رئیس موسسه تحقیقات علوم باغبانی بیان کرد:
تمرکز باغبانی کشور بر «آب سبز» و بهرهوری؛ کلید عبور از بحران آب با توسعه باغبانی دیم
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور با هشدار نسبت به عبور منابع آبی از مرز بحران از برنامههای تحقیقاتی سال ۱۴۰۵ این مؤسسه با محوریت کاهش مصرف آب، افزایش بهرهوری و توسعه باغبانی دیم، خبر داد.
تهران- ایانا- رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور با تأکید بر تشدید بحران آب و نقش آن در تحولات اقتصادی و اجتماعی، اظهار داشت: «تمرکز اصلی برنامههای تحقیقاتی این مؤسسه در سال ۱۴۰۵ بر محور «مدیریت آب» و «افزایش بهرهوری» قرار دارد و توسعه باغبانی دیم بهعنوان یکی از مهمترین طرحهای کلان در دستور کار است.»
محیالدین پیرخضری در گفتوگو با ایانا با اشاره به اینکه بحران آب از مرز هشدار عبور کرده و به یک چالش راهبردی تبدیل شده است، اظهار داشت: «این بحران حتی موجب بروز پیامدهای اجتماعی از جمله مهاجرتهای پنهان در کشور شده و پیشبینی میشود تحت تأثیر تغییرات اقلیمی در آینده تشدید شود.»
او ادامه داد: «بر همین اساس، برنامههای تحقیقاتی مؤسسه با تمرکز بر کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری عوامل تولید، همسو با اهداف برنامه هفتم توسعه طراحی شده است.»
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی با بیان اینکه منابع آب در دسترس کشور از حدود ۸۶ میلیارد مترمکعب به ۵۱ میلیارد مترمکعب کاهش یافته است، افزود: «در شرایطی که عمده مصرف آب بخش کشاورزی از منابع آب سطحی و زیرزمینی تأمین میشود، تمرکز مؤسسه بر استفاده از «آب سبز» یا همان سهم تبخیری بارشهاست که بیش از ۷۱ درصد بارشهای کشور را شامل میشود؛ در این راستا، توسعه باغبانی دیم بهعنوان یک سیستم پایدار و سازگار با کمآبی، در اولویت قرار دارد.»
او با اشاره به ظرفیتهای بالای کشور در این حوزه تصریح کرد: «محصولات متعددی از جمله انگور، بادام، انجیر، پسته، زیتون، زرشک و عناب قابلیت تولید در شرایط دیم را دارند و بیش از ۲۰ گونه متحمل به خشکی در کشور شناسایی شده است.»
پیرخضری گفت: «همچنین در سال ۱۴۰۴، بیش از ۳۵ گونه سبزی و صیفی وحشی و بومی با قابلیت اهلیسازی و تولید دیم شناسایی شده که در قالب ۱۵ طرح تحقیقاتی، برخی با مشارکت بخش خصوصی، در حال اجرا هستند.»
او ادامه داد: «طرح توسعه باغبانی دیم بهعنوان یک برنامه کلان ملی در حال پیگیری است و میتواند بدون فشار بر منابع آبی، ظرفیت تولید محصولات باغبانی کشور را افزایش دهد.»
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور با اشاره به چالش ضایعات محصولات کشاورزی اظهار داشت: «برآوردها از ضایعات حدود ۳۰ درصدی حکایت دارد، اما آمار دقیق و تفکیکشدهای در این زمینه وجود ندارد؛ به همین منظور طرحی ملی برای ارزیابی میدانی ضایعات محصولات باغبانی آغاز شده تا میزان ضایعات در هر محصول و هر مرحله از تولید مشخص و راهکارهای کاهش آن ارائه شود.»
پیرخضری از اجرای طرح «باغبانی مدرن» بهعنوان یکی دیگر از برنامههای مؤسسه یاد کرد و افزود: «در این طرح با استفاده از پایههای پاکوتاه، تراکم کاشت از ۳۰۰ تا ۵۰۰ اصله در هکتار به بیش از هزار تا حتی ۳۰۰۰ اصله افزایش مییابد که میتواند عملکرد تولید را از حدود ۱۰ تا ۱۵ تن به بیش از ۱۰۰ تن در واحد سطح برساند.»
