Iranian Agriculture News Agency

تاکسی‌یاب‌های اینترنتی استفاده از «ویز» را برای رانندگانشان ممنوع کردند

جامعه فردا: کار آنان از همان نخستین روز هم دشوار بود. استارتاپ کوچکی بودند که سراغ کاری بزرگ رفته بودند؛ می‌خواستند با «آسان و سریع» کردن درخواست خودرو، بروند سراغ کسب درآمد از مسافربری درون شهری؛ زمینی که پیش از این کم صاحب نداشت، از راننده‌های تاکسی‌های خطی و گردشی و آژانس‌ها تا مسافرکش‌های شخصی پراکنده. نخستین دست‌اندازها هم با شکایت همینان پیش پایشان کاشته شد؛ همان‌هایی که خود اسنپی‌ها در موردشان می‌گفتند «منافعشان به خطر افتاده». اسنپ آن زمان حمایت دولت را داشت و البته کاربرانی که از خدماتش راضی بودند؛ پس، به سلامت از آن دست‌اندازها گذشت. اکنون اما دستور مقام قضایی پیرامون ممنوعیت استفاده از اپلیکیشن مسیریاب «ویز» (waze) از جانب راننده‌های اسنپ و همراهی اسنپ با این تصمیم، که آن را وادار به افزدون دسترسی جدیدی به اطلاعات گوشی‌های کاربران در نسخه نو این برنامه کرده، اعتراض کاربران این برنامه را برانگیخته و آنان برنامه پیشتر محبوبشان را متهم به «نقض حریم خصوصی» و «دزدی اطلاعات» کرده‌اند. اسنپ درحال از دست دادن حامیان اصلی‌اش است.

سر به‌راه
«ویز» پس از آغاز به‌کار به‌تندی از «گوگل مپس» سبقت گرفت و بدل به محبوب‌ترین برنامه مسیریابی میان کاربران گوشی‌های هوشمند شد و همین موضوع هم گوگل را واداشت تا در سال 2013 با پرداخت هزینه‌ای بسیار هنگفت این شرکت را از پایه‌گذاران اسرائیلی‌اش بخرد. ویز بسیار کاربردی بود؛ مدام اطلاعاتش را از راه‌ها و راه‌بندان‌ها، وضعیت ترافیک و میانبرهای نو به‌روز می‌کرد و با رابط کاربری صوتی‌اش، مسافرها را در میان خیابان‌ها پیش می‌برد. این برنامه از سیستم ناوبری ترن‌بای‌ترن استفاده می‌کند و اطلاعات نقشه، زمان سفر و اطلاعات ترافیکی را از کاربرانش می‌گیرد و به سرورهایش می‌فرستد. کاربران ویز یا «ویزرها» می‌توانند تصادفات، ترافیک، سرعت و تله‌های پلیس را‌گزارش دهند و از طریق ویرایشگر نقشه آنلاین، می‌توانند جاده‌ها، نشانه‌ها، شماره‌های خانه‌ها و دیگر داده‌ها را به‌روز کنند. این امکانات منحصر‌به‌فرد، موجب شدند تا سازندگان نخستین برنامه درخواست خودرو ایران، این اپلیکیشن را ضمیمه نسخه مخصوص رانندگان برنامه‌شان کند تا مسافرها از پیچاپیچ میان‌برها و مسیرهایی با ترافیک سبک، زودتر به مقصد برسند.
اما ویز، در میانه‌های آخرین ماه زمستان پارسال، ناگهان فیلتر شد. اما این تصمیم را نه کمیته فیلترینگ، که یک مقام قضایی گرفته بود. آن زمان دلیل مسدود‌شدن این اپلیکیشن «جاسوسی بودن» آن و تابعیت اسرائیلی پایه‌گذارانش اعلام شد؛ ادعا می‌شد که این برنامه، به‌محض نصب روی گوشی، به تمام اطلاعات شخصی کاربر، از جمله مسافرت‌ها و موقعیت جغرافیایی و دیگر اطلاعات خصوصی او دسترسی می‌یابد. ویز از کاربرانش می‌خواهد تا در صورت تمایل، عکسی از مقصد برایش بفرستند و این مسئله می‌تواند برای امنیت مردم و کشور مشکلاتی ایجاد کند. پس از آن اسنپ در بیانیه‌ای، اعلام کرد که از مدتی پیش با اتکاء به دانش بومی و نخبگان علمی و دانشگاهی، درحال آماده‌سازی یک نرم‌افزار کاملا بومی و امن و بدون هیچگونه خروج اطلاعات از کشور، برای استفاده در سرویس‌های ناوبری این شرکت است. پیش از آن «مسیریاب صوتی ایرانی دال» که با همکاری جمعی از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه شریف ساخته شده، در دسترس قرار گرفته بود.
هفته نخست مهرماه امسال اما، فیلتر این اپلیکیشن برداشته شد؛ این‌بار البته، با امکانی نو و با پشتیبانی از زبان فارسی. این چنین احتمال پیش کشیده شد که شاید مقامات قضایی و تصمیم‌گیران فضای مجازی، همچون تلگرام، با مدیران این اپلیکیشن هم به توافقی پیرامون چگونگی کار آن در ایران دست یافته‌اند. با این همه، مراجع رسمی نخست در این مورد سکوت کردند تا روشن نشود که این برنامه، به‌طور‌کلی و قطعی از فیلتر خارج شده یا این، پیشامدی موقتی است. این سکوت عاقبت اواخر آبان‌ماه شکست. عبدالصمد خرم‌آبادی، معاون دادستان در امور فضای مجازی و دبیر کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه، با تأیید خبر رفع شدن فیلتر این برنامه، گفت: «از وزارت ارتباطات و شرکت زیرساخت خواستیم تا ترتیبی بدهد مجدد فیلتر شود.» و پس از آن، تاکسی‌یابهای اینترنتی، از جمله اسنپ، در اطلاعیه‌ای از رانندگانشان خواستند بنابر دستور مقام قضایی، پس از تاریخ ۳۰ آبان‌ماه، دیگر از اپلیکیشن مسیریاب ویز استفاده نکنند.

