خشکه‌کاری برنج در کهگیلویه و بویراحمد/ راهکاری برای کاهش ۸۰ درصدی هزینه‌های تولید و صرفه‌جویی در مصرف آب

به گزارش خبرنگار ایانا از کهگیلویه و بویراحمد، نینا افشاری با تشریح روند اجرا و دستاوردهای این طرح اظهار داشت: مزرعه الگویی خشکه‌کاری برنج برای سومین سال متوالی در سطح ۷۵ هکتار از اراضی دهستان خیرآباد شهرستان گچساران اجرا شده است.

مروج پهنه کشاورزی شهرستان گچساران افزود: این طرح با هدف بهبود بهره‌وری آب، کاهش هزینه‌های تولید، افزایش عملکرد محصول و توسعه روش‌های نوین کشت و مدیریت آبیاری دنبال می‌شود.

وی با اشاره به ضرورت مدیریت بهینه منابع آب و کاهش هزینه‌های کشاورزی بیان داشت: در اجرای این طرح، عملیات آماده‌سازی زمین، از جمله شخم، دیسک و تسطیح اراضی، انجام شد تا بستر مناسبی برای کشت مستقیم برنج فراهم شود. افشاری ادامه داد: همچنین به‌منظور شناسایی ارقام متناسب با شرایط آب‌وهوایی منطقه خیرآباد، برنامه ارزیابی ارقام در شرایط مزرعه‌ای اجرا شد.

وی در این زمینه اظهار داشت: در قالب آزمون ارزیابی مشارکتی ارقام (PVS)، پنج رقم برنج شامل ندا، شیرودی، امید، فجر مادری و طلوع، به همراه شش لاین، در شرایط منطقه مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند.

به گفته افشاری هدف از اجرای این برنامه، شناسایی ارقام و لاین‌هایی است که ضمن برخورداری از عملکرد مناسب، با شرایط اقلیمی منطقه سازگاری بیشتری داشته باشند و بتوان از ظرفیت آن‌ها برای بهبود الگوی کشت برنج استفاده کرد.

وی با اشاره به نتایج اولیه ارزیابی‌ها افزود: در میان ارقام بررسی‌شده، رقم ندا از زودرسی بیشتری برخوردار بود که این ویژگی می‌تواند زمینه بررسی امکان اجرای کشت دوم برنج را در منطقه فراهم کند.

این کارشناس خاطرنشان کرد: این موضوع در صورت تأیید نتایج فنی و مزرعه‌ای، می‌تواند به افزایش بهره‌وری اراضی و استفاده بهتر از فرصت زمانی موجود در فصل زراعی کمک کند.

مسئول مرکز جهاد کشاورزی خیرآباد با اشاره به مزایای فنی کشت مستقیم برنج اظهار داشت: در روش خشکه‌کاری، امکان استفاده از دستگاه ریزدانه‌کار غلات که کشاورزان برای کشت گندم نیز از آن استفاده می‌کنند، فراهم است.

 کارشناس مروج پهنه شهرستان گچساران تصریح کرد: می‌توان با استفاده از تجهیزات موجود، عملیات کاشت برنج را به‌صورت مکانیزه انجام داد و نیاز به تهیه دستگاه اختصاصی را کاهش داد.

وی ادامه داد: همچنین با استقرار بذر در عمق و فواصل مناسب و قرارگیری کود در نوار کودی نزدیک به ردیف بذر، دسترسی گیاهچه به عناصر غذایی تسهیل می‌شود.

افشاری گفت: محل قرارگیری کود نیز باید متناسب با نوع کود و تنظیمات دستگاه باشد تا از تماس نامناسب کود با بذر جلوگیری شود.

وی ادامه داد: در این روش، با مصرف ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم بذر در هر هکتار و رعایت اصول فنی کاشت و تراکم مناسب بوته‌ها، تلاش شد زمینه استقرار یکنواخت گیاه، افزایش بهره‌وری زمین و بهبود عملکرد محصول فراهم شود.

افشاری با تأکید بر اهمیت مدیریت صحیح مزرعه خاطرنشان کرد: در اجرای این طرح، مدیریت تغذیه گیاه متناسب با نیازهای زراعی و شرایط مزرعه، در کنار به‌کارگیری اصول مدیریت تلفیقی عوامل خسارت‌زای برنج، شامل پایش مستمر مزرعه و مدیریت علف‌های هرز، آفات و بیماری‌ها، مورد توجه قرار گرفت.

