رئیس بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بیان کرد::
پایداری عملکرد؛ اولویت اصلاح ارقام گندم برای مقابله با خشکی و کمآبی
تهران- ایانا- به گفته رئیس بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، اصلاح ارقام گندم در شرایط افزایش محدودیت منابع آب باید بیش از گذشته بر پایداری عملکرد در شرایط تنش متمرکز باشد.
حبیبالله قزوینی در گفتوگو با ایانا بیان کرد: «بسیاری از مناطق گندمخیز کشور در نواحی خشک و کمباران قرار دارند و ارقام مورد استفاده در این مناطق باید بتوانند در شرایط کمآبی، عملکرد قابل قبول و نسبتاً پایداری داشته باشند.»
او درباره ویژگیهای گندم مناسب ایران در ۱۰ سال آینده اظهار کرد: «با توجه به اینکه بسیاری از مناطقی که در کشور برای کشت گندم مورد استفاده قرار میگیرند در ناحیه خشک و کمباران قرار دارند، باید به سمت تولید و معرفی ارقامی حرکت کنیم که بتوانند در شرایط خشک و کمآب کشور، تولید قابل قبولی داشته باشند؛ بنابراین باید با حرکت به سمت پایداری عملکرد، بتوانیم تولید نسبتاً پایداری داشته باشیم.»
دو مسیر اصلاح گندم برای مقابله با خشکی
رئیس بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر گفت: «ارقامی که برای مناطق کمآب توصیه میشوند، معمولاً در دو گروه قرار میگیرند؛ دسته نخست ارقامی که دوره رشد کوتاهتری نسبت به سایر ارقام دارند؛ این ارقام زودرستر بوده و به عبارتی مکانیسم «فرار از خشکی» دارند.»
قزوینی توضیح داد: «این دسته از ارقام، اگر در فصل بهار با تنش آبی مواجه شوند، میتوانند عملکرد قابل قبولی داشته باشند.»
او ادامه داد: «گروه دوم ارقامی هستند که متحمل به تنش خشکیاند؛ بهعنوان مثال، با گسترش سیستم ریشهای خود میتوانند آب بیشتری دریافت کنند یا با لولهای کردن برگهایشان در شرایط تنش، تنش خشکی را تعدیل کرده و عملکرد پایدارتری نسبت به سایر ارقام در شرایط تنش خشکی داشته باشند.»
نمیتوان برای حفظ عملکرد در خشکی یک درصد ثابت تعیین کرد
قزوینی درباره میزان عملکرد ارقام متحمل به خشکی و گرما در شرایط واقعی مزرعه و مقایسه آنها با ارقام شاهد اظهار کرد: «تولید گندم در شرایط تنشهای محیطی به شدت و مدت زمان تنش بستگی دارد و با توجه به این دو مؤلفه، نمیتوان یک عدد مشخص درباره اینکه یک رقم گندم متحمل به خشکی چند درصد عملکرد خود را در شرایط تنش حفظ میکند، ارائه داد.»
او افزود: «با این حال، بهوسیله آزمایشهای سازگاری که در چند سال و در چند مکان در کشور انجام میشود، ارقام متحمل به خشکی معرفی میشوند.»
رئیس بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر ادامه داد: «این ارقام در مقایسه با ارقامی که در شرایط بدون تنش عملکرد خوبی دارند، در شرایط خشکی و تنش آخر فصل عملکرد بهتر و قابل قبولی داشته و میتوانند در ثبات و پایداری تولید کشور نقش بسزایی داشته باشند.»
ظرفیت ۱۰ تن در هکتار، اما میانگین تولید حدود ۴ تن
قزوینی با تأکید بر اینکه از نظر تنوع و تناسب ارقام گندم، کشور در حال حاضر مشکل خاصی ندارد، گفت: «مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بهعنوان مرجع تولید رقم در بخش دولتی، برای هر شرایطی رقم خاص آن شرایط را تولید و معرفی کرده است.»
