دقت تشخیص زنگ زرد گندم به ۹۹ درصد رسید

محمدحسین سعیدی‌راد در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایانا با اشاره به انجام پژوهش استفاده از فناوری تصویربرداری هوایی برای تشخیص بیماری زنگ زرد گندم؛ اظهار داشت: این تحقیق در دو مرحله آزمایشگاهی و میدانی انجام شد که نتایج آن نشان‌دهنده دقت بسیار بالای این روش است.

پژوهشگر مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان افزود: در مرحله نخست، نمونه‌های گندم در گلخانه به‌صورت مصنوعی آلوده و با دو دوربین مرئی (RGB) و طیفی تصویربرداری از آن‌ها انجام شد که نتایج نشان داد استفاده از دوربین مرئی برای تشخیص بیماری مناسب‌تر است.

وی ادامه داد: در مرحله دوم، با نصب دوربین‌ها روی پهپاد تصویربرداری در مزارع کشاورزان استان‌های خراسان رضوی و خوزستان انجام شد و داده‌ها با شبکه عصبی SVM مورد تحلیل قرار گرفت؛ این نتایج در مزارع خوزستان دقت ۹۹ درصد و در نیشابور ۹۸ درصد را در تشخیص بیماری نشان داد.

سعیدی راد با بیان این‌که در روش‌های سنتی کارشناس باید تمام نقاط مزرعه را بازدید کند؛ گفت: در این روش امکان ثبت دقیق موقعیت مکانی نقاط آلوده وجود ندارد و بنابراین معمولاً کل مزرعه سمپاشی می‌شود.

وی توضیح داد: اما در روش تصویربرداری هوایی، علاوه بر سرعت بالای ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برای هر هکتار در ‌پیمایش، امکان ثبت موقعیت مکانی دقیق نقاط آلوده هم وجود داشته و می‌توان در قالب کشاورزی دقیق فقط همان بخش‌ها را سمپاشی کرد که این موضوع علاوه بر افزایش سرعت عمل، از مصرف بی‌رویه سم نیز جلوگیری می‌کند.

سعیدی‌راد ادامه داد: این سیستم می‌تواند تغییر رنگ برگ‌ها را در همان مراحل اولیه که کارشناس با چشم غیرمسلح قادر به تشخیص است، شناسایی کند و میزان آلودگی را با دقتی حدود ۹۸ درصد ارزیابی کند.

وی با اشاره به این‌که زنگ زرد گندم در برخی سال‌ها به‌دلیل شرایط آب‌ و هوایی و رطوبت بالا به‌صورت اپیدمی بروز کرده و خسارت‌های سنگینی به بار می‌آورد؛ افزود:  برای نمونه در سال ۱۳۷۲ حدود ۱۵ درصد از محصول گندم کشور، معادل یک و نیم میلیون تن، از بین رفت؛ همچنین در استان های غربی، شمال غربی، خوزستان و فارس، بر روی ارقام  محلی حساس، تا ۷۳ درصد خسارت ثبت شده و آخرین اپیدمی گسترده نیز در سال ۱۳۸۵ در استان‌های شمال‌غربی رخ داد.

سعیدی راد ادامه داد: استفاده از فناوری‌های نوین علاوه بر کنترل سریع بیماری و کاهش مصرف سموم، به افزایش عملکرد، کاهش هزینه‌های تولید و حفاظت محیط‌زیست کمک می‌کند.

این پژوهشگر اظهار داشت: پروژه تصویربرداری هوایی تشخیص بیماری زنگ زرد گندم به‌صورت مشترک در مؤسسه تحقیقات فنی مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی خراسان رضوی و مرکز تحقیقات کشاورزی خوزستان انجام شده و نتایج آن در کنفرانس مکانیک ماشین‌های کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال ۱۴۰۳ ارائه و در نشریه مکانیک ماشین‌های کشاورزی دانشگاه شهرکرد چاپ شده است.

سعیدی‌راد با تأکید بر این‌که کار تحقیقاتی این فناوری به پایان رسیده و آماده واگذاری به بخش خصوصی است؛ گفت: در صورت سرمایه‌گذاری یا ورود کشاورزان عمده‌‌مالک، امکان بهره‌برداری در سطح مزارع بزرگ و توسعه تجاری آن وجود دارد.

خبرنگار: شهرزاد مسعودی