وی تاکید کرد: همچنین مدیریت بهینه آبیاری و پرهیز از غرقاب دائم، با هدف کاهش مصرف آب و حفظ عملکرد محصول، از محورهای اصلی اجرای این روش بود.

مسئول مرکز جهاد کشاورزی خیرآباد افزود: پایش مستمر وضعیت مزرعه، بازدیدهای دوره‌ای کارشناسان و محققان و انتقال تجربیات فنی به کشاورزان، نقش مؤثری در اجرای طرح و توسعه دانش کاربردی داشته است.

افشاری گفت: مزارع الگویی علاوه بر نمایش عملی روش‌های نوین کشت، فرصت مناسبی برای آشنایی کشاورزان با نتایج روش‌های جدید و ارزیابی قابلیت اجرای آن‌ها در شرایط واقعی مزرعه را فراهم می‌کنند.

مسئول مرکز جهاد کشاورزی خیرآباد با اشاره به نتایج عملکردی مزرعه اظهار داشت: بر اساس نتایج اعلام‌شده، عملکرد محصول در این مزرعه به حدود ۱۰ تن در هکتار رسید؛ رقمی که در مقایسه با عملکرد چهار تا شش تن در هکتار گزارش‌شده برای روش غرق‌آبی در شرایط مورد مقایسه، قابل توجه است.

وی کاهش مصرف آب، افزایش عملکرد و کاهش هزینه‌های آماده‌سازی زمین و نیروی کار را از مهم‌ترین دستاوردهای این روش برشمرد و گفت: بر اساس ارقام ارائه‌شده برای این طرح، هزینه تولید هر هکتار در روش غرق‌آبی حدود ۲۱۵ میلیون تومان و در روش خشکه‌کاری حدود ۳۶ میلیون تومان برآورد شده است.

این کارشناس تاکید کرد: این ارقام بیانگر کاهش تقریبی ۸۳ درصدی هزینه تولید در این مقایسه است و همچنین مصرف آب در این روش حدود دو هزار مترمکعب در هکتار گزارش شده است.

وی سرعت بالای عملیات کاشت، امکان استفاده از ماشین‌آلات موجود، استقرار یکنواخت بوته‌ها و مدیریت بهتر زمان عملیات کشاورزی را از دیگر مزایای این روش دانست و افزود: توسعه خشکه‌کاری برنج، در صورت رعایت اصول فنی و مدیریت مناسب مزرعه، می‌تواند به کاهش هزینه‌های تولید و افزایش بهره‌وری عوامل تولید کمک کند.

مسئول مرکز جهاد کشاورزی خیرآباد با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای این طرح اظهار داشت: گام بعدی، بررسی امکان اجرای دو نوبت کشت برنج در یک فصل زراعی است.

وی ادامه داد: در این الگو، ابتدا امکان کشت زودهنگام ارقام زودرس و برداشت آن و سپس کشت رقم تیسا به‌عنوان کشت دوم برنج بررسی خواهد شد؛ به‌گونه‌ای که در صورت تأیید سازگاری ارقام و مناسب بودن شرایط اقلیمی و فنی، هر دو نوبت کشت تا پایان آبان‌ماه به اتمام برسند و فرصت لازم برای کشت کلزا پس از برداشت برنج فراهم شود.

افشاری تأکید کرد: اجرای این الگو در مرحله بررسی و ارزیابی قرار دارد و تحقق آن به نتایج مطالعات مزرعه‌ای، طول دوره رشد ارقام، زمان کاشت و برداشت، نیاز آبی و شرایط دمایی منطقه وابسته است و در صورت تأیید امکان‌پذیری این برنامه، می‌توان زمینه استفاده مؤثرتر از اراضی کشاورزی، تنوع‌بخشی به الگوی کشت و توسعه کشت کلزا در منطقه را فراهم کرد.

مسئول مرکز جهاد کشاورزی خیرآباد خاطرنشان کرد: تجربه اجرای مزرعه الگویی خشکه‌کاری برنج در خیرآباد گچساران نشان می‌دهد که انتخاب ارقام متناسب با شرایط این دهستان، بهره‌گیری از تجهیزات مکانیزه موجود، مدیریت صحیح آبیاری و ارزیابی مستمر نتایج مزرعه‌ای می‌تواند مسیر حرکت به سوی کشاورزی بهره‌ورتر را هموار کند.

افشاری خاطرنشان کرد: مستندسازی نتایج و انتقال تجربیات به بهره‌برداران، در کنار همکاری کارشناسان، محققان و کشاورزان، از الزامات توسعه پایدار این روش در سایر مناطق مستعد استان است.