او افزود: «در حال حاضر بیش از ۶۰ رقم گندم آبی فعال در عرصه مورد استفاده قرار میگیرند و برای چهار اقلیم سرد، معتدل، گرم جنوب و گرم شمال که هرکدام شرایط خاص خود را دارند، ارقام مختلف و پرپتانسیل معرفی شدهاند.»
قزوینی ادامه داد: «برای شرایط تنش خشکی، تنش شوری و تنش سرما نیز ارقام خاص هر منطقه تولید و معرفی شدهاند که به بسیاری از بیماریهای شایع گندم متحمل هستند.»
او درباره فاصله میان عملکرد بالقوه ارقام و عملکرد واقعی گندم آبی در کشور اظهار کرد: «در حالی که پتانسیل عملکرد ارقام گندم در عرصه حدود ۱۰ تن در هکتار یا بیشتر است، میانگین تولید کشور در گندم آبی حدود چهار تن در هکتار است.»
رئیس بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر افزود: «علت این فاصله، مدیریت زراعی و مسائل مربوط به به زراعی است که موارد مختلفی از جمله فراهم نبودن کودهای مورد نیاز در زمان مناسب، فراهم نبودن ادوات کاشت، داشت و برداشت در زمان مناسب، در دسترس نبودن علفکشهای مناسب و سموم گندم، مشکلات آب و آبیاری، کمبود سیستمهای آبیاری مناسب در عرصه و نبود سرمایه مناسب در دست کشاورزان برای تولید گندم را شامل میشود.»
بهنژادی سریع حداقل چهار سال از چرخه تولید رقم کم میکند
قزوینی درباره نقش فناوریهای بهنژادی سریع در کوتاه شدن زمان چرخه تولید ارقام جدید گفت: «فناوری بهنژادی سریع حداقل چهار سال از زمان تولید رقم را کاهش میدهد.»
او افزود: «چندین پروژه در بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با استفاده از این فناوری در حال اجراست که نتایج آن ها تا چند سال آینده وارد عرصه خواهد شد.»
ارقام متحمل به شوری در EC خاک ۸ تا ۱۰ دسیزیمنس
رئیس بخش تحقیقات غلات مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر درباره دامنه تحمل ارقام گندم به شوری اظهار کرد: «در مناطقی که خاک شور یا آب لبشور است، اگر از ارقام معمول گندم استفاده شود، تولید بهشدت کاهش خواهد یافت.»
قزوینی گفت: «مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با استفاده از گندمهای بومی کشور و ژرمپلاسم داخلی توانسته است ارقام متحمل به شوری را معرفی کند که در شرایط EC خاک ۸ تا ۱۰ دسیزیمنس بر متر تولید نسبتاً خوب و پایداری داشته باشند.»
عملکرد کمتر در شرایط عادی، اما پایداری بیشتر در شرایط تنش
او درباره امکان معرفی رقمی که در شرایط بدون تنش عملکرد کمتری نسبت به ارقام فعلی داشته باشد اما در شرایط کمآبی یا گرما عملکرد بهتری ایجاد کند، گفت: «بهطور کلی، ارقامی که متحمل به تنش هستند در شرایط بدون تنش های محیطی و پتانسیل، معمولاً تولید کمتری نسبت به سایر ارقامی دارند که برای شرایط بدون تنش معرفی شدهاند.»
قزوینی افزود: «با این حال، برخی ارقام گندم نیز معرفی شدهاند که در هر دو شرایط پتانسیل و تنش خشکی برتر از سایر ارقام هستند
بر این اساس، در شرایطی که بخش قابل توجهی از مناطق گندمخیز کشور با خشکی و محدودیت آب مواجه است، اصلاح ارقام با هدف حفظ و پایداری عملکرد در شرایط تنش، در کنار استفاده از ارقام متناسب با اقلیم و شرایط مزرعه، یکی از محورهای مهم تولید پایدار گندم به شمار میرود.
دیدگاه تان را بنویسید