۲۵ اردیبهشت ماه، روز ملی مرتع و مرتعداری، پاسداشت ریههای سبز ایران
تهران- ایانا- روز ملی مرتع و مرتعداری صرفاً یک رویداد نمادین نیست، بلکه پاسداشتی عمیق است برای اکوسیستمهایی که ریشههای حیات، معیشت و پایداری را در اقلیم ایران دواندهاند.
به گزارش ایانا، بیست و پنجم اردیبهشت ماه به عنوان روز ملی مرتع و مرتعداری از سوی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور نامگذاری شده است. این نامگذاری، صرفاً یک رویداد نمادین نیست، بلکه پاسداشتی عمیق است برای اکوسیستمهایی که ریشههای حیات، معیشت و پایداری را در اقلیم ایران دواندهاند. مراتع، که بیش از نیمی از مساحت پهناور کشور عزیزمان ایران را در بر میگیرند، نه فقط چشماندازهای طبیعی، بلکه کارخانههای زیستی هستند که در چرخه حیات زمین ما نقشی حیاتی ایفا میکنند. این پهنههای وسیع، خط مقدم دفاع ما در برابر تخریب سرزمین، فرسایش خاک، خشکسالی و بحرانهای اقلیمی بوده و ستون فقرات اقتصاد روستایی و عشایری کشور به شمار میروند. انتخاب این روز، که مصادف با اوج شکوفایی و تجلی ظرفیت تولیدی و زیبایی مراتع در اقلیم ایران است، فرصتی مغتنم برای یادآوری اهمیت حیاتی آنها و ضرورت هماهنگی فعالیتهای دامپروری با ظرفیت برد مراتع و لزوم بهرهبرداری اصولی و علمی از این منابع تجدیدشونده فراهم میآورد.
مراتع، ارزشی چندبعدی دارند که در سه حوزه کلیدی قابل بررسی است: نخست، نقش زیستمحیطی آنها که شامل کنترل فرسایش خاک توسط ریشههای گیاهان، تغذیه سفرههای آب زیرزمینی از طریق نفوذ آب باران، حفظ تنوع زیستی به عنوان زیستگاه گونههای نادر و بومی، تعدیل اقلیم از طریق جذب گازهای گلخانهای و کاهش دما، و مقابله با بیابانزایی به عنوان سدی طبیعی در برابر گسترش بیابانها میشود. دوم، نقش اقتصادی آنها که به تأمین علوفه دام، تولید گوشت، شیر و فرآوردههای دامی، ایجاد اشتغال پایدار برای جوامع روستایی و عشایری، و برداشت محصولات فرعی مانند گیاهان دارویی و میوههای وحشی از مراتع منجر میگردد. و سوم، نقش اجتماعی و فرهنگی مراتع که اساس معیشت و سبک زندگی جوامع روستایی و عشایری را تشکیل داده و به حفظ هویت فرهنگی آنها کمک میکند، ضمن اینکه پتانسیل بالایی برای توسعه گردشگری پایدار از طریق چشماندازهای طبیعی خود دارند.
با این حال، علیرغم اهمیت انکارناپذیر، مراتع کشور در سالهای اخیر با چالشهای جدی و تهدیدات متعددی روبرو بودهاند که حیات و پایداری آنها را به مخاطره انداخته است. افزایش بیرویه جمعیت دامی و چرای غیراصولی، تبدیل اراضی مرتعی به کاربریهای نامتناسب، تغییرات اقلیمی و کاهش بارشها، عدم اجرای صحیح طرحهای مرتعداری، و ناآگاهی یا بیتوجهی به ارزش واقعی مراتع، از جمله مهمترین این چالشها هستند. پیامدهای این تهدیدات، چیزی جز تخریب سرزمین، کاهش بهرهوری، فقر روستایی، و تشدید مهاجرت نخواهد بود.
در راستای مقابله با این چالشها و تحقق شعار «مرتع پایدار، آب و خاک ماندگار، زندگی سبز و پویا»، دفتر آموزش و ترویج و مشارکتهای مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، رسالت خود را بر محورهایی چون ارتقاء دانش و مهارت مرتعداران از طریق برگزاری دورههای آموزشی تخصصی برای ترویج اصول مرتعداری نوین، مدیریت پایدار چرای دام، و شناخت گونههای مرتعی؛ توسعه مشارکتهای مردمی با ایجاد سازوکارهای مؤثر برای مشارکت فعال جوامع محلی، سازمانهای مردمنهاد، و بخش خصوصی در برنامهریزی، اجرا و نظارت بر طرحهای مرتعداری؛ ترویج فرهنگ حفاظت با اجرای کمپینهای آگاهیبخشی و اطلاعرسانی مستمر به منظور نهادینهسازی فرهنگ حفاظت از مراتع در جامعه؛ حمایت از طرحهای نوآورانه در زمینه احیای مراتع تخریب شده، توسعه گیاهان دارویی و مرتعی، و بهرهبرداری اصولی از محصولات فرعی مراتع؛ و توسعه همکاریهای بینبخشی با سایر دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، و مراکز تحقیقاتی به منظور اجرای جامع و مؤثر برنامههای ملی حفاظت و احیای مراتع قرار داده است.
سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، با تأکید بر اینکه مراتع، متعلق به تمامی ایرانیان است و پاسداری از آن، وظیفهای همگانی، تمامی اقشار جامعه، به ویژه مدیران، کارشناسان، مرتعداران، دامداران، کشاورزان، اندیشمندان و رسانهها را به همراهی و همکاری فعال در این مسیر فرا میخواند. در این روز ملی، با تجدید پیمان با طبیعت و با اتکا بر دانش بومی و یافتههای علمی، گامی بلندتر در جهت احیای مراتع، توسعه پایدار، و تضمین آیندهای سبز و سرشار از برکت برای ایران سربلند برداریم. باشد که با همت جمعی، شاهد بازگشت طراوت و سرسبزی به قلب ایران و بهرهمندی پایدار از ثمرات بیبدیل مراتع باشیم. «مرتع، سرمایه امروز ما، تضمین فردای ماست.»
ترحم بهزاد، مدیرکل دفتر آموزش، ترویج و مشارکتهای مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور
دیدگاه تان را بنویسید