غائله نقض حریم خصوصی
اسنپ در اطلاعیه‌اش از رانندگان خواسته بود «برای جلوگیری از غیرفعال ‌شدن اپلیکیشن‌شان»، مسیریاب ویز را از روی گوشی‌های خود حذف کنند. این بند از آن اطلاعیه، بدل به چالشی میان اسنپ و کاربرانش شد. پرسش این بود: اسنپ چگونه از برنامه‌های نصب شده بر گوشی‌های کاربرانش خبردار می‌شود تا بتواند پس از آن، اسنپ رانندگانی را که از ویز استفاده می‌کنند غیرفعال کند؟
پاسخ این پرسش، اسنپ را از جانب کاربرانش محکوم به «نقض حریم خصوصی» کرد؛ چه اینکه اسنپ، در نسخه تازه برنامه‌اش از کاربران راننده‌اش می‌خواهد اجازه دهند تا این برنامه، به فهرست برنامه‌های نصب شده بر گوشی‌های آن‌ها دسترسی داشته باشد. پس از آن، اگر راننده‌های اسنپ، همچنان برنامه ویز را در گوشی‌شان داشته باشند، با پیامی از جانب اسنپ مواجه خواهند شد که اعلام می‌کند برنامه برای آنان غیرفعال است و از آنان می‌خواهد پس از حذف این برنامه، با پشتیبانی تماس بگیرند. کاربران شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه توئیتر، در نوشته‌هایی با اعتراض به این تصمیم اسنپ، اسنپ را متهم به «دزدی اطلاعات» کردند و برخی‌شان نوشتند که دیگر از این برنامه استفاده نخواهد کرد.
اسنپ دیروز در بیانیه‌ای رسمی نوشت: «اسنپ هیچ‌گاه نقض حریم خصوصی کاربرانش را در دستور کار ندارد و تنها تابع قوانین‌جمهوری اسلامی ایران است. در‌عین حال کاربران اسنپ نیز طبق قوانین عضویت در این سامانه پذیرفته‌اند که متعهد به رعایت همه قوانین اسلامی، شرعی، اخلاقی و اجتماعی‌جمهوری اسلامی ایران باشند.» آن‌ها افزوده بودند: «مرجع قانونی، در این مورد خاص، سرویس‌های اینترنتی حمل‌ونقل را مجری دستور خود دانسته و ادامه خدمات‌رسانی به کاربران منوط به تبعیت از این دستور است.»
حامد اکبری، حقوقدان، در گفت‌وگو با «جامعه فردا»، این تصمیم اسنپ را قانونی خواند و افزود: «این برنامه پیش از نصب شدن، برای دسترسی‌هایش از کاربران اجازه می‌گیرد. آنان وقتی این اجازه را اعطا می‌کنند، دیگر آن دسترسی مصداق نقض حریم خصوصی نیست.»
با این همه، اکبری تصمیم مقام قضایی را مغایر با قوانین کشور خواند و افزود: «وقتی برنامه‌ای فیلتر باشد، استفاده از آن بنابر قانون جرائم رایانه‌ای جرم است. اما اکنون هیچ‌کدام از دو برنامه ویز و اسنپ فیلتر نیستند و استفاده از آن‌ها حق مسلم کاربران است.» او تأکید کرد: «تصمیمی که استفاده از یک حق مسلم را منوط به امر دیگر، یعنی استفاده نکردن از حق مسلم دیگر کرده، غیرقانونی است.»
همزمان که برنامه تاکسی‌یاب جهانی اوبر به‌خاطر سوراخ‌های امنیتی‌اش در اطلاعات ۵۷ میلیون کاربر مورد انتقاد قرار گرفته، در ایران اسنپ به‌خاطر تجسس گوشی‌ها در کانون نقدهاست. اکنون باید دید اسنپ از دست‌انداز تازه چگونه می‌گذرد؟ آن‌ها این‌بار رویاروی حامیان پیشینشان ایستاده اند. کاربران اسنپ، بخوانید مشتریان این بنگاه اقتصادی، از آن ناراضی‌اند و معترض رفتار تازه آنند. آیا اسنپ بدون برنامه مسیریابش، راهش را گم می‌کند یا همچنان به‌عنوان یکی از موفق‌ترین استارتاپ‌ها و بنگاه‌های اقتصادی خصوصی ایران پیش خواهد رفت؟
انتهای پیام

دیدگاه تان را بنویسید