او ادامه داد: «در این راستا برای محصولاتی مانند سیب، گلابی، بادام و مرکبات برنامههای توسعهای در حال اجراست و نخستین باغ نیمهمتراکم با ارقام بادام اصلاحشده در موسسه با تراکم ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ اصله در هکتار در یکی از ایستگاههای تحقیقاتی احداث شده است.»
پیرخضری با اشاره به بیش از ۱۰ طرح تحقیقاتی مسئلهمحور در دست انجام موسسه تحقیقات باغبانی کشور، گفت: «رویکرد مؤسسه از پروژهمحوری به طرحمحوری تغییر یافته تا با مجموعهای از پروژههای هدفمند، پاسخهای جامع و فنی به چالشهای کشور ارائه شود.»
او یکی از این طرحها را «بهرهوری در پژوهشکدهها» عنوان کرد و افزود: «این طرح با هدف سنجش اثربخشی فعالیتهای پژوهشی در هفت پژوهشکده این موسسه و در قالب هشت پروژه در حال اجراست.»
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور همچنین به طرح «تغییر اقلیم» اشاره کرد و گفت: «این طرح در سه محور «آشکارسازی اثرات»، «سازگاری» و «باغبانی احیایی» دنبال میشود.»
به گفته او تغییر اقلیم موجب تغییر در زمان گلدهی، نیاز سرمایی، تنشهای گرمایی و حتی جابهجایی گونهها شده و محصولات باغبانی بهدلیل ماهیت چندساله، بیشترین تأثیر را از این تغییرات میپذیرند.
پیرخضری افزود: «در حوزه باغبانی احیایی، موضوع تثبیت کربن در خاک بهعنوان یکی از راهکارهای مؤثر در کاهش اثرات تغییر اقلیم در دستور کار قرار دارد.»
او با تأکید بر ضرورت تدوین الگوی کشت مبتنی بر مزیت نسبی اظهار داشت: «در قالب یک طرح تحقیقاتی، مزیت نسبی محصولات باغبانی در مناطق مختلف کشور بررسی میشود تا مشخص شود کدام محصول در کدام منطقه از نظر اقتصادی و منابع آب توجیهپذیر است.»
پیرخضری ادامه داد: «همچنین در طرحی مشترک با مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی، استانداردهای سلامت محصولات باغبانی (GAP) برای افزایش کیفیت و قابلیت صادرات محصولات تدوین میشود تا از بازگشت محصولات به دلیل مشکلاتی مانند نیترات جلوگیری شود.»
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور از اجرای طرح «شوری و شورورزی» خبر داد و گفت: «با افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی، شوری آب و خاک در حال افزایش است و بیش از ۴ میلیون هکتار از اراضی کشور با این مشکل مواجهاند، لذا این طرح با هدف شناسایی راهکارهای مدیریتی و معرفی گونههای متحمل به شوری در حال اجراست.»
او همچنین به اجرای طرح «تطبیق دادههای مصرف آب» اشاره کرد و افزود: :در این طرح میزان واقعی مصرف آب در محصولات باغبانی بررسی میشود تا اختلاف بین دادههای موجود و واقعی مشخص شود.»
پیرخضری با تأکید بر حرکت به سمت کشاورزی هوشمند اظهار داشت: «در قالب طرح «باغبانی هوشمند» استفاده از دادهها و سنسورها برای مدیریت دقیق مصرف آب و نهادهها در دستور کار قرار دارد و اجرای پایلوت این طرح در یکی از ایستگاههای تحقیقاتی پیشبینی شده است؛ این رویکرد بهویژه در گلخانهها میتواند به افزایش بهرهوری تولید کمک کند.»
او با اشاره به اهمیت آموزش در بخش باغبانی خاطرنشان کرد: «با توجه به وجود بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار بهرهبردار با میانگین سنی بالای ۵۶ سال، آموزشهای سنتی کارایی لازم را ندارد؛ بنابراین، مؤسسه به سمت مهارتمحوری حرکت کرده و آموزش تکنسینهای متخصص برای ارائه خدمات فنی به بهرهبرداران را در دستور کار قرار داده است.»
پیرخضری تأکید کرد: «مجموعه این برنامهها که از سال ۱۴۰۴ آغاز شده، در سال ۱۴۰۵ با هدف افزایش بهرهوری، مدیریت منابع آب و ارتقای پایداری تولید در بخش باغبانی کشور ادامه خواهد یافت.»
دیدگاه تان را بنویسید