معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی:
۶.۸ میلیون هکتار از اراضی آبی ایران با محدودیت‌های خاک مواجه است
عکس: حامد صفری‌پور ـ ایانا
تهران- ایانا- معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به محدودیت‌های خاک در بخش عمده اراضی آبی کشور، بر ضرورت حفاظت از زمین‌های حاصلخیز، جلوگیری از تغییر کاربری اراضی کشاورزی و مدیریت یکپارچه منابع آب و خاک تأکید کرد و اختلاف برآوردهای موجود درباره میزان فرسایش خاک را از مسائل نیازمند تقویت نظام پایش دانست.
به گزارش ایانا، جعفر گوهرکانی در هشتمین کنفرانس ملی حفاظت خاک و آبخیزداری با بیان این‌که آب و خاک منابعی به‌هم‌پیوسته هستند، اظهار کرد: «تخریب خاک بر وضعیت منابع آب نیز اثر می‌گذارد؛ زیرا خاک یکی از ذخیره‌گاه‌های آب است و تخریب آن می‌تواند مشکلات مربوط به منابع آبی کشور را تشدید کند. ازاین‌رو، مسائل آب و خاک باید به‌صورت توأمان بررسی شوند.»
او با اشاره به وضعیت اراضی کشاورزی کشور گفت: «از مجموع هشت میلیون هکتار اراضی آبی ایران، حدود ۶.۸ میلیون هکتار با محدودیت‌هایی مانند شوری، فرسایش خاک، کاهش مواد آلی و تخریب ساختمان خاک مواجه است و تنها ۱.۲ میلیون هکتار از این اراضی فاقد محدودیت است.»
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر اهمیت حفاظت از زمین‌های حاصلخیز افزود: «محدودیت‌های خاک می‌توانند بر تولید و پایداری کشاورزی اثر بگذارند؛ بنابراین، شناخت وضعیت اراضی و برنامه‌ریزی برای کاهش این محدودیت‌ها باید مورد توجه قرار گیرد.»
کاهش سرانه اراضی کشاورزی و ضرورت حفاظت از زمین‌های حاصلخیز
گوهرکانی با اشاره به محدودیت منابع زمین در جهان، تغییر کاربری و تخریب اراضی را از عواملی دانست که سطح زمین‌های در دسترس برای تولید کشاورزی را کاهش می‌دهند.
او با بیان این‌که ایران حدود ۱۸.۵ میلیون هکتار اراضی کشاورزی دارد، گفت: «از این میزان، حدود هشت میلیون هکتار آبی و ۱۰.۵ میلیون هکتار دیم است. به گفته او، سرانه اراضی کشاورزی در ایران حدود ۱۶ صدم هکتار است.»
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر ضرورت صیانت از ظرفیت تولید اراضی کشاورزی اظهار کرد: «کاهش حاصلخیزی خاک، افزایش شوری، فرسایش، کاهش مواد آلی و آلودگی خاک از جمله چالش‌هایی هستند که می‌توانند کیفیت و توان تولیدی زمین‌های کشاورزی را تحت تأثیر قرار دهند.»
تغییر کاربری اراضی؛ تهدیدی برای ظرفیت تولید کشاورزی
گوهرکانی تغییر کاربری اراضی مرغوب کشاورزی در حاشیه شهرها و روستاها را از دیگر چالش‌های این بخش دانست و نسبت به پیامدهای گسترش محدوده‌های شهری و روستایی برای زمین‌های حاصلخیز هشدار داد.
او با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره محدوده و حریم شهرهای کشور در سال ۱۳۹۶، به گستردگی حریم شهرها در مقایسه با محدوده آن‌ها اشاره کرد و خواستار توجه بیشتر به پیامدهای توسعه شهری برای اراضی کشاورزی شد.
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی همچنین با اشاره به وضعیت اراضی مرغوب شمال کشور و زمین‌های شالیزاری، بر ضرورت حفاظت از این اراضی تأکید کرد.
او با بیان این‌که وزارت جهاد کشاورزی به‌تنهایی نمی‌تواند همه مسائل ناشی از توسعه شهری و روستایی را مدیریت کند، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول را برای جلوگیری از تغییر کاربری و حفاظت از زمین‌های کشاورزی ضروری دانست.
اختلاف آمارهای فرسایش خاک و ضرورت پایش مستمر
گوهرکانی اختلاف برآوردهای منتشرشده درباره میزان فرسایش خاک کشور را یکی از مسائل مهم این حوزه دانست و بر ضرورت تقویت نظام پایش تأکید کرد.
او با اشاره به این‌که در برخی منابع، میزان فرسایش خاک کشور حدود یک میلیارد تن و در برخی دیگر بیش از چهار میلیارد تن در سال برآورد شده است، گفت: «اختلاف قابل‌توجه این ارقام نشان می‌دهد که باید برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت فرسایش خاک و عوامل مؤثر بر آن، برنامه‌ریزی جدی‌تری انجام شود.»
به گفته او، نبود شبکه مناسب پایش فرسایش خاک از مسائل مهم این حوزه است. مطالعات مستمر و دستیابی به داده‌های قابل اتکا می‌تواند مبنای مناسب‌تری برای شناخت وضعیت مناطق مختلف و برنامه‌ریزی در زمینه حفاظت از خاک فراهم کند.
گوهرکانی همچنین با اشاره به فاصله میان نرخ فرسایش خاک و نرخ تشکیل طبیعی آن، بر ضرورت حفاظت از این منبع تأکید کرد؛ زیرا تداوم فرسایش می‌تواند ظرفیت تولیدی اراضی کشاورزی را کاهش دهد.
مدیریت یکپارچه آب و خاک نیازمند هماهنگی دستگاه‌هاست
معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، مدیریت بخشی منابع آب کشور را از موانع هماهنگی در حفاظت از منابع طبیعی دانست و تأکید کرد که مسائل آب، خاک، کشاورزی، جنگل و محیط‌زیست را نمی‌توان مستقل از یکدیگر مدیریت کرد.
او با اشاره به این‌که هر بخش معمولاً مسائل را از منظر مأموریت تخصصی خود دنبال می‌کند، گفت: «برای دستیابی به اهداف مشترک، سیاست‌گذاری‌های کلان در حوزه آب، خاک، جنگل‌ها، محیط‌زیست و حوزه‌های آبخیز باید با رویکردی یکپارچه انجام شود.»
گوهرکانی بر استفاده از ظرفیت دانشگاهیان، محققان و مدیران باتجربه برای تدوین راهکارهای مؤثر در حفاظت از منابع آب و خاک تأکید کرد و خواستار اتخاذ تصمیم‌های منسجم و فرابخشی در این زمینه شد.
دیدگاه تان را بنویسید