ریشه، قابل‌رقابت با ارقام خارجی هستند

ایانا: موسسه چه برنامه‌ای برای معرفی ارقام مناسب کشت پاییزه چغندرقند دارد؟

در حال حاضر مهم‌ترین چالش تولید رقم برای منطقه خوزستان، افزایش درصد قند است، چون ارقام تولید داخل ازنظر عملکرد ریشه، قابل‌رقابت با ارقام خارجی هستند اما نیاز است که درصد قند این ارقام ارتقاء یابد. موسسه برنامه‌های خوبی در این زمینه دارد و به نظر می‌رسد که در آینده نزدیک بتوان ارقام مناسب خوزستان را معرفی کرد.

برای استان‌های کرمانشاه، فارس و گلستان علاوه بر ارتقاء کیفیت، نیاز به تولید ارقام مقاوم به ساقه روی وجود دارد. در این راستا موسسه تحقیقات چغندرقند علاوه بر معرفی ارقام خارجی جدید، به دنبال تولید ارقام مقاوم‌تر به ساقه روی هستند که بتوان در مناطق مستعد جدید از آن‌ها استفاده کرد. نتایج این تحقیقات در مهروموم‌های آتی به اطلاع می‌رسد.